OG'IZ BO'SHLIG'I GIGIYENASINI SAQLASHNING KARIYES VA PARODONT KASALLIKLARI RIVOJLANISHINING OLDINI OLISHDAGI EPIDEMIOLOGIK VA PROFILAKTIK AHAMIYATI

Periodontal kasalliklar yuqori tarqalish darajasiga ega bo‘lib, tishlarning erta yo‘qolishi va tizimli yallig‘lanish jarayonlarining rivojlanishiga olib keluvchi asosiy stomatologik muammolardan biri hisoblanadi. So‘nggi o‘n yilliklarda tamaki mahsulotlarini iste’mol qilish, xususan an’anaviy sigaretlar, elektron sigaretlar va mahalliy nasvay kabi mahsulotlarning keng tarqalishi parodont to‘qimalarining klinik holatiga salbiy ta’sir ko‘rsatayotgani kuzatilmoqda. Ushbu tadqiqotning maqsadi turli tamaki mahsulotlarini muntazam iste’mol qiluvchi va chekmaydigan shaxslarda parodont to‘qimalarining klinik holatini ob’ektiv indekslar yordamida taqqosiy baholash, shuningdek, chekish davomiyligi va intensivligi bilan periodontal destruksiya darajasi o‘rtasidagi bog‘liqlikni aniqlashdan iborat. Tadqiqot kesim (cross-sectional) dizayn asosida 18 yoshdan 45 yoshgacha bo‘lgan 162 nafar ishtirokchi o‘rtasida olib borildi. Ishtirokchilar ikki asosiy guruhga ajratildi: muntazam tamaki iste’mol qiluvchilar va chekmaydigan nazorat guruhi. Klinik baholash Simplified Oral Hygiene Index (OHI-S), Gingival Index (GI), Community Periodontal Index (CPI), Bleeding on Probing (BOP) va Clinical Attachment Loss (CAL) ko‘rsatkichlari asosida amalga oshirildi. Statistik tahlil natijalari shuni ko‘rsatdiki, chekuvchi guruhlarda o‘rtacha OHI-S va GI ballari, CPI kodlari, BOP foizi hamda CAL darajasi nazorat guruhiga nisbatan statistik ahamiyatli darajada yuqori ekanligi aniqlandi. Tamaki iste’moli davomiyligi va kunlik dozasi bilan periodontal indekslar o‘rtasida to‘g‘ridan-to‘g‘ri kuchli korrelyatsiya mavjudligi tasdiqlandi. Logistik regressiya tahlili muntazam chekishni periodontit rivojlanishining mustaqil xavf omili ekanligini ko‘rsatdi. Xulosa qilib aytganda, tamaki mahsulotlarini iste’mol qilish parodont to‘qimalarining yallig‘lanish jarayonlarini kuchaytiradi, to‘qima regeneratsiyasini susaytiradi va kasallikning og‘ir shakllariga o‘tish xavfini keskin oshiradi. Erta diagnostika, chekishni tashlashga yo‘naltirilgan profilaktik choralar va individual periodontal monitoring zamonaviy stomatologiya amaliyotining ajralmas qismi bo‘lishi kerak.