Inventariserend veldonderzoek - proefsleuven Brantjesoever te Purmerend, gemeente Purmerend (NH). Laagland Archeologie Rapport 395

<p>Laagland Archeologie heeft van 21 t/m 28 oktober 2019 een Inventariserend veldonderzoek - proefsleuven uitgevoerd aan de Brantjesoever te Purmerend, gemeente Purmerend (NH). Dit onderzoek vond plaats in het kader van de voorgenomen bouw van woningen en appartementencomplexen. Bij een eerder uitgevoerd archeologisch bureauonderzoek, verricht om een archeologische verwachting voor het plangebied te geven, was gebleken dat in het westelijk deel van het plangebied sporen uit de Late- Middeleeuwen en Nieuwe tijd konden worden verwacht. In het oostelijke deel is in de 19de eeuw een haven aangelegd, die in 1937 gedempt is met zand. Om deze verwachting te toetsen heeft de bevoegde overheid besloten een Inventariserend Veldonderzoek Proefsleuven (IVO-P) te laten uitvoeren, om op basis daarvan een beslissing te nemen of een eventueel archeologisch vervolgonderzoek nodig is. Samengevat zijn tijdens het onderzoek op het terrein overblijfselen aangetroffen van een haven- en industriecomplex uit de 18e tot en met vroege 20e eeuw. Dit bestaat uit een twee meter dik pakket van ophogingslagen met op drie niveaus een horizont met activiteiten en sporen. Aan de basis van het pakket zijn vanuit het oorspronkelijke maaiveld in de 18e eeuw twee sporen zijn ingegraven in de natuurlijke veenondergrond, die getuigen van niet nader te bepalen menselijke activiteiten: een perceels- of erfsloot en een paal of kuil op de Where-oever. Na een ophoging en oeveraanplemping in de tweede helft van de 18e eeuw, volgde een periode van zeer waarschijnlijk niet agrarisch gebruik in de eerste helft van de 19e eeuw op circa anderhalve meter onder het huidige maaiveld, dat afgezien van enkele looplagen geen herkenbare sporen heeft nagelaten. Rond 1879 volgde de aanleg van een haven, waarbij buiten het havenbekken in totaal een meter is opgehoogd. Daarbij is aanvankelijk stadscompost met veel keramiek en ander vondstmateriaal uit de tijd rond 1800 aangevoerd van buiten het terrein, waarna de vrijgekomen veen en klei uit het havenbekken is gebruikt. Dit havenbekken reikt aan de westzijde tot aan de perceelsgrens met Purmersteenweg 11 en heeft antropogene lagen en sporen in het grootste deel van het plangebied tot ruwweg driekwart meter onder het oorspronkelijke maaiveld verwijderd. Rond de haven is een intacte houten beschoeiing aangetroffen. Op en in de bovenzijde van de ophoging zijn op een halve meter onder het huidige maaiveld sporen van bebouwing en activiteiten aangetroffen uit de periode van 1879 tot 1927. Tijdens het onderzoek is uit aangevoerde ophogingsgrond een grote hoeveelheid aardewerk geborgen dat voornamelijk in of kort voor de decennia rond 1800 is vervaardigd en een bijdrage kan leveren aan kennis van de plaatselijke materiële cultuur van deze periode.</p>