แนวทางการออกกฎหมายรองรับสิทธิการตายอย่างมีศักดิ์ศรีโดยการช่วยเหลือการตายทางการแพทย์ในประเทศไทย

สิทธิการตายอย่างมีศักดิ์ศรีโดยการช่วยเหลือการตายทางการแพทย์ (Medically assisted death) โดยเฉพาะสิทธิการตายโดยการุณยฆาตเชิงรุก (active euthanasia) และ การฆ่าตัวตายโดยการช่วยเหลือทางการแพทย์ (Physician -Assisted Suicide) เป็นสิ่งที่ถูกเรียกร้องและถกเถียงกันอย่างมากในปัจจุบัน เนื่องจากในหลายกรณีผู้ป่วยต้องประสบความทุกข์ทรมานจากการรักษาและพยาธิสภาพของโรคที่เพิ่มระดับมากขึ้น จึงต้องดำรงอยู่ด้วยความเจ็บปวดทุกข์ทรมานทั้งทางร่างกายและจิตใจ ขาดคุณภาพชีวิตที่ดี หรือต้องอยู่โดยอาศัยเครื่องมือทางการแพทย์ ซึ่งอาจเป็นการลดคุณค่าความเป็นมนุษย์ และทำลายศักดิ์ศรีแห่งความเป็นมนุษย์ สำหรับประเทศไทยในปัจจุบันยังไม่มีมาตรการทางกฎหมายรับรองการช่วยเหลือการตายทางการแพทย์ในทั้งสองกรณีข้างต้น เนื่องจากกฎหมายให้การรับรองเฉพาะสิทธิปฏิเสธการรักษาในวาระสุดท้าย จึงอาจยังไม่สามารถคุ้มครองสิทธิการตายอย่างมีศักดิ์ศรีได้อย่างเพียงพอ โดยเฉพาะผู้ป่วยซึ่งได้รับความทุกข์ทรมานจากพยาธิสภาพของโรคที่เพิ่มระดับมากขึ้นในโรคซึ่งไม่มีทางรักษา โดยไม่ได้อยู่ในช่วงวาระสุดท้ายของชีวิต นอกจากนี้ปัจจัยความเปลี่ยนแปลงของสังคมไทยในปัจจุบันที่อาจส่งผลต่อการเปลี่ยนแปลงแนวคิดเรื่องการยุติชีวิต ไม่ว่าการเพิ่มขึ้นของอัตราการป่วยและเสียชีวิตจากโรคเรื้อรังที่ทำให้ผู้ป่วยส่วนใหญ่ต้องเผชิญความเจ็บป่วยทรมานที่ส่งผลต่อคุณภาพชีวิต ในขณะเดียวกันการขาดแคลนทรัพยากรด้านต่างๆที่จะสร้างคุณภาพชีวิตที่ดีในช่วงระยะเวลาที่เจ็บป่วยจวบจนในวาระสุดท้าย เช่น การขาดแคลนทรัพยากรบุคคลในการดูแล (caregiver) จากปัจจัยการเปลี่ยนแปลงทางโครงสร้างของประชากรไทย รวมถึงปัจจัยค่าใช้จ่ายในการดูแลและรักษาพยาบาล ประกอบกับพัฒนาการของทัศนคติและแนวคิดของสังคมไทยต่อสิทธิในการกำหนดชีวิตตนเอง จึงมีความเป็นไปได้ที่ในอนาคตจะเกิดการเปลี่ยนแปลงแนวคิดการยุติชีวิตอย่างมีศักดิ์ศรีที่ยกระดับขึ้นกว่าที่กฎหมายปัจจุบันได้รับรองไว้ ทั้งนี้ ผู้เขียนได้ศึกษามาตรการทางกฎหมายไทยเกี่ยวกับสิทธิการตายอย่างมีศักดิ์ศรี โดยการช่วยเหลือการตายทางการแพทย์ตามหลักการและบทบัญญัติแห่งรัฐธรรมนูญ กฎหมายแพ่ง กฎหมายอาญา กฎหมายสุขภาพแห่งชาติ ตลอดจนประมวลจริยธรรมและข้อบังคับของสภาวิชาชีพเวชกรรม รวมทั้งศึกษามาตรการทางกฎหมาย รูปแบบ หลักเกณฑ์ กระบวนการการใช้สิทธิการตายโดยการช่วยเหลือทางการแพทย์ของประเทศเนเธอร์แลนด์ ประเทศสวิตเซอร์แลนด์ และประเทศฝรั่งเศส เพื่อเป็นแนวทางประกอบข้อเสนอแนะ หากในอนาคตสังคมไทยเห็นควรขยายความคุ้มครองและให้การยอมรับสิทธิการตายอย่างมีศักดิ์ศรีนอกเหนือจากสิทธิปฏิเสธการรักษาในวาระสุดท้าย การรับรองสิทธิการตายอย่างมีศักดิ์ศรีเฉพาะการฆ่าตัวตายโดยการช่วยเหลือทางการแพทย์น่าจะมีความเป็นไปได้และสอดคล้องกับบริบทของสังคมไทยมากกว่าการุณยฆาตเชิงรุก โดยควรตราพระราชบัญญัติเฉพาะเพื่อรองรับสิทธิการตายอย่างมีศักดิ์ศรีแก่. ผู้ป่วยที่เจ็บปวดทุกข์ทรมานทางร่างกายที่ไม่สามารถบรรเทาได้โดยผ่านกระบวนการดูแลประคับประคองแล้ว เพื่อกำหนดคุณสมบัติของ. ผู้ป่วยและผู้เกี่ยวข้อง หลักเกณฑ์ในการร้องขอการฆ่าตัวตายโดยการช่วยเหลือ กระบวนการในการพิจารณาคำร้องขอ กลไกการตรวจสอบภายหลังการดำเนินการ ตลอดจนการกำหนดสิทธิ ความรับผิด และการยกเว้นความรับผิดสำหรับบุคลากรทางการแพทย์