Plangebied Uitbreiding Frans Halsmuseum (locatie Egelantier), gemeente Haarlem.

<p>
In opdracht van de gemeente Haarlem heeft RAAP in mei 2025 een archeologisch vooronderzoek in de vorm van een bureauonderzoek uitgevoerd voor de uitbreiding van het Frans Hals Museum, locatie Egelantier in de gemeente Haarlem. Op grond van de onderzoeksresultaten en onder verwijzing naar de doelstellingen, kunnen de volgende uitspraken worden gedaan:
<p><p>
• Het plangebied ligt op een strandwal met oude duinen. In de directe omgeving van het plangebied is geen booronderzoek verricht naar deze strandwal. Maar elders in Haarlem (ca. 500 meter afstand) werden in deze afzettingen verschillende vegetatieniveaus en akkerlagen aangetroffen. Deze dateren vanaf het laat-neolithicum tot en met de overgang van de brons- naar de ijzertijd.
<p><p>
• Vanaf de late middeleeuwen ligt het plangebied binnen de historische stadskern van Haarlem. Er vormt zich vanaf die periode een pakket met ophogingslagen die het resultaat is van de bewoning en het gebruik binnen de stad. Of in de late middeleeuwen al bewoning plaatsvindt binnen het plangebied is niet bekend.
<p><p>
• Op de kaart van Jacob van Deventer uit ca. 1560 staat in het plangebied de bebouwing van het Minderbroedersklooster aangegeven. Het centrale deel is onbebouwd en in gebruik als tuin. Bij de stadsbrand van Haarlem in 1574 verdwijnt deze bebouwing niet, maar wordt het Groote of Sint-Elisabethsgasthuis in het gebouw gevestigd.
<p><p>
• In 1871 wordt het voormalige klooster gesloopt en vervangen dor nieuwbouw. Dit gebouw komt vrijwel overeen met de bebouwing die nu nog in het plangebied aanwezig. In het begin van de 20e eeuw zijn er echter nog enkele aanpassingen en toevoegingen gedaan aan het gebouw, waarmee rond 1930 de huidige plattegrond is ontstaan.
<p><p>
• De huidige gebouwen zijn gefundeerd op gemetselde bakstenen funderingen die tot maximaal 1 m onder peil reiken (ca. 1 meter onder het vloerniveau.
<p><p>
• De geplande uitbreiding van het museum naar het huidige plangebied vindt grotendeels plaats door middel van een verbouwing. Slechts binnen enkele delen zullen verbouwingen plaatsvinden of eventueel nieuwbouw. Dit zijn alleen de jongste, 20e eeuwse delen van het gebouw. Of en zo ja, welke bodemingrepen hiermee gemoeid zijn is op het moment van opstellen van het bureau-onderzoek niet bekend.
<p><p>
Op basis van de resultaten van dit onderzoek blijkt dat in het grootste deel van het plangebied geen archeologische resten bedreigd worden. Dit zijn de delen van het plangebied waar alleen renovatie van het bestaand pand plaatsvindt. Daarom wordt in het kader van de voorgenomen bodemingrepen voor dit deel van het plangebied geen vervolgstap uit het proces van de Archeologische Monumentenzorg (AMZ) noodzakelijk geacht.
<p><p>
Op basis van de resultaten van het onderzoek blijkt dat in de overige delen van het plangebied (mogelijk) archeologische resten bedreigd worden. Dat geldt alleen indien daadwerkelijk bodemingrepen plaatsvinden bij de verbouwing of nieuwbouw en deze dieper reiken dan de huidige verstoringen/funderingen. Daarom wordt geadviseerd om de plannen zodanig aan te passen dat verstoring wordt voorkomen. Dat kan door geen bodemingrepen uit te voeren tijdens verbouwing of nieuwbouw, dan wel ingrepen die niet dieper reiken dan de huidige verstoring/funderingen.
<p><p>
Indien planaanpassing niet mogelijk is, wordt aanbevolen in het kader van de bestaande planvorming de onderstaande vervolgstap uit het proces van de Archeologische Monumentenzorg (AMZ) te nemen. Om de gespecificeerde verwachting aan te vullen en te verfijnen dient normaal gezien een vervolgo-derzoek geadviseerd in de vorm van een inventariserend veldonderzoek door middel van een verkennend booronderzoek plaats te vinden. Een dergelijk vervolgonderzoek heeft tot doel de opbouw van de ondergrond, de bodemopbouw en/of bodemverstoringen gedetailleerd in kaart te brengen. Aan de hand daarvan kan de in dit bureauonderzoek opgestelde archeologische verwachting worden getoetst en kunnen concrete gegevens worden verzameld over gaafheid en diepteligging van de verwachte archeologische resten.
<p><p>
Het plangebied is echter geheel bebouwd zodat voorafgaande aan de werkzaamheden geen archeologisch vooronderzoek kan plaatsvinden. Daarom dient een eventueel vervolgonderzoek plaats te vinden tijdens de uitvoering van de werkzaamheden in de vorm van een proefsleuvenonderzoek – variant archeologische begeleiding. Een archeologische begeleiding dient plaats te vinden op basis van een door de bevoegde overheid goedgekeurd Programma van Eisen (PvE).
<p>