Bureauonderzoek en Karterend Booronderzoek Archeologie Plangebied Schaarweg 2 te Vragender Gemeente Oost Gelre

Hamaland Advies heeft in overleg met dhr. R. Aagten van Geling Advies een bureauonderzoek, bouwdossieronderzoek en een archeologisch inventariserend veldonderzoek (karterende fase) uitgevoerd voor VOF Lageschaar ten behoeve de bouw van nieuwe stallen. Het plangebied ligt in het buitengebied aan de Schaarweg 2, ten zuidoosten van Vragender en heeft een oppervlakte van ca. 25.800 m2(zie bijlage 1). De exacte bodemverstoring is nog niet bekend, maar een ligboxenstal heeft normaliter een funderingsdiepte van meer dan 2,40 meter onder maaiveld.Omdat het gebied een hoge archeologische waarde met rondom een attentiezone van 50 m (AWG-categorie 2) heeft op de archeologische beleidskaart van gemeente Oost Gelre, dient aangetoond te worden dat met de geplande bodemingrepen geen archeologische waarden verloren gaan. Archeologisch onderzoek is verplicht bij alle bodemingrepen dieper dan 30 cm-mv. (Nieuwe Afwegingskader voor archeologiebeleid in de Regio Achterhoek’. Willemse, N.W. & M.H.J.M. Kocken 2012 (RAAP-rapport 2501).Een gedeelte van het plangebied, het noordelijke deel in het blauwe kader op het titelblad, is in 2008 door ADC onderzocht en op 13 mei 2008 vrijgegeven door de gemeente.1 Het door Hamaland Advies onderzochte deel is weergegeven in het gele kader. De resultaten en gegevens van het onderzoek door ADC zijn verwerkt in deze rapportage. Het centrale deel van het plangebied is momenteel bebouwd. Hiervoor is een inschatting van de mate van bodemverstoring gemaakt aan de hand van een bouwdossieronderzoek.Op basis van de aanwijzingen van de regionaal archeoloog (dhr. M. Kocken) is besloten dat het karterende booronderzoek plaatsvindt in een smalle strook onbebouwde grond in het zuidelijk deel van het plangebied en een strook grond achter en naast de meest recente uitbreiding van de meest zuidelijk gelegen stal. Het bevoegd gezag, Gemeente Oost Gelre (dhr. P. Ballast) en haar adviseur, de Regionaal Archeoloog van de Omgevingsdienst Achterhoek (drs. M.H.J.M. Kocken), zullen de resultaten van het onderzoek en het selectieadvies toetsen.Conclusie Het bureauonderzoek toonde aan dat er een lage trefkans is op archeologische waarden in het plangebied vanaf de Prehistorie tot en met de Middeleeuwen en een hoge trefkans voor de periode van de Late Middeleeuwen tot de Nieuwe Tijd. Door de ontwikkeling van Erve ‘Lage Schaar’, waarbij de bestaande bebouwing sinds het ontstaan van het huidige erf in de 18e eeuw in zuidelijke richting uitgebreid is, bestaat er een hoge kans op een verstoring onder de bebouwing tot onder het archeologisch waardevol niveau. Ter toetsing van de bodemopbouw en de archeologische verwachting is daarom een bouwdossieronderzoek en een inventariserend veldonderzoek (karterende fase) uitgevoerd. Hierbij zijn 9 dossiermappen geraadpleegd en in totaal twaalf boringen ten zuiden en ten westen van de meest zuidelijk gelegen stal gezet.Uit het bouwdossieronderzoek blijkt dat de ondergrond van de bestaande bebouwing verstoord is tot een diepte variërend van 100 cm-mv tot 310 cm-mv. Hierdoor mag de ondergrond onder de bestaande bebouwing vanuit archeologisch oogpunt als verstoord worden beschouwd.Uit de resultaten van het karterend booronderzoek ter plaatse van de geplande nieuwbouw blijkt dat de natuurlijke bodemopbouw in het overgrote deel van het onderzoeksgebied verstoord is. Enkel in boring 4 is een deels intacte podzolbodem (B-horizont) aangetroffen en in boring 9 is een intacte beekeerd (A-horizont) aangetroffen. De overige boringen gaan ofwel rechtstreeks vanuit de subrecente bouwvoor over in het onderliggende dekzandpakket en/of tertiaire afzettingen of via een menglaag (A/B/C-horizont) over in de natuurlijke ondergrond. In geen van de boringen is een archeologisch niveau en/of een archeologische indicator aangetroffen. De oorspronkelijk in het plangebied aanwezige veldpodzol is tijdens de uitvoering van de ruilverkaveling en de bouw van de meest zuidelijk gelegen stal vergraven en daarna vermengd geraakt met de bouwvoor en de top van het dekzand.Selectieadvies Op grond van het bouwdossieronderzoek kan worden geconcludeerd dat de ondergrond ter plaatse van de bestaande bebouwing tot een diepte variërend van 100 cm-mv tot 310 cm-mv geroerd is. Door middel van het door Hamaland Advies uitgevoerd karterend booronderzoek is aangetoond dat de oorspronkelijke natuurlijke bodemopbouw ter plaatse van de nieuw te bouwen stal en de onbebouwde zone naast de meest zuidelijke stal, verstoord zijn door ruilverkavelingswerken en eerdere bouwwerkzaamheden. Er zijn geen intacte vindplaatsen (meer) aanwezig en er zijn geen archeologisch relevante niveaus en/of indicatoren aangetroffen. De kans dat de voorgenomen graafwerkzaamheden een bedreiging vormen voor het archeologische bodemarchief is verwaarloosbaar. Hamaland Advies adviseert daarom om geen vervolgonderzoek in het plangebied uit te laten voeren en de hoge archeologische waarde op de beleidsadvieskaart aan te passen in ‘laag’ met als indicatie “verstoord”.Selectiebesluit Het conceptrapport en het selectieadvies zijn op 20 januari 2016 beoordeeld door de Regioarcheoloog van de ODA (drs. M.H.J.M. Kocken). Behoudens enkele opmerkingen die zijn verwerkt in dit definitieve rapport gaat het bevoegd gezag akkoord met het rapport en het selectieadvies. De gemeente wordt geadviseerd om bij de aanstaande update van de archeologische beleidskaart het ‘terrein van (hoge) archeologische waarde’ te laten herbeoordelen op basis van de uitgevoerde onderzoeken. Mogelijk kan de begrenzing worden aangepast.Voorbehoud Het uitgevoerde onderzoek is op zorgvuldige wijze verricht volgens de algemeen gebruikelijke inzichten en methoden. Het archeologisch onderzoek is erop gericht om de kans op het aantreffen dan wel vernietigen van archeologische waarden bij bouwwerkzaamheden in het plangebied te verkleinen.Verder dient te allen tijde bij het afgeven van een omgevingsvergunning de wettelijke meldingsplicht (ex artikel 53 Monumentenwet 1988) kenbaar te worden gemaakt, om het documenteren van toevalsvondsten te garanderen: ‘Degene die anders dan bij het doen van opgravingen een zaak vindt waarvan hij weet dan wel redelijkerwijs moet vermoeden dat het een monument is (in roerende of onroerende zin), meldt die zaak zo spoedig mogelijk bij onze minister’. Deze aangifte dient te gebeuren bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed in Amersfoort. Het verdient aanbeveling ook de verantwoordelijk ambtenaar van de gemeente Oost Gelre (dhr. P. Ballast) hiervan per direct in kennis te stellen.Hamaland Advies 已与 Geling Advies 的 R. Aagten 先生协商，为 VOF Lageschaar 开展了针对新建牛棚建设的桌面调研、建筑档案调研及考古调查性野外考察（测绘阶段）。本规划区域位于弗拉根德（Vragender）东南侧的乡村地带，地址为 Schaarweg 2，面积约25800平方米（详见附件1）。 目前精确的土壤扰动范围尚未明确，但箱式牛棚（ligboxenstal）的基础埋深通常高于地面下2.40米。由于该区域在奥斯特赫拉尔市政府（Gemeente Oost Gelre）的考古政策地图上被评定为具有较高考古价值，且周边50米范围为关注区（AWG类别2），因此需要证明拟开展的土体工程不会造成考古价值损失。根据《阿赫特霍克地区考古政策新框架》（Willemse, N.W. & Kocken, M.H.J.M. 2012，RAAP报告2501），所有埋深超过地面下30厘米的土体工程均需开展考古调查。 规划区域的北部区域（标题页蓝色框范围内）已于2008年由ADC开展调查，并于2008年5月13日由当地政府批复解禁1。本次Hamaland Advies 调研的区域为黄色框范围。ADC此前的调研结果与数据已纳入本报告。规划区域的中部目前已有建筑。通过建筑档案调研，已对该区域的土壤扰动程度进行了评估。 根据区域考古学家M. Kocken先生的指导意见，本次测绘阶段钻探工作将设置在规划区域南部的未建筑地带，以及最南侧牛棚近期扩建区域后方与周边的地带。主管当局奥斯特赫拉尔市政府（P. Ballast先生）及其顾问——阿赫特霍克环境服务区域考古学家（M.H.J.M. Kocken 博士），将对本次调研结果与选择建议进行审核。 结论 桌面调研显示，本规划区域内从史前到中世纪的考古价值发现概率较低，而中世纪晚期至近代的发现概率较高。随着Erve‘Lage Schaar’庄园的开发，现有建筑自18世纪该庄园建成以来已向南侧持续扩建，因此现有建筑下方存在较高的考古价值层被扰动的风险。为验证土壤剖面与考古预期，本次开展了建筑档案调研与调查性野外考察（测绘阶段），共查阅9份档案卷宗，并在最南侧牛棚的南侧与西侧共布设12个钻孔。 建筑档案调研结果显示，现有建筑下方的土层已被扰动，扰动深度范围为地面下100厘米至310厘米。因此从考古角度而言，现有建筑下方的土层可被认定为已受扰动。针对拟新建区域的测绘钻探结果显示，绝大多数调研区域的自然土壤剖面已被扰动。仅在钻孔4中发现部分完整的灰化土（podzolbodem）B层，钻孔9中发现完整的腐殖质层（A-horizont）。其余钻孔要么直接从亚现代耕作层过渡到下伏的砂质沉积层和/或第三纪沉积物，要么通过混合层（A/B/C层）过渡到自然土层。所有钻孔均未发现考古学层面或考古学指示物。规划区域原有的野外灰化土在土地互换整理与最南侧牛棚的建设过程中被挖掘，并随后与耕作层及砂质层顶部混合。 选择建议 基于建筑档案调研可得出结论：现有建筑下方的土层已被扰动，扰动深度范围为地面下100厘米至310厘米。通过Hamaland Advies 开展的测绘钻探工作已证实，拟新建牛棚区域及最南侧牛棚周边未建筑地带的原始自然土壤剖面，已因土地互换整理工程与早期建筑活动遭到扰动。目前已无完整的考古遗址留存，且未发现任何具有考古学意义的层面或指示物。拟开展的开挖作业对考古土壤档案构成威胁的概率可忽略不计。因此Hamaland Advies 建议无需在本规划区域内开展进一步调研，并将政策咨询地图上标注的“高考古价值”调整为“低”，备注为“已受扰动”。 选择决定 本概念报告与选择建议已于2016年1月20日由阿赫特霍克环境服务区域考古学家（M.H.J.M. Kocken 博士）审核。除部分已纳入本最终报告的修改意见外，主管当局对本报告与选择建议表示认可。建议市政府在后续更新考古政策地图时，基于本次调研结果对“（高）考古价值区域”进行重新评估，其边界或可调整。 保留声明 本次调研严格按照当前通用的学术认知与方法开展。本次考古调查旨在降低规划区域内建筑作业中发现或损毁考古价值的风险。在发放环境许可时，需始终告知法定申报义务（依据1988年《古迹法》第53条），以确保对偶然发现的记录：“任何人在非考古发掘作业中发现已知或理应知晓属于古迹（动产或不动产）的物品，应尽快向我们的部长报告”。该申报需向阿默斯福特的荷兰文化遗产局（Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed）提交。同时建议立即将此事项告知奥斯特赫拉尔市政府的责任主管官员P. Ballast先生。