Archeologisch bureauonderzoek Dijkversterking noordelijke Lekdijk Voorkeursalternatief Jaarsveld - Klaphek. Gemeente Lopik en IJsselstein.

<p>KSP Archeologie heeft een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd voor het dijktraject tussen Jaarsveld en Klaphek (JAK) aan de noordzijde van de Lek (gemeente Lopik en IJsselstein). Het dijktraject is onderdeel van het project ‘Sterke Lek’ van het Hoogheemraadschap de Stichtse Rijnlanden waarin de Lekdijk tussen Schoonhoven en Amerongen de komende jaren zal worden versterkt.
</p><p>
Op basis van de resultaten van het bureauonderzoek zijn middelhoge en hoge verwachtingszones onderscheiden die zijn te relateren aan oude rivierlopen in de ondergrond. Binnen het onderzoeksgebied is vanaf het pleistoceen tot op heden altijd rivieractiviteit aanwezig geweest. In de diepe ondergrond liggen de oude rivierterrassen uit het Laat-Paleolithicum – Midden-Mesolithicum, maar vanwege de grote diepteligging (gemiddeld 8,0 – 10,0 m) beneden maaiveld is de verwachting hiervoor onbekend. De stroomgordels uit het Holoceen liggen minder diep. De oudste stroomgordels in het plangebied dateren uit het Laat-Mesolithicum, maar ook in de periode Neolithicum – IJzertijd zijn verschillende stroomgordels actief geweest. Vanaf de Romeinse tijd is de huidige Lek ontstaan.</p><p>

De landschappelijke verwachting op basis van de oude stroomgordels is aangevuld met historische en archeologische informatie. Het gaat daarbij om de dorpskern van Jaarveld, het kasteel van Jaarsveld, negentien historische huisplaatsen, het voormalige veerhuis van Lexmont, enkele steenovens en tijdelijk (klooster)gebouw. De Lekdijk zelf is ook een (cultuur)historisch en archeologisch element.</p><p>

In de uiterwaarden kunnen nog een aantal specifieke complextypen worden verwacht. Het gaat daarbij om sporen van delfstoffenwinning en steenfabrieken uit de Late Middeleeuwen en voornamelijk Nieuwe tijd, sporen van militaire activiteiten uit de 18e – 19e eeuw van de Oude en Nieuwe Hollandse Waterlinie en de Tweede Wereldoorlog. Daarnaast kunnen voorwerpen en objecten worden aangetroffen die zijn gerelateerd aan waterhuishouding en scheepvaart, waaronder duikers, dammen, dijkjes, scheeps-wrakken e.d.</p><p>

De gebieden waar geen stroomgordels in de ondergrond worden verwacht en geen historische elementen bekend zijn, hebben een lage verwachting toegekend gekregen. Op basis van de bodemingrepen in het verleden zijn grote delen van het gebied ver-/afgegraven. De exacte omvang (oppervlakte en diepte) is echter niet bekend. Dit betekent dat (dieper gelegen) potentiële archeologische niveaus nog intact aanwezig kunnen zijn.
</p><p>

Op zeven locatie langs het dijktraject zijn grootschalige verticale maatregelen in het kader van de dijkversterking gepland in de vorm van stabiliteits- en pipingbermen. Op basis van de archeologische verwachting, de diepteligging van het potentiële archeologische niveau en de omvang van de geplande werkzaamheden is advies gegeven ten aanzien van de noodzaak van archeologisch vervolgonderzoek. Hieronder volgt een beknopt overzicht:<ul>

<li>Locatie Jaarsveld: geen vervolgonderzoek vanwege geringe omvang van de geplande ingreep en grote diepteligging van het potentiële archeologische niveau.
<li>Locatie De Drie Wielen: vervolgonderzoek t.p.v. twee historische erven in de vorm van verkennende boringen in een later stadium gevolgd door een proefsleuvenonderzoek. In verband met de plaatsing van een pipingscherm t.p.v. de Lekdijk wordt ook hier een verkennend booronderzoek geadviseerd om de opbouw van de Lekdijk in kaart te brengen.
<li>Locatie De Horden: geen vervolgonderzoek vanwege lage verwachting.</li>
<li>Locatie Recreatiecluster tot de Kniek: vervolg d.m.v. verkennende boringen vanwege grotendeels hoge verwachting, afhankelijk van de resultaten gevolgd door karterende boringen. Advies om de heistrook t.b.v. een pipingscherm buiten de Lekdijk aan te brengen.</li>
<li>Locatie Lage Dijk – Radiolaan: vervolg d.m.v. verkennende boringen vanwege hoge verwachting, afhankelijk van de resultaten gevolgd door karterende boringen.</li>
<li>Locatie IJsseldam en klein deel Lekboulevard: vervolg d.m.v. verkennende boringen vanwege hoge verwachting, afhankelijk van de resultaten gevolgd door karterende boringen. Vervolg-onderzoek t.p.v. drie historische erven in de vorm van verkennende boringen in een later stadium gevolgd door een proefsleuvenonderzoek. </li></ul>Advies om de heistrook t.b.v. een pipingscherm buiten de Lekdijk aan te brengen.</p>