Archeologisch bureau- en verkennend veldonderzoek door middel van boringen Kuilenhurk 28 te Vessem (gemeente Eersel)

In oktober 2023 is door Aeres Milieu, in opdracht van Boomkwekerij Frank Roest in het kader van een bestemmingsplanwijziging,
een archeologisch bureau- en verkennend booronderzoek uitgevoerd aan de Kuilenhurk 28 te Vessem (gemeente Eersel). Het
plangebied heeft een oppervlakte van circa 1,1 ha.
Aanleiding voor het laten uitvoeren van dit archeologisch onderzoek betreft een bestemmingsplanwijziging ten behoeve van de
nieuwbouw van twee loodsen met kantoor en de herbouw van een derde loods.
De onderzoekslocatie ligt volgens de Archeologische Beleidskaart van de gemeente Eersel (2011) in een zone met
Beleidscategorie 4, een hoge archeologische verwachting. Binnen het bestemmingsplan Buitengebied (2017) geldt de
dubbelbestemming Waarde – Archeologie 4.2. Voor deze zone geldt een onderzoeksplicht bij bodemingrepen met een
oppervlakte groter dan 500 m2 en een verstoringsdiepte vanaf 50 centimeter onder maaiveld.
Het plangebied ligt op de overgang van hoger gelegen dekzandruggen naar het beekdal van de Kleine Beerze. Direct ten oosten
van het plangebied ligt een dalvormige laagte. Er geldt een middelhoge archeologische verwachting voor vindplaatsen uit het
laat-paleolithicum tot en met het mesolithicum.
Voor het plangebied geldt daarom een hoge verwachting voor zowel nederzettingsresten uit de periode neolithicum tot en de
vroege middeleeuwen en een lage archeologische verwachting voor nederzettingsresten uit de periode late middeleeuwen tot
en met de nieuwe tijd.
Wegens de verwachte aanwezigheid van enkeerdgrond en daarmee een plaggendek zijn archeologische resten over het
algemeen beschermd tegen latere invloeden. Wat betreft eventueel aanwezige organische resten is het afhankelijk hoe diep het
grondwater zit. Bij hoge enkeerdgronden zijn de omstandigheden voor het aantreffen van organische resten minder goed: door
de lage grondwaterstand (GWT V* en VI) kunnen organische resten vaak enkel in dieper, waterhoudende sporen zoals
waterputten bewaard blijven.
Op basis van het uitgevoerd verkennend veldonderzoek middels boringen kan worden gesteld dat de bodemopbouw in het
zuidelijk deel van het plangebied bestaat uit (deels) intacte enkeerdgronden. Hierdoor is de kans groot dat archeologische resten
in de ondergrond kunnen worden aangetroffen. De in het vooronderzoek opgestelde archeologische verwachting (middelhoog
voor laat-paleolithicum – mesolithicum, middelhoog voor neolithicum - vroege middeleeuwen en laag voor late middeleeuwen
- nieuwe tijd) blijft dan ook voor dit deel van het plangebied gehandhaafd.
De bodemopbouw ter plaatse van het erf (boringen 1, 2 en 4) bestaat uit een AC-profiel en is (diepgaand) verstoord. Op basis
van deze gegevens is de archeologische verwachting ter plaatse van deze boringen voor het aantreffen van archeologische
resten voor de perioden (laat-paleolithicum – vroege middeleeuwen) bijgesteld naar laag. De verwachting voor de periode late
middeleeuwen – nieuwe tijd was al laag. Ter plaatse van deze boringen wordt geen vervolgonderzoek noodzakelijk geacht.
In het zuidelijk deel kunnen de graafwerkzaamheden bij de voorgenomen planontwikkeling een negatieve impact hebben op
het verwachte aanwezige archeologische niveau (Figuur 9: rode kleur). Op basis van de bodemkundige gesteldheid kunnen vanaf
het maaiveld archeologische resten aanwezig zijn. Wanneer er dit deel graafwerkzaamheden gaan plaatsvinden, dan kunnen
eventueel aanwezige archeologische resten verloren gaat. Op basis hiervan wordt voor het zuidelijk deel van het plangebied
een vervolgonderzoek geadviseerd. Dit kan plaatsvinden in de vorm van een proefsleuvenonderzoek. Hiertoe dient vooraf een
Programma van Eisen te worden opgesteld dat getoetst dient te worden door de bevoegde overheid.
De resultaten van dit onderzoek dienen getoetst te worden door de bevoegde overheid (gemeente Eersel), die op basis van het
uitgebrachte advies een besluit zal nemen. Wij willen de opdrachtgever erop wijzen dat dit selectieadvies nog niet betekent dat
al bodemverstorende of voorbereidende activiteiten ondernomen kunnen worden.
Het uitgevoerde onderzoek is verricht conform de gestelde eisen en de conventionele methoden. Het doel van dit onderzoek is
het inzichtelijk maken van de toestand van het aanwezige bodemarchief. Hiermee kan de beschadiging, dan wel vernietiging als
gevolg van de voorgenomen verstoring van een mogelijk aanwezig bodemarchief tot een minimum worden beperkt.
Dit rapport is in oktober 2023 verstuurd naar de opdrachtgever om het ter goedkeuring voor te leggen aan de bevoegde overheid
(gemeente Eersel). Hier is nooit een reactie op ontvangen. Aangezien de tweejaarstermijn is verstreken, is besloten om dit rapport in
Archis te uploaden zonder het selectiebesluit toe te voegen.