กระบวนการฟื้นคืนความเข้มแข็งของสตรีหม้ายที่ได้รับผลกระทบจากความไม่สงบในจังหวัดปัตตานี

วิทยานิพนธ์เล่มนี้มุ่งศึกษากระบวนการฟื้นคืนความเข้มแข็งของสตรีหม้ายที่ได้รับผลกระทบจากความไม่สงบในจังหวัดปัตตานี เป็นการศึกษาเชิงคุณภาพ ใช้แนวทางการวิเคราะห์ข้อมูลแบบทฤษฎีฐานราก โดยการสัมภาษณ์เชิงลึกและการสังเกตกับ (1) สตรีหม้าย จำนวน 12 คน และ (2) ครอบครัว ชุมชน และเจ้าหน้าที่เยียวยา จำนวน 24 คน ผ่านการคัดเลือกแบบเฉพาะเจาะจง และอาศัยกลไกของเจ้าหน้าที่เยียวยา โดยประสานความร่วมมือจากสำนักงานพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์จังหวัดปัตตานี ผลการศึกษา พบว่า ในระยะที่หนึ่ง สตรีหม้ายอยู่ในระยะช็อค มีอาการเศร้าที่มาพร้อมกับความโกรธแค้น สตรีหม้ายเผชิญกับผลกระทบทางด้านร่างกายและจิตใจนำสู่การได้รับการรักษาจากจิตแพทย์เนื่องจากเป็นโรคซึมเศร้าในบางราย ระยะที่สอง พบว่า สตรีหม้ายเริ่มมีการยอมรับสภาพการณ์ของตนเองผ่านทักษะการแก้ไขปัญหาและการมองโลกในแง่ใหม่ ภายใต้ความกดดันที่ต้องเผชิญ อาทิ ด้านสุขภาพกายใจ ครอบครัว เศรษฐกิจ และสังคม ที่สตรีหม้ายต้องรับมือและปรับตัวให้สู่สภาวะเดิมอีกครั้ง ระยะที่สาม พบว่า สตรีหม้ายมีองค์ประกอบแวดล้อมเข้ามาหนุนเสริมให้มีการฟื้นคืนความเข้มแข็งมากขึ้น มีครอบครัวอยู่เคียงข้างและมีชุมชนเข้ามาให้กำลังใจ สิ่งสำคัญคือ กลไกภาครัฐในการสนับสนุนสตรีหม้าย อาทิ โครงการเยียวยา เจ้าหน้าเยียวยา และเครือข่ายทางสังคมของสตรีหม้าย อีกทั้งมีองค์ประกอบสำคัญ คือ ศาสนา ที่ทำให้เกิดความเข้มแข็งได้อย่างรวดเร็วมากขึ้น ข้อเสนอแนะ คือ (1) รัฐควรสนับสนุนองค์กรสตรีหม้ายและผลักดันให้กระบวนการดูแลและฟื้นคืนความเข้มแข็งของผู้ได้รับผลกระทบเป็นวาระแห่งชาติ (2) พัฒนาโครงข่ายความปลอดภัยทางสังคมและกลไกดูแลสุขภาพกายและใจของสตรีหม้าย (3) ส่งเสริมการศึกษาและการพัฒนาศักยภาพสตรีหม้าย และ (4) จัดตั้งศูนย์ฟื้นฟูอาชีพและสร้างทีมสนับสนุนจิตใจ เช่น นักสังคมสงเคราะห์หรือนักจิตวิทยาในชุมชน