Venlo Q4 Blok Bergstraat en Maaskade Zuid-Stadskantoor

<p>In de winter van 2009/2010, de periode februari - maart 2011 en de zomer van 2012 heeft ADC ArcheoProjectenop de locaties ‘Bergstraat-west’ en ‘Maaskade-zuid’ archeologisch onderzoek uitgevoerd. Beide locaties vormen een onderdeel van het ontwikkelingsplan Q4.<br>Tijdens het onderzoek aan de Bergstraat zijn slechts enkele sporen uit de periode voor 1500 aangetroffen.<br>De aanleg van de stadsmuur en stadsgracht in de 14e eeuw lijkt vooralsnog het moment te markeren dat de locatie daadwerkelijk in gebruik werd genomen. Van de in de 14e eeuw aangelegde stadsmuur zelf zijn tijdens het onderzoek geen sporen aangetroffen. Wel is de zuidzijde van de bijbehorende gracht waargenomen. Deze lijkt op een gegeven moment (deels) dichtgegooid te zijn waarna in het tracé ervan een tweede, buitenste stadsmuur werd aangelegd. De aanleg daarvan wordt op basis van historische gegevens in 1518 geplaatst.<br>De oudste aangetroffen bebouwingssporen dateren uit de 16e eeuw en zijn gesitueerd aan het Helschriksel. Het gaat daarbij om de restanten van diverse kelders en een mogelijk verdiepte achterkamer. Op de kaart van Van Deventer (ca. 1560) staat langs het Helschriksel een lintbebouwing richting de Helpoort afgebeeld en de aangetroffen muurwerkresten passen in dit beeld.<br>De bebouwing die in de 16e eeuw is gebouwd werd in de 17e en 18e eeuw gehandhaafd. Een enkele verbouwing aan een kelder toont aan dat men binnen de bestaande percelen getracht heeft de minimale ruimte die nog over was te benutten. Dit was te zien aan de integratie van een voorheen tussen twee panden gelegen osendrop.<br>Rond het midden van de 18e eeuw vonden er grootschalige wijzigingen plaats aan de vestingwerken, wat gevolgen had voor de bebouwing binnen het gebied. Zo werd de buitenste stadsmuur tot net onder het maaiveld geslecht en de daaraan grenzende stadsgracht gedempt. Ook de binnenste stadsmuur werd geslecht. Aan de binnenzijde van de buitenste stadsmuur werd vervolgens een kerkhof gesticht. Deze werd in eerste instantie gebruikt voor militaire begrafenissen, maar werd later (ook) door de gereformeerde gemeenschap van Venlo gebruikt. Tussen de bebouwing aan het Helschriksel werd tenslotte een Kruithuis geplaatst.<br>In de late 19e eeuw vonden er opnieuw grote veranderingen plaats. In 1869 werden de vestingwerken overbodig verklaard en mochten worden gesloopt. Venlo ging vrijwel onmiddellijk over op het plannen van de stadsuitbreidingen en de vrij te komen grond werd verdeeld en te koop gezet. Met de uitvoering van deze plannen ontstond een deels nieuw stratenpatroon, met bijbehorende bebouwing. Ook hiervan zijn, ondanks recente bouw- en sloopactiviteiten, diverse resten van aangetroffen.<br>Aan de Maaskade lijkt het dempen van een deel van het talud in de 14e eeuw het begin te zijn van de ontwikkeling van dit deel van de historische binnenstad. Een enkele kuil, gelegen aan de rand van het talud (op het hoge deel van het plangebied), dateert uit de 12e eeuw. Vrij spoedig hierna volgde de eerste bebouwing aan het Maasschriksel, in de vorm van een mergelstenen pand. Het is echter aannemelijk dat een groot deel van het plangebied rondom deze tijd al bebouwd was. Niet lang hierna volgde ook de bouw van de eerste stadsmuur.<br>Deze stadsmuur werd gedurende de volgende eeuwen tenminste twee keer vernieuwd. De eerste keer werd de muur met ca. 2 m verbreed. Dit was een duidelijke reactie op de toegenomen effectiviteit van het geschut. Een tweede verbetering had voornamelijk tot doel om het aanzicht op de muur te verfraaien.<br>Gedurende deze volgende eeuwen wijzigde de bebouwing nauwelijks, de percelen lijken vanaf de eerste bebouwing behoorlijk vast te liggen. De baksteen vond vermoedelijk in de 15e eeuw zijn weg in de bestaande bebouwing. Binnen vrijwel alle aangetroffen (mergelstenen) panden werden bakstenen kelders aangelegd.<br>Met de slechting van de vestingwerken in de late 19e eeuw vonden de eerste grote veranderingen plaats.<br>De stadsmuur werd tot aan het maaiveld afgebroken en langs de gehele Maaskade werden panden gebouwd. De achtererven van de panden aan het Maasschriksel verdwenen nagenoeg geheel.</p>