Transect-rapport 2251: Archeologisch Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, Verkennende Fase. Utrecht, Prinsesselaan 2, Gemeente Utrecht (UT)

<p>In mei 2019 is een archeologisch vooronderzoek uitgevoerd in een plangebied op het terrein van de begraafplaats St. Barbara aan de Prinsesselaan 2 in Utrecht (gemeente Utrecht). De aanleiding voor het onderzoek vormt het voornemen om in dit gebied een crematorium te realiseren. Bij de voorgenomen werkzaamheden zal grondverzet plaatsvinden, waardoor de oorspronkelijke bodem - en hiermee eventueel aanwezige archeologische resten in het gebied - zal worden verstoord. Op grond van het archeologisch beleid van de gemeente is voor de werkzaamheden een archeologievergunning nodig. Deze vergunning kan alleen worden aangevraagd, wanneer archeologisch onderzoek is uitgevoerd waarbij sprake is van een waardestelling van het terrein. Het plangebied is zodoende onderzoeksplichtig. Dit rapport beschrijft de resultaten van het archeologisch vooronderzoek in het plangebied.<br>• Het plangebied ligt op grond van de gemeentelijke archeologische waardenkaart in een terrein van hoge waarde. Deze waarde is hoofdzakelijk gebaseerd op de ligging van het plangebied op het landgoed Compostel, waarvan de stichting in de 13e eeuw heeft plaatsgevonden. Uit het bureauonderzoek blijkt echter dat het plangebied waarschijnlijk net buiten het landgoed lag en in gebruik is geweest als weiland, langs de in de 17e eeuw aangelegde Ridderschapsvaart. Andere relevante verwachtingsniveaus uit het bureauonderzoek vormen de top van het dekzand (vanwege de mogelijkheid op resten uit het Paleolithicum-Neolithicum) en eventueel aanwezige oeverafzettingen van de Vecht (vanwege eventuele resten uit de periode IJzertijd-Vroege Middeleeuwen).<br>• Vanaf het einde van de 19e eeuw is het plangebied in gebruik genomen als begraafplaats. Hierbinnen maakt het plangebied deel uit van ongewijde grond, hetgeen betekent dat het niet is uitgegeven voor de begraving van gelovigen. De betekenis van het terrein binnen de begraafplaats als ongewijde grond schept de verwachting dat in het plangebied resten van opslag en depositie aanwezig kunnen zijn, maar ook knekelkuilen en mogelijk zelfs begravingen van armzaligen sinds het einde van de 19e eeuw.<br>• Op basis van de resultaten van het veldonderzoek is meer inzicht verkregen in de ondergrond op het plangebied. Ondanks dat de meeste boringen vroegtijdig zijn gestaakt, zijn de volgende constateringen gedaan:<br>a. Het plangebied is ten behoeve van de begraafplaats met een pakket van circa 170 cm -Mv opgehoogd. <br>b. Er zijn geen oeverafzettingen aangetroffen. Vanuit de Vecht zijn uitsluitend komafzettingen gevormd, die veen afdekken. Op basis van het uiterlijk van dit sediment en sedentaat valt af te leiden dat het plangebied nat moet zijn geweest en daardoor minder tot niet geschikt voor bewoning. Zodoende is de verwachting uit het bureauonderzoek voor de periode IJzertijd-Middeleeuwen naar laag bij te stellen.<br>c. De top van het dekzand is verspoeld geraakt en sporen van bodemvorming ontbreken. De verwachting dat hier intacte resten uit de periode Paleolithicum-Neolithicum aanwezig zijn, is zodoende laag.<br>d. De archeologische verwachting voor resten uit de periode Late Middeleeuwen-Nieuwe tijd was op grond van het bureauonderzoek reeds laag. Sporen van landgebruik (sloten, akkerlagen e.d.) zijn echter niet uit te sluiten en kunnen zich aan de basis van het ophoogpakket bevinden. De informatie die dergelijke sporen in deze omgeving biedt, is binnen dit onderzoekskader echter gering.<br>e. Tot slot is het niet uitgesloten dat in het plangebied resten aanwezig zijn die te relateren zijn aan het huidig grondgebruik als begraafplaats. Aangezien het terrein niet gewijde grond betreft, zijn er geen graven te verwachten. Haagbegravingen of begravingen op ongewijde grond is echter niet uit te sluiten. Er zijn hier verder geen gegevens van. Ook knekelkuilen zijn niet uit te sluiten, hoewel geen bot in de boringen is gevonden. Wel is vastgesteld dat de obstakels in het plangebied zeer waarschijnlijk fragmenten gebroken grafstenen zijn, die vermoedelijk in het plangebied als opslag, versteviging of stort zijn neergelegd. De diepte waarop deze stenen te vinden zijn is tussen circa 30 en 90 cm -Mv.</p>