Archeologisch vooronderzoek in het kader van de nieuwbouw van een bedrijfspand aan de Handelsweg te Holten, gemeente Rijssen-Holten

Vestigia Archeologie & Cultuurhistorie heeft een archeologisch bureauonderzoek en een inventariserend veldonderzoek door middel van verkennende/karterende boringen uitgevoerd voor een plangebied aan de Handelsweg te Holten, gemeente Rijssen-Holten (kaart 1; afbeelding 1 en 2). Het plangebied betreft het noordelijke deel van perceel 1896 met een oppervlakte van ca. 2.800 m2. Op deze locatie zal mogelijk de nieuwbouw van een bedrijfspand worden gerealiseerd (afbeelding 3). Het schetsontwerp gaat uit van een pand met een lengte van ca. 75,3 m, met een breedte aan de straatzijde van 26,5 m, en aan de achterzijde van 22,5 m. Het pand zal worden gefundeerd op palen met poeren van 120 x 120 x 20 cm, in drie rijen met een tussenruimte van doorgaans 11,2 m tussen de rijen en 5 m tussen de poeren. De onderkant van de poeren komt op 90 cm -peil, met een maaiveld op 10 cm -peil. Het maaiveld ligt op ca. 10,7 m +NAP. Voorafgaand aan de geplande ingrepen dient in kaart te worden gebracht of er mogelijk archeologische waarden worden bedreigd. Gezien de aard van de ingrepen (nieuwbouw) zullen deze mogelijk tot in de relevante archeologische niveaus reiken. Het plangebied had op basis van het bureauonderzoek een middelhoge tot hoge archeologische verwachting op het aantreffen van archeologische resten uit het Laat-Paleolithicum tot aan de periode van de veenvorming tijdens het Neolithicum, en daarna weer vanaf de ontginningen in de Late Middeleeuwen-Nieuwe tijd. Het omringende gebied lijkt systematisch te zijn gekarteerd door amateur-archeologen, wat een concentratie aan vondsten uit de vroege prehistorie heeft opgeleverd op ca. 600-700 m ten noord-/noordoosten van het plangebied. Het is onbekend of zij destijds ook het huidige plangebied hebben gekarteerd. Het plangebied is wel duidelijk lager gelegen dan het gebied waar deze vondsten zijn gedaan, en is daardoor mogelijk ook minder aantrekkelijk geweest voor bewoning. Om deze verwachting te toetsen is op 15 maart 2022 een inventariserend veldonderzoek door middel van karterende boringen uitgevoerd. Het plangebied ligt volgens de geomorfologische kaart op of op de rand van een dekzandwelving. Op basis van deze kwalificatie had het plangebied op de gemeentelijke archeologische beleidskaart een middelhoge tot hoge archeologische verwachting meegekregen. De top van de oorspronkelijke bodemopbouw is doorgaans tot ca. 70-85 cm -mv verstoord. De top van het dekzand met daarin eventueel sporen van bodemvorming, is opgenomen in de bouwvoor. Vanwege de natte omstandigheden worden geen vindplaatsen verwacht uit de periode na de veenvorming vanaf het Neolithicum tot aan de Late Middeleeuwen. Gezien het verstoorde profiel zullen eventuele vindplaatsen uit de vroege prehistorie (die zich kenmerken door ondiepe sporen) voor zover deze aanwezig zijn geweest verstoord zijn geraakt. Advies. Op basis van de aangetroffen bodemopbouw kan de archeologische verwachting binnen het plangebied worden bijgesteld naar laag. In het kader van de voorgenomen ontwikkeling worden vervolgstappen in het kader van de Archeologische Monumentenzorg (AMZ) dan ook niet noodzakelijk geacht. Het bevoegd gezag, de Gemeente Rijssen-Holten, dient eerst over het advies in dit rapport een besluit te nemen. Het is mogelijk dat dit besluit afwijkt van het advies in dit rapport. Wanneer het bevoegd gezag besluit dat vervolgonderzoek niet noodzakelijk is en het plangebied wordt vrijgegeven voor de voorgenomen ontwikkelingen, blijft de meldingsplicht archeologische toevalsvondst of waarneming van kracht (Erfgoedwet, artikel 5.10 Archeologische toevalsvondst). Aangezien het nooit volledig is uit te sluiten dat tijdens eventueel grondverzet een archeologische ‘toevalsvondst’ wordt gedaan, is het wenselijk de uitvoerder van het grondwerk te wijzen op de plicht om hiervan zo spoedig mogelijk melding te doen bij het bevoegd gezag, de Gemeente Rijssen-Holten, en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.