ปัญหาการกําหนดสัญชาติของเด็กที่เกิดจากการตั้งครรภ์แทนในประเทศไทย: รายงานฉบับสมบูรณ์

เด็กที่เกิดจากการตั้งครรภ์แทนเป็นผลจากการใช้เทคโนโลยีเพื่อช่วยการเจริญพันธุ์ทางการแพทย์อันทำ ให้ บุคคลผู้มีส่วนร่วมในการให้กำเนิดมีมากกว่าหญิงตั้งครรภ์กับสามี กล่าวคือ ชายหญิงผู้เจตนาเป็นบิดา มารดาของเด็กซึ่งอาจเป็นคู่สามีภริยา คนรักร่วมเพศ คนโสด และยังมีหญิงชายผู้เป็นเจ้าของไข่และอสุจิผู้ส่ง ทอดพันธุกรรมสู่เด็ก ดังนั้นจึงเป็นประเด็นปัญหากฎหมายสัญชาติไทยว่าจะมุ่งหมายให้ บุคคลที่มีข้อเท็จจริงใด เป็นบิดาและมารดาของเด็กที่เกิดจากการตั้งครรภ๋แทน เพราะบิดา และ มารดา ดังกล่าวจะเป็นหลักแหล่งทาง ข้อเท็จจริงสำหรับใช้กำหนดสิทธิในสัญชาติโดยหลักสืบสายโลหิต อย่างไรก็ดี การตั้งครรภ์แทนไม่ใช่กิจกรรมที่ ทุกรัฐยอมรับ ฉะนั้นเมื่อกฎหมายสัญชาติโดยหลักสืบสายโลหิตต้องตอบปัญหาว่าใครคือบิดามารดาของเด็ก แต่สถานะบุตรของบิดามารดาตามกฎหมายครอบครัวกลับยังคลุมเครือหรือไม่เป็นที่ยอมรับ จึงเป็นสาเหตุให้ เด็กที่เกิดจากการตั้งครรภ์แทนผู้ขาดไร้บิดามารดาตามกฎหมายอาจไม่ได้รับการกำหนดสัญชาติโดยหลัก สืบสายโลหิต ขณะเดียวกันถ้าเด็กไม่ได้ถือสัญชาติโดยการเกิดตามหลักดินแดนอีกด้วย เด็กที่เกิดจากการ ตั้งครรภ์แทนก็จะเป็นคนไร้สัญชาติทันที นอกจากนั้น กรณีที่เด็กเกิดในประเทศไทยจากการตั้งครรภ์แทนที่มี ลักษณะระหว่างประเทศจะยิ่งมีปัญหากว่าการตั้งครรภ์แทนที่ทำโดยผู้เกี่ยวข้องที่มีสัญชาติเดียวกัน เพราะ แม้ว่าเด็กจะมีสถานะบุตรของบิดามารดาตามกฎหมายไทย ก็อาจไม่ถูกยอมรับในประเทศต้นทางของบิดา มารดาต่างด้าวเมื่อเด็กถูกพาเคลื่อนย้ายไป จนท้ายที่สุดความไม่มั่นคงในสถานะบุตรทำให้เด็กไม่ได้รับสัญชาติ โดยหลักสืบสายโลหิตจากรัฐเจ้าของสัญชาติของบิดามารดาต่างชาติเช่นกัน ด้วยเหตุนี้งานวิจัยจึงศึกษาและมี ข้อเสนอแนะถึงแนวคิดการปรับใช้หลักกฎหมายสัญชาติไทยต่อเด็กที่เกิดในประเทศไทยจากกระบวนการ ตั้งครรภ์แทน โดยการปรับใช้ดังกล่าวจะต้องสอดคล้องกับหลักกฎหมายระหว่างประเทศในการกำหนดสัญชาติ และบริบทชีวิตของเด็กไปพร้อมกัน