Ermelo Branderskamp, een zeventiende-eeuwse kelder bij gedoofde pottenbakkersvuren; archeologische opgraving Ermelo Branderskamp, een zeventiende-eeuwse kelder bij gedoofde pottenbakkersvuren; archaeologische opgraving

<p><p> In opdracht van de gemeente Ermelo heeft RAAP op 15, 16 en 21 mei 2014 een opgraving uitgevoerd aan de Branderskamp in de dorpskern van Ermelo. Aanleiding was een visuele inspectie van een bouwput op de hoek Julianalaan/Prinsesselaan op 14 april 2014 door regioarcheoloog drs. M. Wispelwey, waarbij in het profiel resten van een pottenbakkersoven en afvalkuilen opgemerkt werden. Omdat er een riool langs de straat zou worden aangelegd, zouden deze resten verstoord worden.</p><p><p> Het onderzoek gold in eerste instantie de resten van de pottenbakkersoven en afvalkuilen van deze 13e-eeuwse industrie. In de put werd echter ook een deel van een 17e-eeuwse muur blootgelegd. Op 21 mei werd deze opnieuw en geheel blootgelegd. Deze rapportage behelst alleen de 17e-eeuwse kelder en het belang daarvan. De resultaten van het onderzoek naar de oven in het pottenbakkerscentrum worden opgenomen in een externe rapportage over de middeleeuwse aardewerkindustrie van Ermelo.</p><p><p> De aanwezigheid van steenbouw uit de vroege 17e eeuw in de dorpskern van Ermelo was geen vanzelfsprekendheid. De stenen kelder was waarschijnlijk onderdeel van een huis opgetrokken in hout en/of vakwerk. In deze periode zijn slechts 15 huizen bekend uit de dorpskern van Ermelo. Het gebruik van baksteen in deze rurale omgeving was eerder uitzondering dan regelmaat. De vondsten uit en rondom de kelder, met name metalen kledingaccessoires, munten, een rekenpenning en blokgewicht, maar ook de natuurstenen handmolens zijn een mogelijke aanduiding voor handel en gaan duidelijk voorbij aan een eenvoudige boerenstatus die lang gold voor Ermelo. De Republiek der Verenigde Nederlanden of de Verenigde Provinciën, zoals verbeeld in een gevonden bezemstuiver, verwierf in de 17e eeuw grote politieke en economische macht en speelde geruime tijd een hoofdrol op het wereldtoneel.<br>De glorie van de Gouden Eeuw is blijkbaar ook niet aan Ermelo voorbij gegaan.<br>De kelder als onderdeel van een groter huis staat op geen enkele kaart meer aangegeven. Het lag (in 1832) wel vlakbij het huisje van timmerman Mosterd. Op basis van historische bronnen is bekend dat het huisje in 1786 al bestond, mogelijk al enige decennia daarvoor. Het zou kunnen dat het huis als een onderdeel was overgebleven van een groter 17e-eeuws erf, in 1786 beschreven als ?een huys en hof met een schuyr?. Dit erf lag op hetzelfde perceel, en was in het midden van de 18e eeuw al (deels?) afgebroken of verbrand.<br>Het erf lag aan de rand van de Branderskamp, een door houtwallen beschermd landbouwperceel. In de middeleeuwen was dit de plek van pottenbakkers die grijsbakkend aardewerk produceerden voor waarschijnlijk een regionale markt. Een relatie met de welvarende handelsstad Harderwijk ligt voor de hand. Mogelijk is de benaming Branderskamp afgeleid van het stoken van de ovens. Wellicht was de impact van de middeleeuwse industrie zo groot dat vier eeuwen later, door mondelinge overlevering nog wordt verwezen naar een belangrijk onderdeel van de Ermelose geschiedenis.</p>