Inventariserend Veldonderzoek d.m.v. Proefsleuven NABO overwegen Heiloo, gemeente Heiloo

<p>In september en oktober 2024 is door Antea Group in opdracht van ProRail B.V. een inventariserend veldonderzoek door middel van proefsleuven uitgevoerd voor een plangebied aan de Westerweg in Heiloo, gemeente Heiloo. Het team van Antea Group is bijgestaan door vrijwilligers van Baduhenna. Aanleiding voor dit onderzoek is het voornemen van de opdrachtgever om een drietal bestaande Niet Actief Beveiligde Overwegen (NABO) te saneren en de daaropvolgende ingrepen, namelijk het aanleggen van een brug over het spoor, het doortrekken van sloten en het aanleggen van een voetgangers-/fietserstunnel onder het spoor. Vanaf de fietstunnel wordt een fietspad langs het spoor richting Alkmaar aangelegd. </p>

<p>Resultaten bureauonderzoek<br>
In een eerder stadium is voor dit plangebied al een bureauonderzoek en een inventariserend booronderzoek – verkennende fase uitgevoerd, waaruit bleek dat een deel van het plangebied zich op een bekend historisch kloosterterrein genaamd In den Blencke (periode 1420-1571/3) bevindt. De geomorfologische omstandigheden - ligging op een strandwal - bieden ruimte voor een brede archeologische verwachting. De strandwal is in het neolithicum gevormd, en kan vanaf de prehistorie bewoond zijn geweest. Onderzoeken in de omgeving hebben aangetoond dat er vanaf de bronstijd sprake is van bewoning en in de onderhavig onderzoeksgebieden zijn Romeinse scherven gevonden, welke wellicht een indicatie zijn voor meer Romeinse bewoning. Vanaf de middeleeuwen is het plangebied onderdeel van het Heilooër bos, dat later gekapt is en in de 18de eeuw weer is aangeplant. Bewoning in de omgeving groeit in de middeleeuwen hard, uit historisch kaartmateriaal is het kasteel huis Cranebroeck met het bijbehorende klooster in de directe omgeving van het plangebied bekend. Het is dan ook aannemelijk dat deelgebied rondom de Westerweg middeleeuwse archeologie kan bevatten.</p>

<p>Resultaten inventariserend veldonderzoek, verkennende fase<br>
Het booronderzoek heeft aangetoond dat de zone bij de spoorwegovergang Stetlaan op een hooggelegen intact delen van de strandwal/oud duin ligt, de andere delen op lagergelegen delen/flank van de strandwal en strandvlakte. Ook de locatie nabij de nieuwe tunnel bij de Kuillaan ligt op een lagergelegen deel van de strandwal. Geadviseerd wordt om in het gebied met de boring 016-022 archeologisch proefsleuvenonderzoek (IVO-P) uit te voeren. Hier is sprake van een bekend kloosterterrein (B18-022, klooster In den Blencke), waar eerder Romeins aardewerk is opgeboord uit een kleilaag en nu fragmenten vroeg- tot laatmiddeleeuws aardewerk zijn aangetroffen. De tunnel onder het spoor bij de Kuillaan wordt aangelegd op een laaggelegen deel/flank van de strandwal. Vanwege de mogelijke vegetatielaag en de ligging nabij een deels in AMK-terrein nr. 12821 is het mogelijk dat archeologische sporen worden aangetroffen. Ook hier wordt aanvullend onderzoek in de vorm van proefsleuven geadviseerd. </p>

<p>Resultaten proefsleuvenonderzoek<br>
De resultaten van dit onderzoek tonen aan dat er sprake is van een behoudenswaardige vindplaats in het noordelijke deel van het plangebied. Het betreft sporen van landschapsindeling en afvalverwerking uit de periode (late middeleeuwen -) nieuwe tijd, die hoogstwaarschijnlijk samenhangen met het kasteel huis Cranebroeck (circa 1420 t/m 1573) met bijbehorend kloosterterrein Den Blinken (ook t/m circa 1570) en/of de huidig aanwezige historische boerderij Cranenbroek/Vredenoord uit 1755. Deze gebouwen zijn na 1575 uit het landschap verdwenen; hoewel de sporen bij deze gebouwen hebben kunnen behoren, laat de datering van het vondstmateriaal uit de vullingen (nieuwe tijd, met name rond 1600) zien dat het vullen/dempen van deze sporen pas hierna heeft plaatsgevonden. Dit behoort daarom tot de bewoning die na het verdwijnen van huis Cranebroeck en klooster Den Blinken is ontstaan, maar vóór de bouw van boerderij Cranenbroek/ Vredenoord (gebouwd 1755) of tot een voorganger ervan. Ook is er opspit uit de ijzertijd en vroege middeleeuwen aangetroffen.</p>

<p>Advies Antea Group<br>
Gezien de waardering van de aangetroffen vindplaats in het noordelijke deel van het plangebied als behoudenswaardig, luidt het advies van Antea Group om op deze locatie een opgraving (protocol 4004) uit te voeren. Ondanks dat er geen gebouwstructuren zijn aangetroffen, is duidelijk dat de aangetroffen sporen zich buiten de contouren van de gegraven werkputten uitstrekken. Het is daarom niet uit te sluiten dat de vindplaats zich ook buiten de werkputten bevindt. Dit advies geldt niet voor de locatie van werkputten 1 en 2, omdat er hier slechts moesbedden en zeer weinig vondstmateriaal is aangetroffen. Deze locatie kan daarom vrijgegeven worden voor de voorgenomen werkzaamheden. Dit is een advies. Het nemen van een selectiebesluit is voorbehouden aan het bevoegd gezag, in dezen Gemeente Heiloo.</p>

<p>Het advies van Antea Group wordt door het bevoegd gezag (d.d. 19/11/2025) onderschreven: er dient in het noordelijke deelgebied een opgraving (protocol 4004) te worden uitgevoerd. Het zuidelijke deelgebied (ter plaatse van werkputten 1 en 2) kan worden vrijgegeven voor de voorgenomen werkzaamheden.</p>