Archeologisch bureauonderzoek Sterkselseweg te Maarheeze (Gemeente Cranendonck)

In augustus 2025 is door Aeres Milieu, in opdracht van CPO Maarheeze, een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd aan de Sterkselseweg te Maarheeze (gemeente Cranendonck). Het plangebied heeft een oppervlakte van circa 5.836 m2. Het woonhuis aan de Sterkselseweg 10 wordt gesloopt. Deels worden de achtertuinen van de woningen aan de Sterkselseweg 6, 8 en 12 gebruikt voor de nieuwbouw van 18 nieuwe woningen met nieuwe bestrating, kabels en leidingen. De diepte van de toekomstige bodemverstoring is op dit moment onbekend. Er wordt vooralsnog uitgegaan van een standaard funderingsdiepte zonder onderkeldering tot ten minste 80 centimeter beneden maaiveld. De onderzoekslocatie ligt volgens de Archeologische Beleidskaart van de gemeente Cranendonck (Interactieve erfgoedkaart) deels in een zone met Categorie 3: Gebied met hoge verwachting (historische kernen en linten) en deels in Categorie 4: Gebied met hoge verwachting. Binnen het bestemmingsplan ‘KomMaarheeze’ (vastgesteld 25-6-2013) gelden respectievelijk de dubbelbestemmingen Waarde – Archeologie 3 en Waarde – Archeologie 4 met dezelfde ondergrenzen, maar andere zoneringen. De hoogste waarde is leidend. Het plangebied is gelegen op een relatief hooggelegen dekzandvlakte. De dichtstbijzijnde waterloop is echter een kilometer verderop gelegen, dit is relatief ver. Daarnaast is er binnen het plangebied geen sprake van een gradiëntzone, de westflank van de dekzandrug zal een gunstigere vestigingslocatie zijn geweest voor jager-verzamelaars. Er zijn tot op heden nog geen vuursteenvondsten bekend uit de directe omgeving van het plangebied. Om deze redenen wordt een lage verwachting toegekend voor vindplaatsen uit het laat-paleolithicum tot en met het mesolithicum. Het plangebied is gelegen op een hoger gelegen dekzandrug. Op basis van de bodemkundige eenheden in de omgeving van het plangebied trad rond deze tijd vernatting op. Vanwege deze vernatting zal de hoger gelegen locatie aantrekkelijker zijn geweest. Circa 1 kilometer ten westen van het plangebied is een dalvormige laagte gelegen, waar heden ten dage de Buulder Aa doorheen stroomt, dit is de dichtstbijzijnde directe watervoorziening. De relatief verre ligging van deze watervoorziening maakt het een minder aantrekkelijke vestigingslocatie. Circa 550 meter ten zuiden van het plangebied is een vondst en complex uit het neolithicum bekend (2871445100). Voor het plangebied geldt daarom een middelhoge verwachting voor zowel nederzettingsresten uit de periode neolithicum tot en met de vroege middeleeuwen. Het plangebied ligt aan de Sterkselseweg, deze weg ligt in de historische kern van Maarheeze. De bebouwing direct ten oosten van het plangebied (woonhuis en brouwerij) gaat in ieder geval terug tot 1797. De brouwerij is begin 20e eeuw opgeheven. Hiervoor kwam een limonadefabriek in de plaats. De limonadefabriek is tot 1957 in bedrijf geweest. Gezien de ligging tussen de historische bebouwingskernen van de gehuchten Vogelsberg en Oudenboom, de aanwezigheid van bebouwing vanaf in ieder geval 1797 en de aanwezigheid van enkeerdgronden, die vanaf de late middeleeuwen zijn opgebracht is er een hoge trefkans voor archeologische resten vanaf de late middeleeuwen. Er geldt een hoge verwachting voor de periode late middeleeuwen en nieuwe tijd. Voor het plangebied wordt om bovenstaande redenen een archeologisch vervolgonderzoek noodzakelijk geacht. De resultaten van dit onderzoek zijn getoetst door de bevoegde overheid (gemeente Cranendonck)1 die het volgende advies heeft gegeven: Vanwege de hoge archeologische verwachting, de ligging in de historische kern en het feit dat aanwijzingen voor grootschalige bodemverstoringen in het plangebied ontbreken, worden verkennende boringen niet zinvol geacht. De bodem zal op voorhand niet intact zijn gezien het eeuwenlange gebruik van het plangebied. De kans is groot dat er verstoorde bodems worden aangetroffen die mogelijk te koppelen zijn aan archeologische sporen. Voor het plangebied is archeologisch vervolgonderzoek in de vorm van proefsleuven noodzakelijk om vast te kunnen stellen wat de archeologische waarden precies zijn, zodat hier in de verdere planvorming rekening mee gehouden kan worden. Geadviseerd wordt om de bestaande bebouwing (inclusief de vloer) te slopen tot maaiveld, waarna een archeologisch vervolgonderzoek uitgevoerd kan worden in de vorm van een karterend en waarderend proefsleuvenonderzoek (conform protocol Proefsleuven KNA 4.2) om hiermee grip te krijgen op mogelijk aanwezige archeologische waarden. Dit onderzoek kan worden gecombineerd met een archeologische begeleiding van de sloop van de ondergrondse delen van de huidige bebouwing. Dit is nodig omdat in de ondergrond nog funderingsresten van oude bebouwing of sporen behorend bij het erf van deze bebouwing, zoals waterputten en bijgebouwen, kunnen worden aangetroffen. Het uitgevoerde onderzoek is verricht conform de gestelde eisen en gebruikelijke methoden. Het onderzoek is gericht op het inzichtelijk maken van de toestand van het aanwezige bodemarchief. Hiermee kan de beschadiging dan wel vernietiging als gevolg van de voorgenomen verstoring van een mogelijk aanwezig bodemarchief tot een minimum worden beperkt.