กระบวนการขับเคลื่อนชุมชนเพื่อสร้างพลังชุมชนผ่านประเพณีลากพระเดือนห้า วันศรัทธาบูชาพ่อท่านทุ่งเมรุของตำบลนาหม่อม อำเภอนาหม่อม จังหวัดสงขลา

การศึกษาเรื่อง “กระบวนการขับเคลื่อนชุมชนเพื่อสร้างพลังชุมชนผ่านประเพณี ลากพระเดือนห้า วันศรัทธาบูชาพ่อท่านทุ่งเมรุของตำบลนาหม่อม อำเภอนาหม่อม จังหวัดสงขลา” มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาประวัติและความเป็นมาของประเพณีประวัติลากพระเดือนห้า วันศรัทธาบูชาพ่อท่านทุ่งเมรุ 2) เพื่อศึกษากระบวนการขับเคลื่อนชุมชนในตำบลนาหม่อม อำเภอนาหม่อม จังหวัดสงขลา และ 3) เพื่อศึกษาการสร้างพลังชุมชนให้เกิดขึ้นในตำบลนาหม่อม อำเภอนาหม่อม จังหวัดสงขลา การศึกษาครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ มีวิธีการศึกษาจากเอกสารที่เกี่ยวข้อง การศึกษาภาคสนาม การสัมภาษณ์ และการสังเกต โดยมีผู้ให้ข้อมูลที่สำคัญ 4 กลุ่ม ได้แก่ ผู้นำชุมชน ปราชญ์ชาวบ้าน กลุ่มหรือองค์กรในชุมชน และคนในชุมชน โดยใช้การวิเคราะห์ข้อมูลเชิงพรรณนาอธิบายให้เห็นความสัมพันธ์ของปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้นจริงในชุมชน ตลอดจนอธิบายการสร้างพลัง ให้เกิดขึ้นในชุมชน และนำเสนอผลการศึกษาในรูปแบบการบรรยายพรรณนาผลการศึกษาพบว่า กระบวนการขับเคลื่อนชุมชนเพื่อสร้างพลังชุมชนผ่านประเพณี ลากพระเดือนห้า วันศรัทธาบูชาพ่อท่านทุ่งเมรุของตำบลนาหม่อม อำเภอนาหม่อม จังหวัดสงขลา มี 3 ปัจจัยที่สำคัญ ได้แก่ 1) ประวัติและความเป็นมาของประเพณีประวัติลากพระเดือนห้า วันศรัทธาบูชาพ่อท่านทุ่งเมรุ ทำให้เกิดความเชื่อและแรงศรัทธาของคนในชุมชนทำให้เกิดมีส่วนร่วมของคนทุกกลุ่มวัยในชุมชนเป็นกลไกและเครือข่ายหลักภายในชุมชนที่ขับเคลื่อนประเพณีให้คงอยู่และพัฒนาต่อเนื่อง ตั้งแต่ผู้สูงอายุที่เป็นแหล่งความรู้และภูมิปัญญาในการถ่ายทอดขั้นตอนการจัดงาน วัยทำงานที่เป็นกำลังหลักในการดำเนินกิจกรรมต่างๆ ไปจนถึงเด็กและเยาวชนที่ได้รับการปลูกฝังค่านิยม และความภูมิใจในประเพณีท้องถิ่น 2) กระบวนการขับเคลื่อนชุมชน ได้แก่ ปัจจัยด้านภาวะผู้นำ ปัจจัยด้านการสื่อสารที่หลากหลาย ปัจจัยด้านทรัพยากร และปัจจัยด้านสถาบันและองค์กร การมีสถาบันทางศาสนาที่เข้มแข็งและมีบทบาทสำคัญในการนำชุมชน ร่วมกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นที่ให้การสนับสนุนอย่างต่อเนื่อง 3) การสร้างพลังชุมชนให้เกิดขึ้นชุมชน ประกอบด้วย 4 ด้าน ดังนี้ 1) ด้านจิตใจและศรัทธา 2) ด้านสังคม 3) ด้านเศรษฐกิจ และ 4) ด้านวัฒนธรรมข้อเสนอแนะที่ได้จากการศึกษาครั้งนี้ ผู้ศึกษาเห็นว่ามีข้อเสนอแนะ 4 มิติ คือ 1) ข้อเสนอแนะเชิงปฏิบัติการ คือ ควรมีการจัดตั้งพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นหรือศูนย์เรียนรู้ชุมชน รวมถึงสร้างและพัฒนาระบบการจัดการความรู้เพื่อให้สามารถสืบทอดภูมิปัญญาท้องถิ่น และประสบการณ์ในการจัดการชุมชน 2) ข้อเสนอนะเชิงวิชาการ คือ สถาบันการศึกษาควรสนับสนุนความร่วมมือเชิงวิชาการสำหรับการจัดการความรู้ เพื่อรวบรวมและจัดเก็บองค์ความรู้ ภูมิปัญญา ประวัติศาสตร์ ประเพณีและวัฒนธรรมท้องถิ่นให้เป็นระบบ 3) ข้อเสนอแนะเชิงนโยบาย คือ หน่วยงานภาครัฐควรมีการขับเคลื่อนนโยบาย Soft Power ของรัฐบาลที่มุ่งเน้นการส่งเสริม และสนับสนุนการใช้ประเพณีและวัฒนธรรมท้องถิ่นเป็นกลไกในการพัฒนาชุมชน และมีการจัดทำนโยบายการพัฒนาชุมชนควรมีการบูรณาการระหว่างการพัฒนาด้านเศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรมให้เป็นองค์รวม และ 4) ข้อเสนอแนะในการวิจัยครั้งต่อไป ได้แก่ 1) ควรมีการศึกษาเปรียบเทียบกระบวนการขับเคลื่อนชุมชนผ่านประเพณีและวัฒนธรรมในชุมชนต่างๆ เพื่อระบุรูปแบบและปัจจัยสำเร็จ รวมทั้งการศึกษาเชิงลึกเกี่ยวกับผลกระทบระยะยาวของการใช้ประเพณีเป็นกลไกการพัฒนาชุมชน 2) ควรมีการศึกษาเชิงปริมาณเพื่อศึกษาผลกระทบของการขับเคลื่อนชุมชนผ่านประเพณี ต่อตัวชี้วัดการพัฒนาชุมชน 3) ควรมีการศึกษาเกี่ยวกับผลกระทบของการเปลี่ยนแปลงทางสังคม เทคโนโลยี และสิ่งแวดล้อมต่อความยั่งยืนของประเพณีและการขับเคลื่อนชุมชน เพื่อเตรียมการรับมือกับความท้าทายที่อาจเกิดขึ้นในอนาคต และ 4) ควรมีการศึกษาแนวทางการบูรณาการระหว่าง ภูมิปัญญาท้องถิ่นกับเทคโนโลยีสมัยใหม่ในการพัฒนาชุมชนอย่างยั่งยืน โดยเฉพาะการใช้เทคโนโลยีดิจิทัลและการสื่อสารเพื่อเสริมสร้างประสิทธิภาพของการจัดการชุมชน