Archeologisch bureauonderzoek Huis van Cultuur en Bestuur, Delfzijl, gemeente Eemsdelta (Gr.)

De gemeente Eemsdelta plant de bouw van een nieuw Huis van Cultuur en Bestuur op het Molenbergplein te Delfzijl. Dit gaat gepaard met de sloop van bestaande bebouwing en diepe bodemingrepen, die mogelijk archeologische resten aantasten. Omdat het plangebied is aangewezen als dubbelbestemming ‘Waarde – Archeologie 2’ (hoge archeologische verwachting) en de Erfgoedwet voorschrijft dat archeologische waarden beschermd moeten worden, is een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd. Doel van het onderzoek is om inzicht te krijgen welke archeologische waarden in het plangebied aanwezig kunnen zijn en hoe hiermee rekening moet worden gehouden bij de ontwikkeling van het Huis van Cultuur en Bestuur.

Het plangebied ligt in het hart van Delfzijl, deels op de locatie van de oude schans die rond 1580 werd aangelegd als militair bolwerk aan de monding van de Delf in de Eems. De strategische ligging maakte dat Delfzijl al vanaf de 16e eeuw een belangrijke functie vervulde in de verdediging van de Groninger Ommelanden. In de loop van de 18e en 19e eeuw is het vestingkarakter verdwenen, maar het stratenpatroon en het perceelgebruik tonen nog sporen van deze vroegere structuur. Historische kaarten tonen dat het plangebied al vroeg in gebruik was en bebouwd was met percelen en woningen. In de 19e en 20e eeuw werd het gebied verder verstedelijkt.

Bodemkundig bevindt het plangebied zich op jonge zeeklei, behorend tot het Holoceen. Deze afzettingen zijn gevormd in een voormalige getijdenomgeving (kwelder) en later ingepolderd. De aanwezigheid van kleiige en natte omstandigheden biedt doorgaans goede conserveringsomstandigheden voor organisch materiaal zoals hout, leer en bot. Daarnaast is er een reële kans dat archeologische resten uit verschillende perioden (vroegmoderne tijd,
mogelijk middeleeuwen) onder ophogingslagen of in opvullingslagen (gracht) behouden zijn gebleven. Er is op basis van bestaande gegevens vastgesteld dat het gebied archeologisch potentieel heeft, met name vanwege:
• De ligging binnen een historische nederzettingskern;
• De aanwezigheid van vroegmoderne bebouwing (16e-19e eeuw);
• De kans op resten van militaire structuren of stedelijke ontwikkeling;
• Het hooggelegen karakter van het gebied;
• De beperkte verstoring op enkele delen van het terrein.

Er zijn echter ook factoren die de kans op aanwezigheid of intactheid van resten kunnen beperken. In delen van het plangebied zijn funderingen, kabels en leidingen aangelegd die lokaal (sterk) verstorend hebben gewerkt. Toch blijft
er, met name in minder verstoorde zones, een aanzienlijke kans op het aantreffen van archeologische resten. Op basis van deze gegevens wordt geadviseerd om vervolgonderzoek uit te voeren indien er bij de geplande nieuwbouw (graaf)werkzaamheden plaatsvinden die dieper reiken dan 40 cm-mv.