Plangebied ecologische verbindingszone De Run, traject Zandhoef -Eerbrand in Eersel en Bergeijk, gemeenten Eersel en Bergeijk

<p>In december 2018 heeft Waterschap De Dommel een ecologische verbindingszone (EVZ) gerealiseerd langs de beek De Run, traject Zandhoef -Eerbrand. Deze verbindingszone vormt de schakel tussen de natuurgebieden De Kempen en het Dommeldal. De EVZ wordt aangelegd aan de linkerkant van de beek (Eersel) en heeft een lengte van 3,25 km en een breedte van 25 meter. Het traject wordt op verschillende manieren ingericht om zo de EVZ optimaal te laten functioneren. Met name de aanleg/opschonen van een zestal poelen (oppervlak: 3026 m²) en vijf plasdras zones (oppervlak: 13.649 m²) vormden een potentiële bedreiging voor archeologische resten. Om te bepalen of dergelijke resten aanwezig waren en wat de aard en conservering van deze resten waren, zijn op deze locaties de civiele werkzaamheden archeologisch begeleid. Daarnaast is er een kleinschalig booronderzoek uitgevoerd in een zone net ten zuiden van de Hooge Berkt.</p><p>Uit het onderzoek blijkt dat binnen het plangebied geen oude beekmeanders aanwezig zijn. Dit duidt er op dat de beek geen natuurlijke oorsprong kent, maar door de mens is gegraven om de afvoer van grondwater te bevorderen. Bij de aanleg van de beek is gebruik gemaakt van een natuurlijke laagte in het landschap die gekenmerkt wordt door een venige of moerige pakket met dikte variërend van enkele centimeters tot enkele decimeters en zich ontwikkeld heeft bovenop afzettingen van de Formatie van Sterksel. Wanneer de beek precies is gegraven en in welke context dit precies is gebeurd blijft nog onduidelijk. Wel bli jkt uit een kaart uit 1650 dat de waterloop in ieder geval voor deze tijd moet zijn aangelegd.</p><p>Vanaf de Late Middeleeuwen of het begin van de Nieuwe Tijd is het beekdal vervolgens in verschillenden fasen ontgonnen door middel van een beemdenverkaveling die georiënteerd was op de beek. Een dergelijke verkaveling bestaat uit percelen, ook wel beemden of maden genoemd, die werden gebruikt als hooiland en om runderen en paarden te weiden. Om de slappe en natte ondergrond geschikt te maken voor deze activiteiten werd de bodem verstevigd door middel van bezanding. Dit houdt in dat de bovengrond is opgehoogd met zand.</p><p>Op basis van de resultaten van het onderzoek kunnen de volgende aanbevelingen worden gedaan: - Zones waar poelen zijn aangelegd kunnen volledig worden vrijgegeven. - In het geval van de plasdraszones is over het algemeen de bouwvoor niet volledig verwijderd, waardoor archeologische niveaus vak slechts sporadisch zijn geraakt. Het is daarom nog mogelijk dat er in deze zones archeologische resten aanwezig zijn. Er wordt dan ook geadviseerd om de bestaande archeologische verwachting voor deze zones te handhaven. - In het geval van de plasdraszones is het daarnaast goed om op te merken dat in deze zones de beschermende functie van de bouwvoor is aangetast, waardoor eventuele archeologische resten dichter aan het maaiveld zijn komen te liggen en daardoor potentieel verstoord kunnen worden door zelfs zeer beperkte bodemingrepen. - In het door middel van boringen onderzochte gebied voorafgaand aan de planting van bomen is gebleken dat meteen onder de bouwvoor/opgebracht pakket (45-50 cm dik) een sterk moerige laag aanwezig (20-45 cm dik) is met daaronder lichtgrijze afzettingen van de Formatie van Sterksel. Gezien de zeer natte omstandigheden worden er geen vuursteenvindplaatsen verwacht binnen het onderzochte gebied. Het blijft natuurlijk altijd mogelijk dat er in een moerassig gebied deposities of andere aan natte contexten gerelateerde vondsten gedaan kunnen worden, maar gezien de beperkte ontgravingen zowel in verticale (ca. 35 cm) als horizontale zin (het gaat om boomgaten gemaakt met een steekschop) en een circa 50 cm dikke bouwvoor verwacht ik dat deze niet geraakt/verstoord zullen worden. Vervolgonderzoek wordt dan ook niet noodzakelijk geacht.</p>