Boxtel Lokalisering van de oude loop van de Kleine Aa Booronderzoek

<p>In opdracht van waterschap De Dommel heeft ADC ArcheoProjecten een inventariserend veldonderzoek uitgevoerd voor het plangebied Kleine Aa, ten noorden van de Kapelweg in Boxtel (gemeente Boxtel). In het plangebied zal een meanderende beek worden aangelegd op de plaats waar nu een rechtgetrokken beek loopt. Het onderzoek is op voorstel, en in samenwerking met, de Heemkundekring Boxtel uitgevoerd om de oude loop (of lopen) van de Kleine Aa te lokaliseren.</p><p>In het plangebied en in de directe omgeving van het plangebied is relatief weinig archeologische informatie voorhanden. In algemene zin kan gesteld worden dat beekdalen tot op heden weinig aandacht hebben gekregen binnen regulier archeologisch onderzoek. Een onlangs verschenen publicatie over de archeologische potentie van beekdalen heeft echter aangetoond dat het zones kunnen zijn van hoge archeologische waarde.</p><p>Voor de bedding van de oude, meanderende beek zelf geldt een middelhoge archeologische verwachting voor depositievondsten vanaf de Bronstijd. Het is bekend dat bijzondere en waardevolle voorwerpen in het water werden geworpen tijdens bepaalde rituele handelingen. De bedding van de oude beekloop heeft ook een middelhoge verwachting voor het aantreffen van vaartuigen uit alle periodes.<br>In de zones waar het plangebied een esdek doorsnijdt worden archeologische resten verwacht uit alle archeologische perioden. Het vondstniveau wordt verwacht onder het esdek en in de top van de oorspronkelijke C-horizont; hier wordt ook wel van 'cultuurlaag' gesproken: een doorwerkte oude bodem tussen het esdek en de ongeroerde ondergrond met kleine fragmenten aardewerk, natuursteen, vuursteen en houtskool. Archeologische sporen zullen zich naar verwachting bevinden tot ongeveer 25 cm in de top van de C-horizont. Organische resten en bot zullen door de relatief droge en zure bodemomstandigheden slecht zijn geconserveerd. De beperkte beschikbare gegevens laten niet toe, het complextype en de omvang van de verwachte resten nader te specificeren.</p><p>Het doel van het onderzoek was het opsporen en eventueel corrigeren van de oude loop van de Kleine Aa, zoals die is weergegeven op historische kaarten. In meerdere boringen zijn beekvullingen, afkomstig van de Kleine Aa, ook daadwerkelijk aangetroffen (afb. 11 en 12). Deze beekvullingen manifesteren zich door heterogene pakketten materiaal, die gevlekt, moerig en humeus van aard zijn. Aan de onderkant van de beek heeft in veel gevallen veen gegroeid.</p><p>In het oostelijk deel van het plangebied waar geen beek heeft gestroomd zijn onder de bouwvoor de restanten van de oorspronkelijke roestige beekeerdgronden aanwezig. Onder de beekeerdgronden is een scherpe overgang zichtbaar naar de natuurlijke C-horizont.</p><p>In het westelijk deel van het plangebied is de bodem, mogelijk tijdens de aanleg van de huidige Kleine Aa in 1949, plaatselijk tot 150 cm opgehoogd. Hieronder bevinden zich humeuze zand- en eerdlagen die plaatselijk afgewisseld worden door veen. Het natte karakter van het plangebied wordt versterkt door verspoelde lagen dekzand.</p><p>Omdat beekdalen op een andere wijze zijn gebruikt dan de hoger gelegen, droge gronden, zijn ook de archeologische overblijfselen van een andere aard. Hierbij kan met name gedacht worden aan puntlocaties (houten en stenen constructies in de vorm van bruggen, voorzieningen voor de visvangst en vaartuigen) en lijnelementen en vlaklocaties (perceleringssystemen, wegen, dammen en stortzones of dumps).</p><p>Archeologische resten binnen het plangebied zullen zich met name manifesteren in de vulling of de bedding van de fossiele loop van de Kleine Aa.</p>