Home / Archives / Vol. 14 No. 2 (2026): PEDAGOGICAL REFORMS AND THEIR SOLUTIONS / Articles O'PKANING SURUNKALI OBSTRUKTIV KASALLIGI: EPIDEMIOLOGIYA, PATOGENEZ VA DAVOLASH STRATEGIYALARI

O‘pkaning surunkali obstruktiv kasalligi (OSOK) nafas yo‘llarining surunkali yallig‘lanishi va havo oqimining qaytmas cheklanishi bilan tavsiflanadigan global ahamiyatga ega kasallik hisoblanadi. Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti ma’lumotlariga ko‘ra, OSOK dunyo bo‘yicha o‘lim sabablarida uchinchi o‘rinda turadi va 2023-yilda ushbu kasallik bilan yashovchi bemorlar soni 384 milliondan oshgan [2]. Har yili 3 milliondan ortiq inson OSOK asoratlari tufayli hayotdan ko‘z yumadi. OSOKning asosiy klinik shakllari surunkali bronxit va emfizema bo‘lib, kasallik ko‘pincha chekish bilan bevosita bog‘liq. Tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, OSOK bilan kasallangan bemorlarning qariyb 80 % i hozirgi yoki sobiq chekuvchilardir [3]. Shuningdek, havoning ifloslanishi, passiv tutun, zararli ishlab chiqarish omillari, surunkali respirator infeksiyalar hamda alfa-1 antitripsin yetishmovchiligi kasallik rivojlanishida muhim rol o‘ynaydi. Kasallik asta-sekin rivojlanib, dastlab surunkali yo‘tal va balg‘am ajralishi bilan namoyon bo‘ladi, keyinchalik esa nafas qisilishi va jismoniy faollikning pasayishi kuzatiladi. OSOK tashxisida spirometriya asosiy diagnostik usul bo‘lib, airflow cheklanish darajasini aniqlash imkonini beradi. Davolashda bronxodilatatorlar, inhalatsion kortikosteroidlar, kislorod terapiyasi va reabilitatsiya dasturlari muhim o‘rin tutadi. Mazkur maqolada OSOKning epidemiologiyasi, patogenezi, klinik ko‘rinishlari, diagnostikasi hamda zamonaviy davolash strategiyalari tizimli ravishda yoritilgan.