Verkennend en karterend booronderzoek Archeologie Plangebied Eikenlaan 46 te Rhenen, gemeente Rhenen

Op grond van de onderzoeksresultaten van het verkennend en karterend booronderzoek kunnen de onderzoeksvragen als volgt beantwoord worden: 1. Wat is de bodemopbouw ter plaatse? De bodemopbouw op de locatie bestaat uit een subrecent gevormde bovenlaag (teeltaarde en ophoogzand) van donkerbruin humeus doorworteld iets humeus siltig grof zand met baksteenpuin, betonpuin, glas en metaalresten. Deze laag heeft een gemiddelde dikte van 50 cm. De teeltlaag gaat scherp over in een geroerde laag met bouwpuin bestaande uit grof zand met fijne kiezels die vermengd is met de bovenlaag en de onderlaag (top van de stuwwalafzettingen). Deze laag heeft een dikte variërend van 30 tot 63 cm. Ook deze opgebrachte laag gaat scherp over in het onderliggende pakket van geel grof zand met grote kiezels. Het betreft de natuurlijke ondergrond bestaande uit grofzandige grindrijke stuwwalafzettingen.2. Is sprake van een intacte bodem en/of waar is deze verstoord? In geen enkele boring is nog sprake van een intacte bodemopbouw. Alle boringen zijn verstoord tot in de top van de C-horizont (natuurlijke ondergrond). Het oorspronkelijke plaggendek is vermengd geraakt met de top van de grindrijke stuwwalafzettingen en de teeltlaag, waarschijnlijk als gevolg van de bouw- en graafwerkzaamheden voor de voormalige school op de onderzoekslocatie. Er is geen dekzand aangetroffen, zoals werd verwacht.3. In geval dat er geen archeologische resten aanwezig zijn, kunnen uitspraken worden gedaan over de aard, omvang, kwaliteit en locatie (horizontaal en verticaal) ervan resten? Vanwege het ontbreken van intacte bodemlagen en archeologische indicatoren kan er geen uitspraak worden gedaan over de aard, omvang, kwaliteit en locatie (horizontaal en verticaal) van archeologische resten. Van oorsprong zou sprake moeten zijn van een hoge bruine enkeerdgrond op een ondergrond van dekzand. Archeologische spoor- of vondstniveaus bevinden zich normaliter aan de basis van het esdek, de overgang van esdek naar de top van het dekzand en de top van het dekzand. Bij een niet verstoorde bodemopbouw zou de top van het dekzand op de locatie binnen 75 en 100 cm-mv aangetroffen moeten worden, op de grindige grove stuwwalafzettingen.4. In welke mate stemmen de resultaten overeen met de verwachtingen? De resultaten stemmen niet overeen met de verwachtingen uit het Plan van Aanpak en de resultaten van het bureauonderzoek en het verwachtingsmodel voor de onderzoekslocatie aan de Platanenlaan. Het plangebied Eikenlaan 46 heeft een sterk verstoorde bodemopbouw, waarin geen intacte archeologische vindplaatsen of archeologische indicatoren (meer) aangetroffen worden. Op grond hiervan kan de middelhoge archeologische verwachting voor steentijdvindplaatsen en de hoge archeologische vindplaatsen voor vindplaatsen van landbouwende samenlevingen worden bijgesteld naar een lage verwachting.5. In welke mate bevestigen de resultaten de bevindingen van onderzoek in de omgeving ? Voor zover bekend of te herleiden was bij onderzoeken in de omgeving van de onderzoekslocatie wel sprake van een intacte bodemopbouw en zijn wel vindplaatsen aangetroffen. De aangetroffen bodemverstoring op de Eikenlaan 46 geeft geen zekerheid dat in de directe omgeving van het plangebied ook sprake is van een verstoorde bodemopbouw, noch kan uitgesloten worden dat in het plangebied oorspronkelijk archeologische vindplaatsen aanwezig zijn geweest.6. Wat is de aanvangsdatering van het esdek en zijn hierin ecologische resten aanwezig die zicht geven op de verbouwde gewassen? Het oorspronkelijke plaggendek (esdek) is door graafwerkzaamheden voor de bouw van de school afgegraven en vermengd met de bouwvoor en de natuurlijke ondergrond (A/C horizont). Ook ontbreekt de verwachte dekzandlaag op de stuwwalafzettingen, waardoor de geroerde laag rechtstreeks overgaat in de grove grindrijke zandafzettingen van de stuwwal. De in de geroerde laag aangetroffen ‘bodemvondsten’ zijn niet ouder dan begin 20e eeuw. Ecologische resten zijn niet aangetroffen, waardoor geen inzicht kan worden verkregen in de oorspronkelijk op de locatie verbouwde gewassen. Selectie advies Vanwege de sterk verstoorde bodemopbouw en de reeds tot in de C-horizont vergraven bodem en het ontbreken van archeologische indicatoren die wijzen op menselijke bewoning, achten wij het niet noodzakelijk om vervolgonderzoek uit te voeren. Vanuit archeologisch oogpunt zien wij geen bezwaren tegen de voorgenomen ontwikkelingen.Selectiebesluit Bovenstaand advies is op 6 januari 2014 beoordeeld door de bevoegde overheid (gemeente Rhenen) en haar archeologisch adviseur, de regioarcheoloog van de Omgevingsdienst Regio Utrecht (drs. P. de Boer). Behoudens enkele inhoudelijke opmerkingen gaat het bevoegd gezag akkoord met het advies om geen vervolgonderzoek uit te laten voeren. Zodra we het definitief rapport ontvangen is zal het bevoegd gezag een formeel selectiebesluit nemen. Het uitgevoerde onderzoek is op zorgvuldige wijze verricht volgens de algemeen gebruikelijke inzichten en methoden. Het archeologisch onderzoek is erop gericht om de kans op het aantreffen dan wel vernietigen van archeologische waarden bij bouw- of herstelwerkzaamheden in het plangebied te verkleinen. Verder dient te allen tijde bij het afgeven van een omgevingsvergunning de wettelijke meldingsplicht (ex artikel 53 Monumentenwet 1988) kenbaar te worden gemaakt, om het documenteren van toevalsvondsten te garanderen: ‘Degene die anders dan bij het doen van opgravingen een zaak vindt waarvan hij weet dan wel redelijkerwijs moet vermoeden dat hetmeen monument is (in roerende of onroerende zin), meldt die zaak zo spoedig mogelijk bijmonze minister’. Deze aangifte dient te gebeuren bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoedmin Amersfoort. Het verdient aanbeveling ook de verantwoordelijk ambtenaar van demgemeente Rhenen hiervan per direct in kennis te stellen.