De Pol te Veenendaal, gemeente Veenendaal

ADC ArcheoProjecten heeft in januari 2024 een inventariserend veldonderzoek in de vorm van een verkennend booronderzoek uitgevoerd op de locatie De Pol te Veenendaal. Voor het plangebied is de gespecificeerde verwachting van het bureauonderzoek gebruikt. Volgens dit bureauonderzoek ligt het plangebied in de Gelderse Vallei. De Gelderse Vallei is een met klei en zand opgevuld glaciaal bekken dat zich tussen de stuwwallen van de Utrechtse Heuvelrug en de Veluwe uitstrekt. In de Gelderse vallei liggen enkele kleine geïsoleerde stuwwallen, zoals het Grote Veenloo/het Vendel, waarop het westen van het plangebied is gelegen. De ondergrond bestaat uit grindhoudend grof tot fijn zand. Hier geldt een hoge verwachting voor resten uit het Laat-Paleolithicum tot en met de Late Middeleeuwen vanwege de hogere ligging en gunstige waterhuishouding ten opzichte van het omringende gebied. Eventuele vindplaatsen kunnen bestaan uit resten van kampementen en nederzettingen. Een vindplaats wordt gekenmerkt door een spreiding van met name vuursteen en/of aardewerkfragmenten. Eventuele resten zullen aanwezig zijn onder een recent ophogingspakket. Vanaf het Neolithicum vernatte het gebied en trad veenvorming op. Dit maakte het gebied met uitzondering van de geïsoleerde stuwwallen ongeschikt voor bewoning. In het veen kunnen resten uit de Bronstijd tot en met de Late Middeleeuwen aanwezig zijn geweest gerelateerd aan de natte context (rituele deposities, voorzieningen voor visvangst, knuppelpaden etc.). Maar gezien de vervening vanaf de Late Middeleeuwen zijn dergelijke resten waarschijnlijk niet meer aanwezig. Vanaf de Late Middeleeuwen en vooral in de Nieuwe tijd (vanaf de 16e eeuw) werd het veen in de Gelderse Vallei ontgonnen en ontstond de huidige nederzetting Veenendaal. Door het plangebied werden een aantal wijken en sloten gegraven, deels ter plaatse van de huidige straten die het plangebied vormen. De watergangen werden gebruikt om veen mee af te voeren. Op basis van het historisch kaartmateriaal wordt geen historische bebouwing verwacht binnen het plangebied. In de Tweede Wereldoorlog maakt het plangebied deel uit van een verdedigingslinie van de Duitsers. In het plangebied was ter hoogte van de Prins Bernhardlaan een kazemat aanwezig. Hier geldt een zeer hoge verwachting voor resten uit de Tweede Wereldoorlog. Het is waarschijnlijk dat eventuele resten (deels) zijn verstoord door de ontginning van het veen en de aanleg van de huidige wegen en nutsleidingen. De omvang en diepte van deze verstoringen was op basis van het bureauonderzoek echter niet bekend. Om deze verwachting te toetsen en aan te vullen is een verkennend booronderzoek uitgevoerd. Uit het verkennende booronderzoek is gebleken dat de natuurlijke ondergrond uit keizand bestaat. Deze laag keizand (Laagpakket van Schaarsbergen, onderdeel van de Formatie van Drente) is gesedimenteerd in het Saalien. Hier werden de grofkorrelige sedimenten afgezet en verspoelden de fijne sedimenten van de keileem. In twee boringen is verspoeld dekzand (laagpakket van Wierden, Formatie van Boxtel) aangetroffen. Deze laag zal tijdens het Weichselien zijn afgezet. Boven de natuurlijke laag is een verstoorde laag aangetroffen. In de natuurlijke sedimenten zijn geen kenmerken van bodemvorming aangetroffen, de verstoorde laag reikt tot in de C-horizont. Eventuele archeologische waarden zullen zich in de top van het keizand of verspoelde dekzand hebben bevonden. Deze top is echter verstoord geraakt bij (sub)recente werkzaamheden. De archeologische verwachting kan op basis van het veldonderzoek daarom worden bijgesteld naar laag.