Helden, plangebied Keup. Bewoning op een dekzandkop: een nederzetting uit de midden-ijzertijd

<p>Vanwege nieuwbouwplannen in het plangebied Helden-Keup en de daarbij gepaard gaande verstoringen diende inzicht verkregen te worden in de aandan wel afwezigheid van eventuele archeologische waarden in het plangebied. Naar aanleiding van de bevindingen van het bureau- en booronderzoek werd geadviseerd om een proefsleuvenonderzoek uit te laten voeren. In de proefsleuven werden op een dekzandkop onder een esdek restanten van bewoning uit de (midden) ijzertijd aangetroffen. Het advies was om deze restanten te beschermen (behoud in situ) en indien dit niet mogelijk was de gehele vindplaats op te graven (behoud ex situ). De bevoegde overheid heeft op basis van de resultaten van het proefsleuvenonderzoek het besluit genomen een opgraving uit te laten voeren. Tijdens de opgraving op de dekzandkop werden enkele sporen en vondsten uit het midden- en/of late neolithicum aangetroffen. De nadruk van bewoning lag echter in de twee helft van de midden-ijzertijd. Uit deze periode werd een afgebakende nederzetting blootgelegd, bestaande uit ten minste vier huizen, 61 spiekers en een klein bijgebouw. Omdat zich nauwelijks verstoringen en sporen uit andere perioden in het onderzoeksgebied bevonden, kon de vindplaats goed onderzocht worden. De tweeschepige huisplattegronden zijn toe te schrijven aan het type Oss 4A, 4B en 5A. Op basis van typologie, aardewerk en 14C-onderzoek konden alle huisplattegronden in de (tweede helft van de) midden-ijzertijd gedateerd worden. Vanwege overlapping van huisplattegronden kon vastgesteld worden dat sprake is van een fasering van de nederzetting. Het grote aantal spiekers wijst op het herhaaldelijk herbouwen van deze opslagplaatsen. Vermoedelijk ging een spieker maar enkele jaren mee. Waterkuilen en –putten zijn niet aangetroffen. Buiten de dekzandkop zijn geen sporen aangetroffen. Hierdoor bestaat het vermoeden dat direct ten oosten van de nederzetting zich het akkerareaal uitstrekte, terwijl zich aan de westzijde de lager gelegen, enigszins natte graslanden bevonden waar het vee kon worden geweid. Het aangetroffen vondstmateriaal maakt duidelijk dat sprake was van een nagenoeg zelfvoorzienende boerennederzetting. Zo zijn kook- en voorraadpotten, een spinklos en weefgewicht, maalsteen en slakken voor metaalbewerking aangetroffen. Het botanisch onderzoek wijst uit dat er voornamelijk voor de ijzertijd gangbare gewassen zijn aangetroffen, men verbouwde en verwerkte in de nederzetting graan en men verzamelde eikels voor veevoer of mogelijk voor consumptie. Aan het einde van de midden-ijzertijd werd de nederzetting verlaten waarna het gebied niet meer bewoond is geweest. Aan het einde van de middeleeuwen, maar in ieder geval in de nieuwe tijd, werd een esdek opgeworpen en werd het gehele plangebied in gebruik genomen als akkergrond.</p>