รถแห่และการเต้นบั้นเด้า: วัยรุ่นอีสานใหม่กับการประดิษฐ์ประเพณีและการสื่อสารเพื่อการต่อสู้ทางวัฒนธรรม

งานวิจัยเรื่อง “รถแห่และการเต้นบั้นเด้า: วัยรุ่นอีสานใหม่กับการประดิษฐ์ประเพณี และการสื่อสารเพื่อการต่อสู้ทางวัฒนธรรม” เป็นการศึกษารถแห่ซึ่งเป็นสื่อพื้นบ้านที่มีการแสดงดนตรีที่มีความทันสมัย ใช้ประกอบประเพณีพิธีกรรมต่าง ๆ โดยเฉพาะงานบวชในภาคอีสาน โดยกลุ่มผู้ชมวัยรุ่นจะมีส่วนร่วมกับการแสดงด้วยการเต้นที่มีท่าทางโยกส่วนเอวสื่อถึงเรื่องเพศเรียกว่า การเต้นบั้นเด้า งานวิจัยนี้จะเป็นศึกษาในรูปแบบการวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการเปลี่ยนแปลงของรถแห่ไปสู่ความทันสมัย และศึกษาการสื่อสารเพื่อการต่อสู้ทางวัฒนธรรมทั้งด้านความเป็นอีสานใหม่และวัฒนธรรมวัยรุ่น และใช้การเก็บข้อมูลจากงานวิจัยเกี่ยวกับรถแห่ การสังเกตการณ์ภาคสนาม (Field Observation) ในพื้นที่การแสดงรถแห่ในภาคอีสาน และใช้วิธีการสัมภาษณ์แบบเจาะลึก (In–Depth Interview) โดยคัดเลือกกลุ่มผู้เกี่ยวข้องกับรถแห่จำนวน 11 คน ทั้งผู้เชี่ยวชาญที่มีผลงานวิจัยเกี่ยวกับรถแห่ เจ้าของวงรถแห่ และกลุ่มผู้ชมที่มีส่วนร่วมกับการแสดงที่เป็นวัยรุ่นและไม่ได้มีส่วนร่วมกับการแสดงที่เป็นวัยผู้ใหญ่ผลการศึกษาพบว่า รถแห่มีการเปลี่ยนแปลงที่ได้รับอิทธิพลจากบริบทสังคมอีสานใหม่ที่พัฒนาขึ้นและการที่กลุ่มวัยรุ่นอีสานได้เข้ามามีส่วนร่วมกับรถแห่ที่นำไปสู่การผลิตซ้ำทางวัฒนธรรมทั้งการเป็นศิลปินรุ่นใหม่และการเป็นกลุ่มผู้ชม โดยเป็นการเปลี่ยนแปลงที่สืบทอดคุณลักษณะที่เกี่ยวข้องกับพิธีศักดิ์สิทธิ์และบทบาทหน้าที่ของสื่อพื้นบ้านที่สร้างผลประโยชน์ให้คนในชุมชนไว้ได้ การผลิตซ้ำทางวัฒนธรรมของรถแห่ได้สร้างผลประโยชน์เชิงพาณิชย์ให้กับผู้ประกอบการรถแห่ และสร้างความสนุกสนาน ปลดปล่อยทางอารมณ์โดยเฉพาะเรื่องเพศ และเป็นพื้นที่แสดงจุดยืนทางวัฒนธรรมให้กับกลุ่มวัยรุ่น รถแห่จึงเป็นประเพณีประดิษฐ์ที่ “คนที่มีส่วนร่วมทุกฝ่ายได้ผลประโยชน์” ในส่วนผลการศึกษาการสื่อสารเพื่อการต่อสู้ทางวัฒนธรรม รถแห่มีการนำรูปแบบและเนื้อหาจากวัฒนธรรมสากลมาผสมผสานกับวัฒนธรรมท้องถิ่น (Glocalization) กับการนำมาปรับให้เป็นท้องถิ่น (Localization) โดยมีกลุ่มวัยรุ่นเป็นผู้ผสมผสานทางวัฒนธรรม (Cultural Articulator) เกิดเป็นกระบวนการสื่อสารที่แสดงให้เห็นถึงความเป็นอีสานใหม่ทั้งด้านบริบทสังคมและอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรม และยังเป็นพื้นที่ต่อสู้ทางวัฒนธรรมของกลุ่มวัยรุ่นต่อวัฒนธรรมของสังคมแบบการต่อต้านแบบคาร์นิวัล (Carnivalesque) ที่สามารถสร้างสำนึกร่วม (Sens of Belonging) ทางวัฒนธรรมระหว่างกลุ่มวัยรุ่นกับกลุ่มผู้ใหญ่ได้อีกด้วย