Archeologisch bureauonderzoek Fietsverbinding Wipperspark, Maassluis

IDDS Archeologie heeft in januari 2026 een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd voor de Wipperskade in Maassluis, gemeente Maassluis. De doel- en vraagstelling van het bureauonderzoek is het opstellen van een gespecificeerde archeologische verwachting voor het plangebied.
Uit het bureauonderzoek blijkt dat het plangebied is gelegen op een veenlandschap waardoorheen een kreeksysteem is ontstaan. Vanuit dat kreeksysteem is het veenpakket bedekt geraakt door een kreekdek van klei. Ook het kreeksysteem is opgevuld met klei, maar daarbij is sprake van twee fases. Uiteindelijk is, nadat het kreeksysteem verdwenen was, het landschap in de Middeleeuwen door de mens ontgonnen en in gebruik genomen. Naast de kreekgeul is een veraarde veenlaag aangetroffen, waarvan de top zich tussen 2,7 en 3,1 m -mv/ -2,7 en -3,1 m NAP bevindt (Wilbers & Moerman 2018, Koekkelkoren 2019). Het is onduidelijk of deze veraarde veenlaag is ontstaan door grondwaterstandsdaling in recente tijd of tijdens een ontginningsfase in de prehistorie. Tijdens de begeleiding is niet diep genoeg gegraven om dit vast te stellen (Koekkelkoren 2019. Indien de veraarding is ontstaan door ontginningen in de prehistorie dan is er een grote kans op de aanwezigheid van archeologische waarden (zoals bewoning, begraving, infrastructuur en landbouw) langs de oevers van de kreek.
Ook voor de top van de kreekafzettingen en de opvulling van de kreekloop geldt een hoge archeologische verwachting. Uit het bureauonderzoek blijkt dat de kreekruggen in de Middeleeuwen en Nieuwe tijd en in de omgeving veelvuldig zijn gebruikt om woonerven op te ontwikkelen, vaak op terpen. De resten van eventuele woonerven, voornamelijk bestaande uit sporen, zullen dan liggen direct onder de omgewerkte bovengrond en met name op de kreekrug (opgevulde bedding) en de oevers daarlangs. Resten die aangetroffen kunnen worden betreffen huisplaatsen, met daaraan gerelateerde sporen zoals paalgaten, (afval)kuilen en greppels. Vondsten kunnen bestaan uit aardewerk, metaal en natuursteen, maar ook organische resten zoals hout, leer en plantenresten. Op basis van het onderzoek ten zuiden van het plangebied kan de top van deze afzettingen tussen de 1,8 en 2,5 m –mv / -1,8 en -2,5 m NAP aangetroffen worden.
Op basis van historisch kaartmateriaal zijn er voor de periode van de Late Middeleeuwen tot en met de Nieuwe Tijd geen aanwijzingen voor bebouwing binnen het plangebied. Wel is één bouwwerk zichtbaar, namelijk de Wipperskade. Deze kade is in 1334 aangelegd in samenhang met de aanleg van de Middelvliet. Grenzend aan het zuiden van het plangebied, ter hoogte van de Wipperskade 2 liggen twee rijksmonumenten, zijnde een molen en bijbehorend molenhuis. Ten noordwesten van deze molen staat op het minuutplan uit 1811-32 reeds een woning aangegeven (Figuur 10), maar deze is vermoedelijk in de loop van de 19e eeuw gesloopt. Restanten van deze woning zijn bij een begeleiding aangetroffen (Koekkelkoren 2019) en worden niet binnen het plangebied verwacht. De geplande werkzaamheden zullen geen directe invloed hebben op de molen en het bestaande naastliggende molenhuis (zie bijlage 6 en 7, Dwarsprofiel DP-10).
Eventueel aanwezige archeologische resten zijn mogelijk verstoord door latere ontwikkelingen, daarvan zijn de ophoging in 1954, de bouw van het Reviuslyceum en bijbehorende schoolplein en bijgebouwen en de aanleg van wegen en het fiets-/wandelpad aan de Wipperskade in de 20e eeuw de meest ingrijpende.
Tijdens het onderzoek is geconstateerd dat het plangebied ter plaatse ligt van een kreeksysteem waarop, op kreekruggen, bewoning vanaf de Romeinse tijd en met name uit de Late Middeleeuwen is aangetroffen. Bovenop dit landschap wordt echter binnen het gehele plangebied een ophoogpakket van tenminste 1,5 m dik verwacht. Hierdoor is er geen kans op het verstoren van archeologische resten tijdens de werkzaamheden. IDDS Archeologie adviseert om het plangebied, voor wat betreft het aspect archeologie, vrij te geven voor de voorgenomen civieltechnische werkzaamheden, tenzij de bodemverstoring dieper reikt dan 1,0 m -mv. Voor bodemverstoringen die dieper reiken dan 1,0 m -mv wordt geadviseerd om een verkennend booronderzoek uit te laten voeren, teneinde de mate van intactheid van de bodemopbouw en de dikte van het moderne ophoogpakket te kunnen bepalen.