O'PKANING SURUNKALI OBSTRUKTIV KASALLIGI VA ATMOSFERA HAVOSI IFLOSLANISHI: PM2.5 ZARRACHALARINING PATOFIZIOLOGIK VA EPIDEMIOLOGIK ASOSLARI

Ushbu ilmiy maqolada O‘pkaning surunkali obstruktiv kasalligi (O‘SOK) epidemiologiyasi, uning zamonaviy etiopatogenetik xavf omillari, atmosfera havosidagi PM2.5 (particulate matter ≤ 2.5 µm) fine-dispers zarrachalarning fiziologik va patofiziologik ta’sir mexanizmlari, ushbu bog‘liqlik bo‘yicha jahon tajribasi hamda Markaziy Osiyo va O‘zbekiston sharoitida muammoning o‘rganilganlik darajasi tizimli tahlil qilingan. Xalqaro (GOLD 2024–2026, WHO, Lancet Commission) va mahalliy 30 dan ortiq manbalar asosida PM2.5 ning o‘pka parenximasi, oksidativ stress, tizimli yallig‘lanish hamda O‘SOK xurujlari (exacerbations) etiopatogenezidagi o‘rni ilmiy jihatdan asoslab berilgan [1-5].