Archeologisch onderzoek Kilder: Zinderberg, gemeente Montferland

<p>In opdracht van de gemeente Bergh (thans Montferland) is door ArcheoPro verdichtend booronderzoek en geofysisch onderzoeic uitgevoerd op een 1.1 hectare groot terrein aan de Zinderberg te Kilder. De aanleiding tot het onderzoek vormt een door RAAP Archeologisch Adviesbureau b.v. verricht booronderzoek op ditzelfde terrein waarbij in 4 van de 7 boringen archeologische indicatoren zijn aangetroffen. Het betrof twee afzonderlijke vondstconcentraties die van elkaar gescheiden worden door het middendeel van het terrein, waarop door RAAP geen archeologische indicatoren zijn aangetroffen. Voor de exacte resultaten van het RAAP-onderzoek alsmede voor de beschrijving van het onderzoeksgebied, wordt verwezen naar RAAP-Notitie 804. Op basis van deze resultaten, heeft RAAP geadviseerd een proefsleuven-onderzoek te laten verrichten. Om duidelijkheid te verkrijgen omtrent de werkelijke noodzaak hiertoe en om de locaties van eventueel aan te leggen proefsleuven zo nauwkeurig mogelijk te bepalen, is op verzoek van de gemeente, door ArcheoPro een verdichtend booronderzoek verricht. Dit onderzoek is uitgevoerd op vrijdag 26 november 2004. Tijdens dit onderzoek zijn door ArcheoPro 15 aanvullende boringen gezet. Gedurende dit aanvullende booronderzoek viel op dat aan het oppervlak van dit (op dat moment gerooide) aardappelveld, ijzerslakken liggen. Tevens bleek op veel plaatsen opmerkelijk veel houtskool aan het oppervlak aanwezig. Houtskool werd behalve in de bouwvoor, ook in de meeste door ArcheoPro verrichte boringen aangetroffen. In drie van de dertien aanvullende boringen bleek bovendien een opmerkelijk grote hoeveelheid houtskool en ijzerslakken aanwezig in combinatie met zand dat door verhitting oranje is gekleurd en ijzer-mangaan concreties bevat. Dergelijke, extreme oxidatieverschijnselen, werden in de overige aanvullende boringen niet aangetroffen. Uit historische bronnen en uit archeologische vondsten, is bekend dat in het verieden een ijzer-industrie heeft bestaan rond Kilder en dat voor de winning van dit ijzerovens zijn gebruikt. In de nabijheid van Kilder vernield het Archeologisch Infomiatiesysteem Archis, de volgende vindplaatsen van ijzerslakken(hopen).<br>Archis-nummer: 3401, ROB-Objectnummer: 40FZ-8, Coördinaten; 212.320/438.450<br>Archis-nummer: 3402: ROB-Objectnummer: 40FZ-9, Coördinaten; 212.480 /438.700<br>Archis-nummer: 3403: ROB-Objectnummer: 40FZ-II, Coördinaten; 212.000 /438.220<br>Archis-nummer: 3404: ROB-Objectnummer: 40FZ-10, Coördinaten; 212.850 /439.480<br>Archis-nummer: 3418, CM A-nummer: 4FZ-24, Coördinaten; 212.300/438720<br>In het geval van 3402 en 3404, zijn de ijzerslakken gevonden in samenhang met Pingsdorff aardewerk. Andere archeologische vindplaatsen zijn in de nabijheid van het onderzoeksterrein niet bekend. Het ligt derhalve voor de hand dat de op het onderzoeksterrein aangetroffen vondsten en verhittingsverschijnselen de neerslag vormen van ijzerwinningsovens. Om de precieze hoeveelheid en locaties van ovenrestanten op het terrein vast te leggen heeft ArcheoPro op 10 en 11 februari 2005 op verzoek van de gemeente, geofysisch onderzoek op het terrein verricht. Dit onderzoek had tot doel om zo nauwkeurig mogelijk te bepalen welke delen van het terrein behouden dienen te blijven en waar geplande werkzaamheden, al dan niet in aangepaste vorm, toch kunnen plaatsvinden, eventueel voorafgegaan door een proefsleuvenonderzoek. Voor dit onderzoek is gebruik gemaakt van magnetometers. Een magnetometer is een meetinstrument waarmee magnetische objecten in de ondergronds opgespoord kunnen worden. Aangezien ijzerovens veel ijzerslakken bevatten, zijn deze gewoonlijk met een magnetometer op te sporen. Aanvullend zijn extra boringen gezet.</p>