“แดงไหน”: คนเสื้อแดงรุ่นใหม่ในยุคการเมืองที่พลิกผัน

งานวิจัยชิ้นนี้มุ่งศึกษากลุ่มผู้สนับสนุนเพื่อไทย หรือที่ถูกเรียกว่า “นางแบก” อันเป็นกลุ่มที่มีบทบาทโดดเด่นตั้งแต่ช่วงการหาเสียงในการเลือกตั้งทั่วไปเมื่อปี 2566 โดยมีตั้งอยู่บนข้อสังเกตว่า กลุ่มดังกล่าวไม่ใช่เพียงฐานเสียงใหม่ของพรรคเพื่อไทย แต่ยังเป็นกลุ่มวัฒนธรรมย่อยทางการเมืองที่มีความสืบเนื่องจากกลุ่มคนเสื้อแดง ดำเนินการศึกษาผ่านแนวทางการศึกษาเชิงชาติพันธุ์วรรณนาแบบผสม (hybrid ethnography) ซึ่งเป็นวิธีการศึกษาที่ผสมผสานกันระหว่างพื้นที่ออนไลน์และออฟไลน์ ใช้การสังเกตการณ์อย่างมีส่วนร่วม ประกอบกับการค้นคว้าเอกสาร และใช้การสัมภาษณ์เชิงลึกกับผู้สนับสนุนพรรคเพื่อไทย แฟนคลับนักการเมือง คนเสื้อแดง และผู้สนับสนุนพรรคก้าวไกล เป็นระยะเวลาการศึกษาจำนวน 1 ปี ตั้งแต่พฤศจิกายน 2566 ถึงตุลาคม 2567 โดยใช้กรอบการวิเคราะห์พัฒนาการอัตลักษณ์ทางการเมือง (political identity development) และการทำการเมืองให้เป็นเรื่องส่วนตัว (personalization of politics)ผลการศึกษาแสดงให้เห็นว่านางแบก ในฐานะคนเสื้อแดงรุ่นใหม่ได้ที่เปลี่ยนรูปแบบการเคลื่อนไหวจากบนท้องถนน มาสู่การต่อสู้เชิงวัฒนธรรม พร้อมการและสร้างพื้นที่ทางการเมืองใหม่บนพื้นที่ออนไลน์ ผ่านปฺฏิบัติการที่ใช้อารมณ์ ภาษาเควียร์ แฮชแท็ก มีม วัฒนธรรมแฟนคลับ และวัฒนธรรมสมัยนิยม มาเป็นแนวทางการแสดงออกและการมีส่วนร่วมทางการเมืองที่สำคัญ บนพื้นฐานของการศึกษาข้อมูลเชิงประจักษ์ดังกล่าว งานชิ้นนี้มุ่งอธิบายพลวัตของการมีส่วนร่วมทางการเมืองในยุคดิจิทัล ซึ่งเปลี่ยนจากการเคลื่อนไหวที่เน้นอัตลักษณ์ร่วม ภายใต้โครงสร้างการจัดองค์กรทางการเมืองแบบขบวนการ ไปสู่การเคลื่อนไหวที่เปิดพื้นที่ให้กับอัตลักษณ์เฉพาะตัวของปัจเจก ที่มีความหลากหลาย โดยจะเห็นได้จากโครงสร้างของว่ากลุ่มนางแบกนี้ที่ประกอบด้วย ลูกหลานคนเสื้อแดง ลูกหลานอนุรักษ์นิยม และอดีตผู้สนับสนุนพรรคก้าวไกล ความเป็น “แดง” ของพวกเขาจึงเป็นกระบวนการก่อร่างอัตลักษณ์ที่ซับซ้อน อ้างอิงทั้งความจากประสบการณ์ ความทรงจำทางการเมือง ความสัมพันธ์ทางครอบครัว ความผิดหวัง ความหวัง และประสบการณ์ร่วมในโลกดิจิทัล รวมไปถึงวัฒนธรรมร่วมสมัยและการเชื่อมประสานวาระส่วนบุคคลเข้ากับการแสดงออกทางการเมือง ข้อโต้แย้งหลักของงานชิ้นนี้จะได้แก่ประเด็นที่สำคัญที่ว่าการเมืองของนางแบกไม่ใช่การเมืองเชิงอารมณ์แบบไร้เหตุผล แต่เป็นการเมืองที่ใช้อารมณ์เป็นกลยุทธ์เชิงวัฒนธรรมเพื่อสื่อสารตัวตนและต่อรองกับอำนาจ เป็นการเมืองที่เชื่อมโยงกับชีวิตประจำวัน ความรู้สึก และการแสดงออกในแบบของตนเอง