การปรับตัวของแม่คลอดก่อนกำหนดเพื่อการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่

การศึกษาเรื่อง “การปรับตัวของแม่คลอดก่อนกำหนดเพื่อการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่” เป็นวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัญหาและการปรับตัวของแม่คลอดก่อนกำหนดในการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ ในบริบทของโรงพยาบาลธรรมศาสตร์เฉลิมพระเกียรติ ศึกษาด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึก (In-dep Interview) จากกลุ่มผู้มีส่วนร่วมในการวิจัยที่เป็นแม่ที่ลูกก่อนกำหนดและลูกเข้ารับการรักษาที่หอผู้ป่วยวิกฤตทารกแรกเกิดด้วยภาวะคลอดก่อนกำหนด อายุครรภ์น้อยกว่าหรือเท่ากับ 37 สัปดาห์ และยังสามารถให้นมแม่อย่างต่อเนื่อง ที่ลูกอายุตั้งแต่ 6 เดือน และไม่เกิน 2 ปี จำนวน 10 คน เครื่องมือที่ใช้ในการศึกษาประกอบด้วยแนวคำถาม 3 ส่วน คือ ส่วนที่ 1 ข้อมูลทั่วไปของแม่คลอดก่อนกำหนด ส่วนที่ 2 ด้านปัญหาของแม่คลอดลูกก่อนกำหนดในการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ และ ส่วนที่ 3 การปรับตัวเพื่อการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ การบันทึกเสียง และนักวิจัยในฐานะเครื่องมือวิจัย โดยใช้กรอบแนวคิดการปรับตัวของรอย (Roy's Adaptation Model) ใน 4 ด้าน ได้แก่ ด้านร่างกาย ด้านอัตมโนทัศน์ ด้านบทบาทหน้าที่ และด้านการพึ่งพาระหว่างกัน รวมถึงทฤษฎีภาวะวิกฤตและแนวคิดการเสริมพลังอำนาจผลการศึกษาพบว่า ปัญหาของแม่คลอดก่อนกำหนดในการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่แบ่งออกเป็น 4 ด้านหลัก ได้แก่ มิติด้านร่างกาย แม่ประสบปัญหาภาวะแทรกซ้อนระหว่างตั้งครรภ์และหลังคลอด เช่น เจ็บแผลผ่าตัด คัดตึงเต้านม ซึ่งส่งผลต่อการพักผ่อนและการบีบเก็บน้ำนม ด้านทารกพบว่ามีน้ำหนักแรกเกิดต่ำและภาวะแทรกซ้อนที่หลากหลาย มิติด้านอารมณ์และจิตใจแม่เผชิญกับความเครียด ความกังวล และภาวะซึมเศร้าหลังคลอด โดยเฉพาะเมื่อต้องแยกจากลูก ทำให้รู้สึกไม่สามารถทำหน้าที่แม่ได้อย่างเต็มที่ มิติด้านสังคม การงดเยี่ยมช่วงโควิด-19 ส่งผลต่อความสัมพันธ์แม่ลูก แม่ต้องปรับตัวในการจัดสรรเวลาดูแลลูก ครอบครัว และการงาน มิติด้านเศรษฐกิจ แม้จะเห็นว่าการให้นมแม่ประหยัดค่าใช้จ่ายและมีประโยชน์ต่อภูมิคุ้มกันของลูก แต่ก็ต้องแบกรับภาระค่าใช้จ่ายในการดูแลทารกและผลกระทบจากการขาดรายได้สำหรับการปรับตัวของแม่คลอดก่อนกำหนดเพื่อการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ แม่ทุกคนแสดงความมุ่งมั่นและปรับตัวอย่างสูงในทุกมิติ ดังนี้ ด้านร่างกาย แม่ดูแลร่างกายเพื่อลดความไม่สุขสบาย จัดการอาการเจ็บแผลคลอดและคัดตึงเต้านมด้วยการปั๊มนมตามรอบ ประคบ นวด และพักผ่อนให้เพียงพอ รวมถึงปรับอุปกรณ์ปั๊มนมให้เหมาะสม ด้านอัตมโนทัศน์ แม่ปรับตัวด้านจิตใจและความรู้สึกต่อตนเอง จัดการความกังวลเรื่องน้ำนมน้อยด้วยการปั๊มนมอย่างเคร่งครัด มีการหาความรู้และกำลังใจจากครอบครัว และการปรับทัศนคติเพื่อไม่กดดันตัวเองมากเกินไป ด้านบทบาทหน้าที่ แม่จัดสรรเวลาในการดูแลลูกเป็นหลัก การให้ลูกเข้าเต้าสำหรับแม่ที่ลูกเข้าเต้าได้ การปั๊มนม และการส่งเสริมพัฒนาการด้านต่าง ๆ แก่ลูก โดยได้รับการช่วยเหลือจากสามีและครอบครัวในการดูแลลูกและงานบ้าน สำหรับแม่ที่ทำงาน มีการปรับรอบการปั๊มนมที่ทำงานและให้ลูกเข้าเต้ากลางคืน และด้านการพึ่งพาระหว่างกัน แม่ได้รับการสนับสนุนการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่จากบุคลากรทางการแพทย์ที่ให้คำแนะนำและอุปกรณ์ จากสามีและครอบครัวที่เป็นกำลังใจหลักและช่วยแบ่งเบาภาระ รวมถึงจากเพื่อนและประสบการณ์ส่วนตัวแม้ว่าการคลอดก่อนกำหนดเป็นภาวะวิกฤตที่ส่งผลกระทบต่อความเป็นแม่ในหลายมิติ แต่แม่สามารถสร้างความหมายใหม่ให้กับบทบาทความเป็นแม่ได้ผ่านความเสียสละ ความอดทน และการต่อสู้กับอุปสรรคต่าง ๆ การค้นพบนี้เน้นย้ำถึงความจำเป็นในการให้การดูแลที่ครอบคลุมและบูรณาการสำหรับแม่คลอดก่อนกำหนด เพื่อส่งเสริมทั้งสุขภาพกายและสุขภาพจิตของแม่และทารก รวมถึงสนับสนุนการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ให้ประสบความสำเร็จอย่างยั่งยืน