Harlingen, Westerzeedijk (Gemeente Harlingen, Frl.). Een Archeologisch Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonzeroek (IVO-O) Waarderende Fase.

<p>In opdracht van Zeelenberg Architectuur, is door De Steekproef bv plangebied Westerzeedijk te Harlingen onderzocht. De aanleiding voor het onderzoek is de voorgenomen ontwikkeling van het gebied tussen de Westerzeedijk en de Bolswardervaart. De gemeente Harlingen bereidt momenteel de plannen voor de gebiedsontwikkeling voor. Hiervoor heeft een “open planproces” plaatsgevonden, waarbij door verschillende instanties is nagedacht over de nieuwe invulling van het gebied. Dit heeft geleid tot een aantal uitgangspunten en modellen voor de nieuwe inrichting waarbij een voorkeursmodel is vertaald naar een door de gemeenteraad vastgestelde visie. De twee deelgebieden waaruit het plangebied bestaat, zullen daarbij onderdeel uit gaan maken van een recreatieterrein met recreatiewoningen. De twee deelgebieden van het plangebied liggen in archeologische aandachtsgebieden, in een zone waarvoor “streven naar behoud” geldt. Omdat in deze zone bodemingrepen worden voorgesteld, is een archeologisch onderzoek noodzakelijk. De exacte diepte van de bodemingrepen ten behoeve van deze woningen waren bij aanvang van het onderzoek nog niet bekend. In ieder geval zal er een paalfundering worden aangebracht. Conform het gemeentelijk archeologisch beleid geldt voor het plangebied voor de periode steentijd – bronstijd een lage verwachtingswaarde en is geen archeologisch onderzoek noodzakelijk. Voor de periode ijzertijd-middeleeuwen maakt het plangebied deel uit van een zone waarin gestreefd dient te worden tot behoud van archeologische waarden. In deze gebieden wordt afgeraden om ingrepen te verrichten die het bodemarchief kunnen schaden. De ingrepen betekenen mogelijk een bedreiging voor eventueel aanwezige archeologische waarden. Het doel van het onderzoek is om vast te stellen wat de kans is op de aanwezigheid van deze archeologische waarden. Met het bureauonderzoek is vastgesteld dat in het plangebied met name vanaf de nieuwe tijd archeologische resten kunnen worden verwacht vanaf het maaiveld. Op basis van historische kaarten uit de 19e eeuw worden in beide deelgebieden van het plangebied resten van oude bebouwing verwacht. In deelgebied 1 betreft dit een bedrijf met een cementmolen, een bergplaats (pakhuis) en een huis met erf. De molen in deelgebied 1 was gebouwd in 1779 en in 1934 gesloopt (bron: www.allemolens.nl). De molen droeg de naam: “Standvastigheid en De Vastigheid” en was van het type: ronde stellingmolen. Van dit molentype zijn er weinig bekend in Friesland. Vermoedelijk is de boerderij in deelgebied 1 tussen 1990 en 1994 gesloopt en is de erfsloot gedempt. Uit luchtfoto's blijkt dat tussen 2003 en 2009 het noordelijke deel van deelgebied 1 in fases bij de vaart is getrokken en lijkt het voormalig erfperceel te zijn opgehoogd. In deelgebied 2 gaat het om twee pelmolens met huis en pakhuis. De twee molens stonden bekend onder:“De Pelmolen van Van der Werf” (gebouwd in 1698) en “Java” (gebouwd in 1810; bron: www.molendatabase.org). Beide molens zijn door brand verwoest in 1808 en in 1860. De oude bebouwing uit de 19e eeuw is op basis van het kaartmateriaal waarschijnlijk rond 1932 gesloopt. De huidige bebouwing in deelgebied 2 is een voormalige rioleringsinstallatie/gemaal, gebouwd in 1993. Tijdens het veldonderzoek zijn zowel in deelgebied 1 als in deelgebied 2 ophogingslagen aangetroffen uit de nieuwe tijd. In deze pakketten bevinden zich zeer veel archeologische indicatoren zoals fragmenten houtskool, baksteen, mortel en fragmenten keramiek. In Boring 4, 6 en 7 zijn scherven aardewerk gevonden (Figuur 18: V1, V2 en V3, Tabel 4). De datering van de vondsten uit de ophogingslaag is nieuwe tijd. Geadviseerd wordt om de drie vondsten te selecteren om te deponeren (zie Tabel 4).</p>