การออกแบบและพัฒนาบทเรียนออนไลน์เรื่องการประเมินคุณค่าสารสนเทศสำหรับนักศึกษาระดับบัณฑิตศึกษาในระบบการศึกษาทางไกล

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ออกแบบและพัฒนาบทเรียนออนไลน์ เรื่อง การประเมินคุณค่าสารสนเทศสำหรับนักศึกษาระดับบัณฑิตศึกษา ในระบบการศึกษาทางไกล และ 2) ประเมินผลสัมฤทธิ์การเรียนรู้และความพึงพอใจของนักศึกษาต่อบทเรียนออนไลน์ เรื่อง การประเมินคุณค่าสารสนเทศ สำหรับนักศึกษาระดับบัณฑิตศึกษา ในระบบการศึกษาทางไกล โดยดำเนินการวิจัยด้วยวิธีการรูปแบบการวิจัยเชิงพัฒนา กล่าวคือ กระบวนการวิจัยครอบคลุมกระบวนการออกแบบบทเรียนออนไลน์และการทดลองใช้บทเรียนเพื่อพัฒนาและปรับปรุงบทเรียนที่ออกแบบไว้ ซึ่งกลุ่มตัวอย่างในงานวิจัย คือ นักศึกษาบัณฑิตศึกษาระดับปริญญาโท ภาคการศึกษาที่ 2 ปีการศึกษา 2563 สาขาวิชาเกษตรศาสตร์และสหกรณ์ ที่ศึกษาชุดวิชา 91723 (การวิจัยและสถิติเพื่อการส่งเสริมและพัฒนาการเกษตร) มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช จำนวน 30 คน โดยคัดเลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเฉพาะเจาะจง (Purposive Sampling) เนื่องจากรายวิชาดังกล่าวมีผลการเรียนรู้ที่คาดหวังด้านทักษะทางปัญญา ทักษะในการสืบค้น รวบรวมข้อมูลสารสนเทศ และศึกษาวิเคราะห์ประเมินสารสนเทศ ซึ่งมีความสอดคล้องกับเนื้อหาและวัตถุประสงค์การเรียนรู้ของบทเรียนออนไลน์ที่ออกแบบและพัฒนาขึ้น โดยเครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ประกอบด้วย 1) บทเรียนออนไลน์ เรื่อง การประเมินคุณค่าสารสนเทศ สำหรับนักศึกษาระดับบัณฑิตศึกษา ในระบบการศึกษาทางไกล เป็นสื่อเพื่อประกอบการทำวิจัย 2) แบบทดสอบวัดผลสัมฤทธิ์การเรียน บทเรียนออนไลน์ เรื่อง การประเมินคุณค่าสารสนเทศ สำหรับบัณฑิตศึกษา ในระบบการศึกษาทางไกล เป็นแบบปรนัย 4 ตัวเลือก พัฒนาแบบทดสอบคู่ขนาน แบ่งเป็น 12 สมรรถนะ โดยเป็นก่อนเรียน 12 ข้อ และหลังเรียน 12 ข้อ และ 3) แบบสอบถาม ความคิดเห็นของนักศึกษาที่มีต่อบทเรียนออนไลน์ เรื่อง การประเมินคุณค่าสารสนเทศผลการวิจัยสามารถแบ่งออกได้เป็นสองประเด็น ได้แก่ 1) ประเด็นเรื่อง ความพึงพอใจต่อบทเรียนออนไลน์ของนักศึกษา ซึ่งพบว่า นักศึกษามีความพึงพอใจอยู่ในระดับมากที่สุด โดยมีค่าเฉลี่ยของคะแนนที่ 4.51 (SD. = 0.34) จากคะแนนเต็ม 5 คะแนน และ 2) ประเด็นเรื่อง ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนรู้ พบว่า นักศึกษามีผลการเรียนรู้หลังเรียนเพิ่มขึ้นจากก่อนเรียนบทเรียนออนไลน์ 4 หน่วยการเรียนรู้มีผลต่างที่ค่าเฉลี่ย 3.47 คะแนน อยู่ในระดับปานกลาง โดยผลการเรียนรู้เฉลี่ย ก่อนเรียนอยู่ที่ 6.73 คะแนน และผลการเรียนรู้เฉลี่ยหลังเรียนอยู่ที่ 10.20 คะแนน โดยผลการเรียนรู้ก่อนเรียนและหลังเรียนบทเรียนออนไลน์ของนักศึกษาแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญที่ระดับ 0.05 และเมื่อพิจารณารายด้านพบว่า ผลการเรียนรู้หลังเรียนทั้งหมด 12 สมรรถนะเพิ่มขึ้นจากก่อนเรียน ทุกด้าน โดยด้านที่แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ประกอบไปด้วย 8 ด้าน ได้แก่ (1) ผู้เรียนสามารถระบุองค์ประกอบที่สำคัญของสารสนเทศที่ดีด้านความทันสมัยได้ (2) ผู้เรียนสามารถระบุความหมายประเภทของแหล่งที่มาสารสนเทศที่สำคัญได้ (3) ผู้เรียนสามารถระบุแหล่งสารสนเทศประเภทปฐมภูมิได้ (4) ผู้เรียนสามารถระบุประเภทของแหล่งที่มาสารสนเทศที่สำคัญได้ (5) ผู้เรียนสามารถระบุประเภทที่ไม่มีคุณภาพประเภทสารสนเทศผิดพลาดได้ (6) ผู้เรียนสามารถระบุประเภท ที่ไม่มีคุณภาพประเภทสารสนเทศแห่งความเกลียดชังได้ (7) ผู้เรียนทราบวิธีการปรับกลยุทธ์การสืบค้นให้ได้สารสนเทศตรงตามความต้องการ และ (8) ผู้เรียนเข้าใจการพิจารณาข้อมูลเชิงอรรถและบรรณานุกรม เพื่อต่อยอดความรู้ของเอกสารที่สืบค้นมาได้