Bureauonderzoek Archeologie Buitenstad 35 en 37 te Vianen, gemeente Vijfheerenlanden

Hamaland Advies heeft in opdracht van de heer J.C. de Launay archeologisch bureauonderzoek conform de BRL 4002 uitgevoerd voor het plangebied, gelegen aan de Buitenstad 35 en 37 te Vianen, gemeente Vijfheerenlanden. De geplande werkzaamheden betreffen de sloop van de bestaande bebouwing en de herbouw van een woning. Het plangebied heeft een oppervlakte van 370 m² en betreft het gehele perceel tot aan de dijk. Het onderzoeksgebied bedraagt circa 98 m² en beslaat het nieuwe bouwvlak. De nieuwbouw wordt op de locatie van de bestaande bebouwing gerealiseerd en zal circa 4 meter langer worden. Op grond van de bekende geologische, landschappelijke, aardkundige, archeologische en historische gegevens in en rond het plangebied kan een specifieke archeologische verwachting worden gevormd. Op de Archeologische verwachtings- en beleidsadvieskaart van de gemeente Vianen ligt het plangebied in een archeologisch waardevol verwachtingsgebied (AWV 1). In het bestemmingsplan ‘Binnenstad’ geldt voor het plangebied 'Waarde - Archeologie – 1’. Hiervoor is de eis om altijd archeologisch onderzoek uit te voeren ongeacht de omvang van de bodemingreep.ConclusieUit het bureauonderzoek blijkt dat het plangebied op meanderruggen en -geulen ligt waarop kalkhoudende ooivaaggronden afgezet zijn. Op de stroomgordelkaart is te zien dat het plangebied op de stroomgordel van de Lek ligt en dat er in het uiterst oostelijke deel mogelijk nog sprake is van de stroomgordel van Tienhoven. Uit onderzoeken in de omgeving van het plangebied is gebleken dat alleen afzettingen van de Lek voorkomen. Deze bestaan uit zandige beddingafzettingen onder een uiterwaarddek van klei. Naar verwachting geldt dit ook voor het plangebied, welke gelegen is in de 16e-eeuwse Buitenstad. Vermoedelijk was het plangebied in deze periode al bebouwd, want op de kaart van Jacob van Deventer uit 1560 staat langs de hele Buitenstad bebouwing weergegeven. Ook de kadastrale kaart van 1811-1832 geeft bebouwing weer in het westelijk deel van het plangebied. De rest van het perceel is in gebruik als boomgaard. Vóór 1850 is deze bebouwing verdwenen, maar in 1899 is de huidige bebouwing opgericht. Het onbebouwde deel van het plangebied was in gebruik als erf/tuin. Voordat de dijken rondom de Buitenstad werden aangelegd, was er vaak sprake van wateroverlast in de winter.Archeologische resten kunnen direct vanaf het maaiveld voorkomen. Deze resten zullen dateren uit de Late Middeleeuwen en Nieuwe tijd en gerelateerd zijn aan de historische Buitenstad. In de beddingafzettingen van de Lek kunnen resten uit de Romeinse tijd en Vroege Middeleeuwen aanwezig zijn. Uit de periode Neolithicum-IJzertijd kunnen resten in de top van de stroomgordelafzettingen van de Tienhoven aangetroffen worden. Echter, mogelijk is deze stroomgordel in het plangebied niet aanwezig, of is deze later geërodeerd door de Lek. Oudere resten, uit het Paleolithicum en Mesolithicum, worden in de top van de pleistocene afzettingen verwacht op een diepte vanaf 9,0 m-mv.SelectieadviesUit het bureauonderzoek blijkt dat in de ondergrond van het plangebied archeologische resten verwacht worden. Het is onduidelijk of het plangebied buiten de bestaande bebouwing verstoord is geweest, omdat niet exact vastgesteld kan worden waar de grens van de historische bebouwing heeft gelopen. Ook is het onbekend tot hoe diep de funderingen van de huidige bebouwing reiken en tot hoe diep en op welke wijze de nieuwe fundering uitgegraven zal worden. Naar verwachting zal dit echter tot op een vaste laag zijn, of zal de nieuwbouw worden voorzien van heipalen. Hamaland Advies adviseert daarom om een verkennend booronderzoek uit te voeren, om de bodemopbouw en de aard en omvang van de bodemverstoringen in kaart te brengen. Voorafgaand aan het verkennend booronderzoek zal een Plan van Aanpak opgesteld worden dat getoetst dient te worden door het bevoegd gezag.SelectiebesluitOp 13 april 2021 is de beoordeling van het rapport door de ODRU ontvangen. De ODRU geeft aan dat de stap van een verkennend booronderzoek overgeslagen kan worden, omdat daar naar verwachting uit naar voren zal komen dat aanvullend gravend onderzoek noodzakelijk is. De ODRU geeft aan dat de opdrachtgever ervoor kan kiezen om direct een proefsleuvenonderzoek variant archeologische begeleiding uit te laten voeren, aangevuld met een proefsleuf achter de huidige bebouwing ter plaatse van de geplande nieuwbouw. Voorafgaand aan een proefsleuvenonderzoek dient een Programma van Eisen opgesteld te worden, dat ter goedkeuring aan de gemeente is voorgelegd.VoorbehoudHet uitgevoerde onderzoek is op zorgvuldige wijze verricht volgens de voorgeschreven procedures en methoden. Het archeologisch onderzoek is erop gericht om de kans op het aantreffen dan wel vernietigen van archeologische waarden bij bouwwerkzaamheden in het onderzoeksgebied te verkleinen. Verder dient te allen tijde bij het afgeven van een omgevingsvergunning de wettelijke meldingsplicht (ex artikel 5.10 van de Erfgoedwet) kenbaar te worden gemaakt, om het documenteren van toevalsvondsten te garanderen: ‘Degene die anders dan bij het doen van opgravingen een zaak vindt waarvan hij weet dan wel redelijkerwijs moet vermoeden dat het een monument is (in roerende of onroerende zin), meldt die zaak zo spoedig mogelijk bij onze minister’. Deze aangifte dient te gebeuren bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed in Amersfoort. Vanuit praktisch oogpunt verdient het aanbeveling ook de verantwoordelijk ambtenaar van de gemeente Vijfheerenlanden (mw. A.F. van Pelt) hiervan per direct in kennis te stellen.