การบังคับคดีกับกรมธรรม์ประกันชีวิต

การค้นคว้าอิสระฉบับนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาหาแนวทางการแก้ไขปรับปรุงหลักกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับสิทธิของเจ้าหนี้ในการบังคับคดีกับทรัพย์สินของลูกหนี้ที่เป็นกรมธรรม์ประกันชีวิต โดยผู้เขียนได้นำเสนอถึงปัญหาการบังคับคดีกับกรมธรรม์ประกันชีวิตของลูกหนี้ที่ลูกหนี้เป็นผู้เอาประกันชีวิตตนเอง ซึ่งลูกหนี้ยังมีชีวิตอยู่ไม่ครบกำหนดเวลาคุ้มครองตามสัญญาประกันชีวิตและมิได้ตกเป็นบุคคลล้มละลาย และทำการศึกษากฎหมายที่เกี่ยวข้องเพื่อวิเคราะห์ว่าบรรดากฎหมายที่เกี่ยวข้องในปัจจุบันอนุญาตหรือเปิดช่องให้เจ้าหนี้ตามคำพิพากษาใช้สิทธิบังคับคดีกับกรมธรรม์ประกันชีวิตของลูกหนี้ตามคำพิพากษามากน้อยเพียงใด ทั้งนี้ ผู้เขียนได้ทำการศึกษาหลักกฎหมายต่างประเทศและแนวคำพิพากษาของศาลต่างประเทศ ได้แก่ สหราชอาณาจักร สหรัฐอเมริกา ประเทศแคนาดา และประเทศญี่ปุ่น เพื่อนำมาใช้เป็นแนวทางในการวิเคราะห์ความเหมาะสมพอเพียงของกฎหมายไทย.จากการศึกษาพบว่า กฎหมายไทยปัจจุบันยังขาดความชัดเจนเกี่ยวกับการบังคับคดีกับกรมธรรม์ประกันชีวิตของลูกหนี้ตามคำพิพากษาในกรณีที่ลูกหนี้ตามคำพิพากษายังมีชีวิตอยู่ไม่ครบกำหนดเวลาคุ้มครองตามสัญญาประกันชีวิตและมิได้ตกเป็นบุคคลล้มละลาย กล่าวคือ ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งไม่ได้กำหนดให้กรมธรรม์ประกันชีวิตเป็นทรัพย์สินที่ไม่อยู่ความรับผิดแห่งการบังคับคดี แต่คำสั่งและข้อบังคับต่าง ๆ ของหน่วยงานของรัฐที่เกี่ยวข้องกับการบังคับคดีกลับวางหลักเกณฑ์ห้ามมิให้มีการบังคับคดีเอากับกรมธรรม์ประกันชีวิตของลูกหนี้ตามคำพิพากษา ในขณะที่กฎหมายต่างประเทศที่ได้กล่าวถึงข้างต้นล้วนแต่มีบทบัญญัติที่กล่าวถึงสิทธิของเจ้าหนี้ไว้อย่างชัดเจนว่าเจ้าหนี้สามารถที่จะบังคับคดีกับกรมธรรม์ประกันชีวิตของลูกหนี้ได้หรือไม่เพียงใด. ด้วยเหตุนี้การศึกษาทำให้ได้ข้อสรุปที่ว่า ควรมีการแก้ไขเพิ่มเติมบทบัญญัติในประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 301 และมาตรา 302 ให้เกิดความชัดเจนว่า สิทธิเรียกร้องในเงินผลประโยชน์ตามกรมธรรม์ประกันชีวิตที่ยังไม่ถึงกำหนดเป็นทรัพย์สินที่ไม่อยู่ในความรับผิดแห่งการบังคับคดี นอกจากนี้ กฎหมายควรจะกำหนดกรณีที่เป็นข้อยกเว้นที่ทำให้เจ้าหนี้สามารถใช้สิทธิบังคับคดีเอากับกรมธรรม์ประกันชีวิตของลูกหนี้ได้ด้วย เพื่อคุ้มครองเจ้าหนี้มิให้ได้รับความเสียหายจากการฉ้อฉลของลูกหนี้ ซึ่งจะส่งผลเป็นการสร้างความชัดเจนในทางกฎหมายต่อการใช้สิทธิบังคับคดีของเจ้าหนี้ตามคำพิพากษา ในขณะเดียวกันยังมีผลเป็นการคุ้มครองสิทธิในกระบวนการยุติธรรมทางแพ่งของลูกหนี้ตามคำพิพากษา กล่าวคือ ป้องกันไม่ให้มีการบังคับคดีกับลูกหนี้ตามคำพิพากษาเกินความจำเป็น