ความชุกและปัจจัยที่ส่งผลต่อความรุนแรงในการปฏิบัติงาน: กรณีศึกษาพนักงานบริการบนรถโดยสารประจำทางองค์การขนส่งมวลชนกรุงเทพ

ความรุนแรงในที่ทำงานเป็นปัญหาสำคัญของพนักงานขนส่งสาธารณะ พบอุบัติการณ์สูงร้อยละ 77-86 แต่ในไทยยังขาดข้อมูลอย่างเป็นระบบ จึงจำเป็นต้องศึกษาเพื่อพัฒนามาตรการป้องกันซึ่งการวิจัยเชิงวิเคราะห์แบบตัดขวางนี้ศึกษาความชุกและปัจจัยที่สัมพันธ์กับความรุนแรงในงานของพนักงานบริการรถโดยสารองค์การขนส่งมวลชนกรุงเทพ กลุ่มตัวอย่าง 292 คน เป็นพนักงานขับรถและเก็บค่าโดยสาร เครื่องมือเป็นแบบสอบถามที่ตรวจสอบความตรงโดยผู้ทรงคุณวุฒิ 5 ท่าน ได้ค่า IOC เท่ากับ 0.97 และทดสอบความเชื่อมั่นด้วยแอลฟาของครอนบาค 4 ส่วน คือ ลักษณะสภาพแวดล้อมในการทำงาน (=0.76) การบริหารจัดการองค์กร (=0.89) สถานการณ์เสี่ยง (=0.88) และความรุนแรงในการปฏิบัติงาน (=0.87) วิเคราะห์ด้วยสถิติพรรณนาและถดถอยโลจิสติกพหุคูณผลการศึกษาพบความชุกความรุนแรงจากผู้โดยสารสูงสุดร้อยละ 54.11 รองลงมาคือระหว่างพนักงานร้อยละ 31.85 ทางอาญาร้อยละ 18.49 และจากความสัมพันธ์ส่วนตัวร้อยละ 12.33 ปัจจัยที่สัมพันธ์สูงสุด คือ มีหนี้สินมากกว่า 10,000 บาท (AdjOR: 17.83, 95% CI: 8.92-35.62) พบผู้โดยสารเมาสุรา (AdjOR: 5.05, 95% CI: 2.84-8.98) ขาดการฝึกอบรมความปลอดภัย (AdjOR: 4.37, 95% CI: 2.41-7.93) ตำแหน่งพนักงานเก็บค่าโดยสาร (AdjOR: 4.25, 95% CI: 2.36-7.66) ทำงานช่วงค่ำ (AdjOR: 3.76, 95% CI: 2.08-6.81) และทำงานในรถร้อน (AdjOR: 3.14, 95% CI: 1.73-5.70) ข้อเสนอแนะควรนำระบบชำระเงินอิเล็กทรอนิกส์แบบไร้สัมผัสและระบบรายงานเหตุการณ์อิเล็กทรอนิกส์ ออกแบบห้องผู้ขับขี่แยกจากผู้โดยสารพร้อมฉากกั้น กล้องวงจรปิด ระบบสื่อสารสองทางและปุ่มฉุกเฉินเชื่อมศูนย์ควบคุม จัดอบรมและจัดตั้งศูนย์ช่วยเหลือพนักงาน