การบังคับคดีแพ่งและพาณิชย์ตามคำพิพากษาของศาลต่างประเทศ: ศึกษากรณีการนำคำพิพากษาของศาลต่างประเทศมาบังคับคดีในประเทศไทย

ในปัจจุบันพัฒนาการทางสังคมนํามาซึ่งความเจริญก้าวหน้าทางการค้า การลงทุน และเศรษฐกิจระหว่างประเทศเป็นอย่างมาก การติดต่อระหว่างคนชาติของรัฐต่าง ๆ จึงเป็นไปได้ง่ายและสะดวก คนชาติไทยก็ย่อมเดินทางไปผูกนิติสัมพันธ์กับคนต่างชาติ หรือคนต่างชาติก็เดินทางมาผูกนิติสัมพันธ์กับคนชาติไทยมากขึ้น ทำให้ความสัมพันธ์ทางด้านพาณิชย์ขยายตัว เอกชนมีนิติสัมพันธ์ในทางการค้าระหว่างประเทศมากขึ้น การที่รัฐใดจะยอมรับและบังคับคดีตามคําพิพากษาของศาลแห่งรัฐอื่นได้นั้นจะต้องเข้าหลักเกณฑ์หรือเงื่อนไขตามที่กฎหมายภายในของรัฐที่ได้รับการร้องขอกำหนดไว้ หากคําพิพากษาของศาลแห่งรัฐใดไม่เข้าหลักเกณฑ์หรือเงื่อนไขแล้ว รัฐที่ได้รับการร้องขอสามารถที่จะปฏิเสธไม่ยอมรับบังคับคดีตามคําพิพากษานั้นได้ ฉะนั้นการศึกษาในเรื่องการบังคับคดีแพ่งและพาณิชย์ตามคําพิพากษาของศาลต่างประเทศจึงเป็นเรื่องที่มีความสำคัญเป็นอย่างยิ่งในสภาวการณ์ปัจจุบันที่คาดหมายได้ว่ามีโอกาสที่จะเกิดปัญหาในเรื่องนี้ขึ้นมีความเป็นไปได้สูง จากการศึกษาผู้เขียนพบว่า ปัจจุบันประเทศไทยไม่มีข้อตกลงระหว่างประเทศที่ว่าด้วยการยอมรับและบังคับคดีตามคําพิพากษาศาลต่างประเทศกับประเทศใดเลย อีกทั้งไม่มีบทบัญญัติของกฎหมายในเรื่องการบังคับคดีแพ่งและพาณิชย์ตามคําพิพากษาของศาลต่างประเทศไว้แต่อย่างใด สถานภาพทางกฎหมายในเรื่องนี้ของไทยจึงมีลักษณะคลุมเครืออยู่มาก จึงทำให้การบังคับคดีตามคําพิพากษาศาลต่างประเทศมีปัญหาและอุปสรรคหลายประการ อาทิ ปัญหาเรื่องหลักอำนาจอธิปไตย ปัญหาเรื่องความแตกต่างทางด้านระบบกฎหมายที่ส่งผลให้การปรับกฎหมายของแต่ละประเทศมีความแตกต่างกันทั้งในเรื่องกฎหมายสารบัญญัติและกฎหมายวิธีสบัญญัติ รวมถึงปัญหาเรื่องมาตรฐานของกระบวนการยุติธรรมของแต่ละประเทศที่ต่างกัน ด้วยเหตุผลดังกล่าวข้างต้น จึงเป็นเหตุจูงใจให้ผู้เขียนเลือกทำสารนิพนธ์ตามหัวข้อนี้ โดยผู้เขียนมีข้อเสนอแนะให้มีการแก้ไขปรับปรุงกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งในภาค 4 การบังคับคดีที่ว่าด้วยการยอมรับและการบังคับคดีแพ่งและพาณิชย์ตามคําพิพากษาของศาลต่างประเทศ โดยกำหนดแนวทางและบทบาทของประเทศไทยในเรื่องการยอมรับและบังคับตามคําพิพากษาศาลต่างประเทศเกี่ยวกับหลักเกณฑ์หรือเงื่อนไขในการยอมรับและบังคับคดีตามคําพิพากษาศาลต่างประเทศตามหลักสากลทั้งในระบบ Common Law และระบบ Civil Law ซึ่งเป็นที่ยอมรับของนานาอารยประเทศ โดยการยอมให้นําคําพิพากษาศาลต่างประเทศ (ศาลที่มีคําพิพากษา) เข้ามาบังคับโดยตรงในประเทศไทย (ประเทศที่มีการร้องขอ) ในลักษณะการบังคับคดีเช่นเดียวกับการบังคับคดีตามคําพิพากษาของศาลไทยนั้นเอง เพื่อสร้างระบบการยอมรับและบังคับคดีตาม คําพิพากษาที่มีความเป็นเอกภาพและมีผลทางกฎหมายที่แน่นอน และนํามาเป็นแนวทางสำหรับประเทศไทยที่จะนําหลักการดังกล่าวมาใช้และทำให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง อาทิ สำนักงานศาลยุติธรรม สำนักงานอัยการสูงสุด กรมบังคับคดี เป็นต้น มีความพร้อมอย่างเต็มที่ที่จะดำเนินการบังคับใช้กฎหมายในลักษณะที่ให้ความเป็นธรรมแก่ผู้ที่มีส่วนได้ส่วนเสียทุกฝ่าย อันจะทำให้เกิดความสะดวกรวดเร็ว เป็นการประหยัดค่าใช้จ่ายและระยะเวลาในการดำเนินคดีมากยิ่งขึ้น