POLISAXARIDLAR HOSILALARI ASOSIDA QUYUQLASHTIRUVCHILAR OLISH TEXNOLOGIYASINI ISHLAB CHIQISH

Ushbu maqolada polisaxaridlar hosilalari asosida funksional xususiyatlari boshqariladigan quyuqlashtiruvchilar olish texnologiyasining ilmiy asoslari tadqiq etildi. Polisaxaridlarning molekulyar tuzilishi, funksional guruhlari, molekulyar massasi, substitutsiya darajasi, gidratlanish qobiliyati va makromolekulalararo o‘zaro ta’sirlarining quyuqlashtirish samaradorligiga ta’siri tizimli ravishda tahlil qilindi. Kraxmal va selluloza asosidagi hosilalar alohida ko‘rib chiqilib, asetillash, gidroksipropillash, karboksimetillash, efirlashtirish va ko‘ndalang bog‘lash kabi modifikatsiya usullarining fizik-kimyoviy hamda reologik xususiyatlarga ta’siri yoritildi. Ilmiy adabiyotlar tahlili shuni ko‘rsatadiki, quyuqlashtiruvchi samaradorligini faqat modifikatsiya turi bilan izohlash yetarli emas; modifikatsiya darajasi, molekulyar massa, substituentlarning taqsimlanishi, suv bilan o‘zaro ta’sir va polimer zanjirlarining eritmadagi konformatsiyasi o‘zaro bog‘liq holda baholanishi zarur. Mahalliy ilmiy tadqiqotlar, xususan, sellyuloza va kraxmal asosida polisaxaridlarning karboksimetilli kompozitsiyalarini olishga bag‘ishlangan O‘zbekiston tadqiqotlari xalqaro ilmiy natijalar bilan qiyoslandi. Natijalar asosida xomashyoni tayyorlash, ishqoriy faollashtirish, kimyoviy modifikatsiyalash, neytrallash, yuvish, quritish, maydalash va reologik nazorat bosqichlarini o‘z ichiga oluvchi texnologik model taklif etildi. Ishlab chiqilgan konsepsiya mahalliy polisaxarid xomashyosi va ikkilamchi sellyulozali resurslardan funksional quyuqlashtiruvchilar olish uchun ilmiy asos bo‘lib xizmat qilishi mumkin.