ผลกระทบจากการท่องเที่ยวที่มีผลต่อการเปลี่ยนแปลงชุมชน: กรณีศึกษาชุมชนคีรีวง จังหวัดนครศรีธรรมราช

การท่องเที่ยวเชิงนิเวศเป็นการท่องเที่ยวที่ดำเนินการภายใต้ขีดจำกัดความสามารถของธรรมชาติที่เป็นเอกลักษณ์เฉพาะท้องถิ่น ในช่วงหลายปีที่ผ่านการท่องเที่ยวเชิงนิเวศได้รับ ความนิยมเป็นอย่างมากและชุมชนคีรีวง จังหวัดนครศรีธรรมราช ซึ่งเป็นพื้นที่ที่ได้รับการขนานนามว่าอากาศดีที่สุดในประเทศไทย เป็นชุมชนต้นแบบในการจัดการธุรกิจการท่องเที่ยวเชิงนิเวศ โดยจุดเด่นของที่นี่คือทัศนียภาพทางธรรมชาติ ที่ตั้งอยู่ท่ามกลางภูเขาสูง และมีลำธารไหลทอดผ่านกลางหมู่บ้านตลอดแนว รวมถึงวิถีชีวิตที่เรียบง่ายของชาวบ้านในชุมชน ปัจจุบันชุมชนคีรีวงเป็นสถานที่ท่องเที่ยวเชิงนิเวศที่มีนักท่องเที่ยวจำนวนมากมาเยือนความอุดมสมบูรณ์ของธรรมชาติ ส่งผลให้ชุมชนคีรีวง มีการเปลี่ยนแปลงเชิงพื้นที่เพื่อรองรับกิจกรรมทาง การท่องเที่ยวในชุมชน โดยการศึกษาวิจัยครั้งนี้มุ่งศึกษาพัฒนาการและสภาพปัจจุบันของชุมชนคีรีวง รวมถึงการเปลี่ยนแปลงเชิงพื้นที่และวิถีชีวิตของชุมชนคีรีวงที่เป็นผลกระทบมาจากการท่องเที่ยว เพื่อนำไปสู่การเสนอแนะแนวทางการแก้ไขปัญหาผลกระทบจากการท่องเที่ยวที่มีผลต่อชุมชนคีรีวง ผลการศึกษา พบว่า การส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงนิเวศของชุมชนคีรีวง มีผลต่อการเปลี่ยนแปลงเชิงพื้นที่และวิถีชีวิตของชุมชน ประกอบด้วย ลักษณะทางกายภาพและสิ่งแวดล้อม ลักษณะทางสังคมและวัฒนธรรมและลักษณะทางเศรษฐกิจ ซึ่งพัฒนาการและการเปลี่ยนแปลงของชุมชนคีรีวงในยุคก่อนเกิดการท่องเที่ยว เกิดการเปลี่ยนแปลงโดยมีสาเหตุมาจากภัยธรรมชาติที่เกิดขึ้นกับพื้นที่ ทำให้เกิดการพัฒนาฟื้นฟูชุมชน เพื่อให้ชาวบ้านและชุมชนสามารถดำรงอยู่ได้ โดยนำจุดเด่นทางธรรมชาติและระบบนิเวศมาใช้ในการพัฒนาชุมชน จนเกิดยุครุ่งเรืองทางการท่องเที่ยว ชุมชนได้รับรางวัลต่าง ๆ มากมายจากการพัฒนาพื้นที่เพื่อการท่องเที่ยว สิ่งเหล่านั้นได้ส่งผลเกิดการเปลี่ยนแปลงเชิงพื้นที่และวิถีชีวิตชุมชน ทั้งนี้แผนโนบายที่เป็นหนึ่งในปัจจัยในการสนับสนุนการท่องเที่ยว ซึ่งเป็นสิ่งกระตุ้นต่อการเปลี่ยนแปลง ตลอดจนส่งผลต่อเนื่องมายังยุคปัจจุบันที่สามารถเห็นได้ชัดเจนว่าการท่องเที่ยวส่งผลให้เกิดการเปลี่ยนแปลงเชิงพื้นที่ ไม่ว่าจะเป็นการเปลี่ยนแปลงการใช้ประโยชน์ที่ดิน ที่มีการเพิ่มขึ้นของจำนวนสิ่งปลูกสร้าง โดยเฉพาะโฮมสเตย์ โรงแรม ร้านค้า ร้านอาหาร รวมทั้งการดัดแปลงลักษณะของอาคารบ้านเรือนให้ทันสมัย ตลอดจน การปรับปรุงภูมิทัศน์ที่ไม่สอดคล้องกับสภาพแวดล้อมเดิม เกิดการขยายตัวทางธุรกิจท่องเที่ยวมากขึ้น นักลงทุนภายนอกเข้ามา มีการเปลี่ยนแปลงอาชีพของคนในชุมชนจากเดิม ส่งผลต่อการแย่งชิงผลประโยชน์ จนระบบความสัมพันธ์แบบเครือญาติที่มาเนินนานของคนในชุมชนเริ่มลดลง นอกจากนี้การท่องเที่ยวยังส่งผลต่อการเกิดปัญหาต่าง ๆ เช่น ปัญหาขยะ ปัญหามลพิษ ปัญหารถติด ปัญหาความเสื่อมโทรมของพื้นที่ และการรุกล้ำพื้นที่ทางธรรมชาติ เป็นต้น ดังนั้นเพื่อลดผลกระทบและแก้ปัญหาต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นในพื้นที่ ควรได้รับการดำเนินการและฟื้นฟูพื้นที่ พร้อมจัดทำโครงการต่าง ๆ เพื่อเป็นแนวทางในการลดผลกระทบและปัญหา ตัวอย่างเช่น การแบ่งเขตการใช้ประโยชน์ที่ดิน (Zoning) เพื่อกำหนดย่านกิจกรรมของแหล่งท่องเที่ยวให้ชัดเจน รวมทั้งมาตรการการควบคุมการใช้พื้นที่ เพื่อระบุกิจกรรมการใช้ประโยชน์ที่ดินที่อาจก่อให้เกิดผลกระทบจากการประกอบกิจกรรมนั้น เป็นต้น ซึ่งสามารถนำไปเป็นแนวทางในการลดผลกระทบจากการท่องเที่ยวและอนุรักษ์ไว้ซึ่งพื้นที่และวิถีชีวิตของชุมชนคีรีวง