Axel Szydlowskiplein Axel Szydlowskiplein. Gemeente Terneuzen. Een Archeologische Begeleiding (protocol Opgraven)

In opdracht van Luijtjens Retail werd tussen september 2015 en maart 2016 een Archeologische Begeleiding (protocol Opgraven) uitgevoerd binnen het plangebied Szydlowskiplein te Axel, gemeente Terneuzen. De aanleiding tot het onderzoek vormde het voornemen van Luitjens Retail om binnen het plangebied de openbare ruimte opnieuw in te richten met als doel de omgeving aantrekkelijker te maken voor bezoekers van Axel. Daartoe wenste de initiatiefnemer het Szydlowskiplein en de tegenover gelegen pastorie met bijbehorende tuin samen te voegen om zo het daarop gelegen parkeerterrein te vergroten, de Nassaustraat te kunnen verleggen, het overige deel van de tuin in te richten als openbaar toegankelijk gebied en de pastorie/kerk te herbestemmen. De aanleg van de ondergrondse containers, behorend tot de vergunning van de gemeente, is echter niet onder archeologische begeleiding uitgevoerd. Dit omdat de gemeente de onderzoekers niet tijdig heeft ingeseind. In het kader van de bestemmingsplanprocedure, en daaropvolgend de voorbereiding tot de aanvraag van de omgevingsvergunning, werd eerder archeologisch vooronderzoek uitgevoerd.Op basis van het vooronderzoek gold een hoge verwachting vanaf het Midden – Paleolithicum tot en met het Finaal – Paleolithicum. Voor de perioden Mesolithicum tot de Vroege Middeleeuwen gold een lage verwachting. Voor de Vroege tot en met de Late Middeleeuwen gold een hoge verwachting voor het aantreffen van archeologische waarden in de top van de natuurlijke afzettingen van het Laagpakket van Walcheren die in verband kunnen worden gebracht met de Blijde en de havenwerken. Overige archeologische waarden werden niet verwacht binnen het plangebied. Voor de ophooglagen op het Laagpakket van Walcheren gold voor de Late Middeleeuwen een hoge verwachting op het aantreffen van archeologische waarden die in verband kunnen worden gebracht met ambachtelijke activiteiten, een voormalige weg, een dijklichaam (zuidelijk deel van het plangebied), resten van de gekanaliseerde vaart (noordwestelijk deel van het plangebied) en resten van huizenblokken. Voor de Nieuwe Tijd gold een hoge verwachting op het aantreffen van archeologische waarden die in verband kunnen worden gebracht met de vesting van Axel, de voormalige Kommandeurswoning, een huis met schuur en dempingslagen van de Gentse Vaart (noordwestelijk deel van het plangebied).De hoge verwachting op het aantreffen van archeologische waarden voor de Late Middeleeuwen en Nieuwe Tijd werd bevestigd. Binnen het plangebied zijn sporen en structuren aangetroffen die in drie fasen kunnen worden ingedeeld. Tot de oudste fasen behoren sporen en de antropogene lagen die op basis van de stratigrafie dateren tussen de Late Middeleeuwen en de Nieuwe Tijd. Tot een tweede fase behoren de sporen die in verband kunnen worden gebracht met de aanwezigheid van een leger in Axel. Deze sporen zijn aangetroffen onder de bouwvoor en/of recente verstoring in de top van de antropogene ophooglagen. Tot een derde fase behoren de sporen en structuren die dateren van ná het verval van de vesting van Axel aan het begin van de 19de eeuw. Opmerkelijk is het aantreffen van de twee kindergraven die dateren uit de Nieuwe Tijd. Spijtig genoeg kon 14C-datering geen uitsluitsel geven over de precieze datering van deze graven. De onderzoeksresultaten tonen aan dat het verwachtingsmodel gehandhaafd kan blijven voor het volledige plangebied. Binnen het plangebied zijn verspreid over het terrein sporen aangetroffen die in verband kunnen worden gebracht met de vesting van Axel in de Nieuwe Tijd. Gezien ook twee losse paalkuilen zijn aangetroffen die dateren van vóór de bouw van de soldatenbarakken kunnen binnen het plangebied sporen aangetroffen worden die dateren van vóór de aanwezigheid van het Staatse leger. Binnen en in de directe omgeving van het plangebied kunnen rond de kerk nóg menselijke begravingen worden aangetroffen. De aanwezigheid en datering van de kindergraven sluit niet uit dat bij de bouw van de kerk (of erna) toch enkele graven zijn aangebracht buiten de grenzen van het huidige kerkhof. Daarnaast kunnen op grotere diepte archeologische sporen worden aangetroffen die dateren uit het Paleolithicum. Vindplaatsen kunnen worden aangetroffen vanaf circa 0,27 meter beneden maaiveld. Door een sterk hellend maaiveld zijn grote verschillen ten opzichte van NAP. Aan de noordzijde van het plangebied zijn de sporen aangetroffen op een diepte van 1,65 meter +NAP en aan de zuidzijde op een diepte van 2,98 meter +NAP. Daar waar mogelijk zijn de sporen in situ bewaard vanaf de onderzijde van de werkput.