การปล่อยก๊าซเรือนกระจกในโรงเรียนพระปริยัติธรรม แผนกสามัญศึกษา จังหวัดน่าน

การวิจัยนี้มีจุดประสงค์เพื่อศึกษาปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจก ในรูปของก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์เทียบเท่า เปรียบเทียบปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจก และศึกษาปัจจัยที่มีผลต่อการปล่อยก๊าซเรือนกระจกของโรงเรียนพระปริยัติธรรม แผนกสามัญศึกษา จังหวัดน่าน 16 โรงเรียน โดยการเก็บข้อมูลปฐมภูมิและทุติยภูมิของการดำเนินกิจกรรมต่างๆ ในโรงเรียนที่มีการปล่อยก๊าซเรือนกระจก ตั้งแต่วันที่ 1 มิถุนายน พ.ศ. 2564 ถึง วันที่ 31 พฤษภาคม พ.ศ. 2565 นำมาประเมินการปล่อยก๊าซเรือนกระจก (emission factor) ตามแนวทางการประเมินคาร์บอนฟุตพริ้นท์องค์กรขององค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก (องค์การมหาชน)จากการศึกษาพบว่าโรงเรียนพระปริยัติธรรม แผนกสามัญศึกษา จังหวัดน่าน มีปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจก เท่ากับ 388.21 tCO2e/ปี คิดเป็น 0.27 tCO2e/คน/ปี ซึ่งขอบเขตที่ 2 มีปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกมากที่สุดเท่ากับ 156.15 tCO2e/ปี คิดเป็นร้อยละ 40.22 รองลงมา ขอบเขตที่ 3 มีปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจก เท่ากับ 122.14 tCO2e/ปี คิดเป็นร้อยละ 31.46 และขอบเขตที่ 1 มีปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจก เท่ากับ 109.92 tCO2e/ปี คิดเป็นร้อยละ 28.31 ตามลำดับ จากการเปรียบเทียบปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกของกลุ่มประชากรที่มีจำนวนแตกต่างกัน พบว่า โรงเรียนที่มีจำนวนประชากร 837 รูป/คน มีปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกเฉลี่ยต่อโรงเรียนมากที่สุดเท่ากับ 33.46 tCO2e/ปี คิดเป็น 0.24 tCO2e/คน/ปี รองลงมาโรงเรียนที่มีจำนวนประชากร 371 รูป/คน มีปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกเฉลี่ยต่อโรงเรียนเท่ากับ 19.61 tCO2e/ปี คิดเป็น 0.26 tCO2e/คน/ปี และโรงเรียนที่มีจำนวนประชากร 247 รูป/คนมีปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกเฉลี่ยต่อโรงเรียนเท่ากับ 14.90 tCO2e/ปี คิดเป็น 0.36 tCO2e/คน/ปี ตามลำดับ การเปรียบเทียบปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกตามรูปแบบการจัดการศึกษา พบว่า โรงเรียนที่มีรูปแบบการจัดการศึกษาแบบพักอาศัยประจำ และไป–กลับ มีปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกเฉลี่ยต่อโรงเรียนเท่ากับ 30.14 tCO2e/ปี หรือคิดเป็น 0.31 tCO2e/คน/ปี ซึ่งมีปริมาณการปล่อยมากกว่าโรงเรียนที่มีรูปแบบการจัดการศึกษาแบบไป–กลับทั้งหมด มีปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกเฉลี่ยต่อโรงเรียนเท่ากับ 17.15 tCO2e/ปี หรือคิดเป็น 0.23 tCO2e/คน/ปี การเปรียบเทียบปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกตามรูปแบบการปกครองพื้นที่ตั้งของโรงเรียน พบว่า โรงเรียนที่อยู่ในพื้นที่เขตเทศบาลเมือง มีปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกเฉลี่ยต่อโรงเรียนมากที่สุดเท่ากับ 95.33 tCO2e/ปี หรือคิดเป็น 0.23 tCO2e/คน/ปี รองลงมาโรงเรียนที่อยู่ในพื้นที่เขตเทศบาลตำบล มีปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกเฉลี่ยต่อโรงเรียนเท่ากับ 22.78 tCO2e/ปี หรือคิดเป็น 0.32 tCO2e/คน/ปี และโรงเรียนที่อยู่ในพื้นที่เขตองค์การบริหารส่วนตำบล มีปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกเฉลี่ยต่อโรงเรียนเท่ากับ 15.96 tCO2e/ปี หรือคิดเป็น 0.23 tCO2e/คน/ปี ตามลำดับจากการศึกษาปัจจัยที่มีผลต่อการปล่อยก๊าซเรือนกระจกของโรงเรียนพระปริยัติธรรม แผนกสามัญศึกษา จังหวัดน่าน พบว่า จำนวนประชากร รูปแบบการจัดการศึกษา และรูปแบบการปกครองพื้นที่ตั้งของโรงเรียน เป็นปัจจัยสำคัญที่ส่งผลให้มีการปล่อยก๊าซเรือนกระจกของโรงเรียนในปริมาณที่แตกต่างกัน และผลการศึกษานี้แสดงให้เห็นว่าการใช้พลังงานไฟฟ้าเป็นแหล่งปล่อยก๊าซเรือนกระจกที่สำคัญที่สุด การลดการใช้พลังงานไฟฟ้าในโรงเรียนเป็นวิธีหนึ่งที่สามารถช่วยลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกได้อย่างมีประสิทธิภาพ เช่น การปิดไฟและอุปกรณ์ไฟฟ้าเมื่อเลิกใช้งานการตรวจสอบและบำรุงรักษาอุปกรณ์ไฟฟ้าเป็นประจำ ส่งเสริมการใช้หลอดไฟ LED แทนหลอดฟลูออเรสเซนต์ และการติดตั้งแผงโซลาร์เซลล์บนหลังคาเพื่อผลิตไฟฟ้าจากพลังงานแสงอาทิตย์ เป็นต้น