AM25281 Archeologisch bureau- en inventariserend veldonderzoek, verkennende fase door middel van boringen Raakeindse Kerkweg 1a en 3 te Molenschot (Gemeente Gilze en Rijen)

<p>In de periode juni – augustus 2025 is door Aeres Milieu een archeologisch bureau- en verkennend booronderzoek uitgevoerd
aan de Raakeindse Kerkweg 1a en 3 te Molenschot (gemeente Gilze en Rijen).</p><p>
De bedrijfswoning Raakeindse Kerkweg 3 wordt omgezet naar een burgerwoning. De bedrijfswoning aan de Raakeindse Kerkweg
1a wordt verplaatst naar het westen. De bestaande varkensschuur van circa 225 m2 wordt gesloopt en een nieuw bedrijfsgebouw
voor een biologische varkens en faciliteiten zorgboerderij opgericht. De onderzoekslocatie ligt volgens de Archeologische
Beleidskaart van de gemeente Gilze en Rijen (2021) in Categorie 3. In kleine strook in het noordwestelijk deel van de
onderzoekslocatie ligt in Categorie 6. Volgens het bestemmingsplan Paraplubestemmingsplan Gilze en Rijen (2023) geldt voor
de onderzoekslocatie Waarde – Archeologie 3a.</p><p>
Volgens de geomorfologische kaart en de gemeentelijke landschapskaart ligt het plangebied binnen een zone van
terrasafzettingswelvingen bedekt met dekzand. Op basis van het kaartbeeld van het AHN wordt duidelijk dat het plangebied op
een westelijke flank van een hooggelegen zone ligt. Enkel in de wijde omgeving zijn enige vuursteenvondsten bekend, gelegen
op een dekzandkop en direct bij het beekdal van de Gilzewouwerbeek. Er geldt een middelhoge verwachting toegekend voor
vindplaatsen uit het laat-paleolithicum tot en met het mesolithicum.
De ligging van het plangebied op de flank van een hooggelegen zone en relatief ver nabij watervoorzieningen zal voor latere
landbouwende samenlevingen niet direct een aantrekkelijke vestigingsplaats zijn geweest. Er geldt een middelhoge verwachting
voor zowel nederzettingsresten uit de periode neolithicum tot en met de ijzertijd als voor nederzettingsresten uit de Romeinse
tijd en de vroege middeleeuwen.</p><p>
Het plangebied ligt aan de Raakeindse Kerkweg in het buitengebied van Gilze. Op historische kaarten vanaf het begin van de
19e eeuw ligt het plangebied aan de Raakeindse Laagstraat. Op de historische kaarten vanaf circa 1900 staat ook een gebouw
ingetekend in het westelijke deel van het plangebied. Er geldt een middelhoge archeologische verwachting voor de periode late
middeleeuwen tot en met de nieuwe tijd.</p><p>
Op basis van het uitgevoerd verkennend veldonderzoek middels boringen kan worden gesteld dat de bodemopbouw binnen het
plangebied bestaat uit een AC-profiel. De top van bodem is niet meer in oorspronkelijke vorm aanwezig. De overgang naar de
natuurlijke ondergrond is scherp. Dit betekent dat de top van de C-horizont ontbreekt en daarmee het potentieel archeologisch
niveau voor de periode jager-verzamelaars niet meer intact is. Om deze redenen wordt de verwachting voor de periode laatpaleolithicum
– mesolithicum bijgesteld van middelhoog naar laag. Op basis van de landschappelijke ligging van het westelijk
deel van het plangebied (natte omstandigheden voorafgaand aan de aanleg van het eerddek) wordt de middelhoge verwachting
voor de periode neolithicum – nieuwe tijd bijgesteld naar laag.</p><p>
In het oostelijk deel van het plangebied zijn goed ontwaterde afzettingen aangetroffen. Op basis hiervan blijft ter hoogte van
deze boring (nummers 5 en 6) de verwachting voor de middelhoge verwachting voor de periode neolithicum - nieuwe tijd
gehandhaafd. Op basis van de bodemkundige gesteldheid en de reeds bekende vindplaatsen kunnen onder de humushoudende
bovengrond (0 - 25 centimeter beneden maaiveld) archeologische resten aanwezig zijn. Binnen dit oostelijk deel zullen de
huidige varkensschuur de huidige woning Raakeindse Kerkweg 1a worden gesloopt (Figuur 1). Deze sloop dient bij voorkeur tot
en met vloerniveau plaats te vinden.</p><p>
Indien ook de funderingen worden verwijderd, dan dient dit met beleid plaats te vinden waarbij de funderingen verticaal gelicht
dienen te worden om geen nieuwe bodemverstoringen te veroorzaken. Voor de overige delen van dit oostelijk deel blijft een
archeologische dubbelbestemming van kracht (Figuur 8: blauwe zone). Indien in de toekomst in dit deel graafwerkzaamheden
zijn beoogd, dan dient alsnog een vervolgonderzoek plaat te vinden.
Voor het westelijk deel van het plangebied wordt geen vervolgonderzoek geadviseerd.</p><p>
Selectieadvies gemeente Gilze en Rijen</p><p>
Het onderzoek heeft de bestaande archeologische beleidscategorieën verder aangescherpt: beleidscategorie 6 is vergroot (oranjegeel,
planregels WR-a5) en beleidscategorie 3 is verkleind (blauw, planregels WR-a3a). De voorgenomen bodemingrepen die plaatsvinden
binnen de oranjegele zone en zijn geen bedreiging voor het archeologische bodemarchief. Mijns inziens geldt dat ook voor de
ontwikkelingen binnen de blauwe zone. Zie toelichting hieronder.</p><p>
De resultaten van dit onderzoek dienen getoetst te worden door de bevoegde overheid (gemeente Gilze en Rijen), die op basis
van het uitgebrachte advies een besluit zal nemen. Wij willen de opdrachtgever erop wijzen dat dit selectieadvies nog niet
betekent dat er al bodemverstorende activiteiten of daarop voorbereidende activiteiten kunnen worden ondernomen.</p><p>
Het uitgevoerde onderzoek is verricht conform de gestelde eisen en gebruikelijke methoden. Het onderzoek is gericht op het
inzichtelijk maken van de toestand van het bodemarchief. Hiermee kan de beschadiging, dan wel vernietiging, als gevolg van
de voorgenomen verstoring van een mogelijk aanwezig bodemarchief tot een minimum worden beperkt.</p>