การศึกษาการถ่ายโอนนโยบายระบบอาหารที่ยั่งยืนตามแนวทางของการประชุมสุดยอดผู้นาระบบอาหารโลก (UN Food Systems Summit 2021) สู่บริบทของประเทศไทย

การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษากระบวนการถ่ายโอนนโยบายระบบอาหารที่ยั่งยืนตามแนวทางของการประชุมสุดยอดผู้นำระบบอาหารโลก (UN Food Systems Summit 2021: UNFSS) สู่บริบทของประเทศไทย และวิเคราะห์ปัญหาและอุปสรรคในการถ่ายโอนนโยบายดังกล่าวสู่การขับเคลื่อนในบริบทประเทศไทย โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) ประกอบด้วยการศึกษาข้อมูลจากเอกสาร (Documentary Research) และการสัมภาษณ์เชิงลึก (In-depth Interview) กับผู้ให้ข้อมูลหลัก 8 ราย จากหน่วยงานภาครัฐ องค์กรระหว่างประเทศ ภาคประชาสังคม และนักวิชาการ ผลการศึกษาพบว่า การถ่ายโอนนโยบายระบบอาหารที่ยั่งยืนของ UNFSS สู่บริบทประเทศไทย อยู่ในระดับ “แรงบันดาลใจ” (Inspirational) โดยได้รับการยอมรับในลักษณะที่เปิดกว้างต่อการประยุกต์ใช้ เนื่องจากนโยบายของ UN มีความยืดหยุ่นและสามารถปรับให้เหมาะสมกับบริบทของแต่ละประเทศอีกทั้งมีการขับเคลื่อนเชิงรุกผ่านเวทีระดับโลก ประเทศไทยได้รับการสนับสนุนด้านองค์ความรู้และงบประมาณจากองค์การอาหารและเกษตรแห่งสหประชาชาติ (FAO)ในสนับสนุนงานวิจัยด้านระบบเกษตรและอาหารที่ยั่งยืนโดยมีตัวแสดงที่มีบทบาทสำคัญในการถ่ายโอนนโยบาย ได้แก่ ผู้ประสานงานหลักของประเทศไทย (National Convenor) สำนักการเกษตรต่างประเทศ และสำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร รวมถึงเครือข่ายความร่วมมือ ได้แก่ สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ มูลนิธิเกษตรกรรมยั่งยืน (ประเทศไทย) และสมาคมเครือข่ายโกลบอลคอมแพ็กแห่งประเทศไทยอย่างไรก็ตาม การขับเคลื่อนระบบเกษตรและอาหารที่ยั่งยืนของประเทศไทยให้บรรลุเป้าหมายอย่างเป็นรูปธรรมยังเผชิญอุปสรรคหลายประการ ได้แก่ การขาดหน่วยงานหลักที่มีอำนาจบูรณาการเชิงระบบ แม้มีคณะกรรมการอาหารแห่งชาติแต่ยังไม่สามารถทำหน้าที่เป็นกลไกกลางได้อย่างมีประสิทธิภาพ อีกทั้งขาดแรงสนับสนุนจากผู้นำทางการเมืองระดับสูง ทำให้ไม่สามารถผลักดันการปรับโครงสร้างหรือจัดสรรทรัพยากรได้อย่างจริงจัง นอกจากนี้แผนงานที่จัดทำขึ้นยังเป็นเพียงการรวมโครงการเดิมของแต่ละหน่วยงานโดยไม่กำหนดเป้าหมายร่วมตัวชี้วัดกลาง หรือกลไกงบประมาณเชิงยุทธศาสตร์ ขาดความเป็นแผนบูรณาการเชิงระบบอาหารอย่างแท้จริงขณะเดียวกันแนวคิดระบบอาหารยังถือเป็นเรื่องใหม่สำหรับหลายหน่วยงานส่งผลให้บุคลากรที่มีความรู้สหสาขายังมีจำนวนจำกัด และการอบรมยังไม่ครอบคลุม จึงจำเป็นต้องมีการพัฒนาหลักสูตร สร้างศูนย์องค์ความรู้และพัฒนาบุคลากรที่เข้าใจแนวคิดระบบอาหารอย่างลึกซึ้งและสามารถขับเคลื่อนได้จริงในทุกระดับ