การพัฒนาพันธุ์ข้าวโพดข้าวเหนียวพันธุ์ลูกผสมเดี่ยวที่มีผลผลิต คุณภาพการบริโภค และแคโรทีนอยด์สูง

ข้าวโพดข้าวเหนียวพันธุ์ใหม่ที่มีคุณภาพการบริโภคและแคโรทีนอยด์สูง จะเป็นทางเลือกหนึ่งสำหรับเกษตรกรและผู้บริโภค ดังนั้น การศึกษาครั้งนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาพันธุ์ข้าวโพดข้าวเหนียวพันธุ์ลูกผสมเดี่ยวที่มีผลผลิต คุณภาพการบริโภค และแคโรทีนอยด์สูง จากข้าวโพดหวานพิเศษและข้าวโพดข้าวเหนียวสายพันธุ์อินเบรด จำนวน 11 สายพันธุ์ โดยใช้ข้าวโพดหวานพิเศษที่มียีนด้อยร่วม (sh2sh2wxwx) จำนวน 8 สายพันธุ์ เป็นสายพันธุ์แม่ และข้าวโพดข้าวเหนียว (Sh2 Sh2wxwx) จำนวน 3 สายพันธุ์ เป็นสายพันธุ์พ่อ สร้างลูกผสมตามแผนแบบ North Carolina Design II ได้ลูกผสมเดี่ยวจำนวน 24 คู่ผสม ปลูกทดสอบร่วมกับพันธุ์การค้า 2 พันธุ์ วางแผนการทดลองแบบสุ่มในบล็อกสมบูรณ์ จำนวน 3 ซ้ำ ในฤดูแล้งและฤดูฝน ปี พ.ศ. 2564/2565 ณ สาขาวิชาเทคโนโลยีการเกษตร คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ จังหวัดปทุมธานี ผลจากการศึกษา พบว่า คู่ผสม L7/W1 ให้ผลผลิต และปริมาณแคโรทีนอยด์สูงกว่าข้าวโพดข้าวเหนียว และข้าวโพดหวานพิเศษพันธุ์เปรียบบเทียบ รวมถึงคู่ผสมดังกล่าวยังมีอายุเก็บเกี่ยวสั้น และคุณภาพการบริโภคดีการวิเคราะห์การแสดงออกของยีน พบว่า ผลผลิต ปริมาณของแข็งที่ละลายน้ำได้ ความเหนียว ความกรอบ ความนุ่ม ซูโครส กลูโคส ฟรุกโทส ปริมาณน้ำตาลทั้งหมด ไฟโตไกลโคเจน และปริมาณแป้งทั้งหมด ถูกควบคุมด้วยยีนที่มีการแสดงออกแบบข่ม นักปรับปรุงพันธุ์ควรใช้วิธีการปรับปรุงประชากรที่มีประสิทธิภาพเพื่อสะสมยีนที่ควบคุมลักษณะดังกล่าว และทำการคัดเลือกในชั่วหลัง ๆ ในขณะที่ความกว้างฝัก ความยาวฝัก เปอร์เซ็นต์เนื้อ ความสูงต้น ความสูงฝัก อายุเก็บเกี่ยว ความชอบโดยรวม ปริมาณแคโรทีนอยด์ และอะไมโลเพกทิน ถูกควบคุมด้วยยีนที่มีการแสดงออกแบบผลบวก ซึ่งสามารถคัดเลือกลักษณะดังกล่าวได้ในชั่วต้น ๆการวิเคราะห์ความสามารถในการรวมตัวทั่วไป พบว่า สายพันธุ์ L4 และ L7 มีค่าความสามารถในการรวมตัวทั่วไป (GCA) สำหรับผลผลิตเป็นบวกและสูง นอกจากนี้ สายพันธุ์ L7 ยังมีค่า GCA สำหรับปริมาณแคโรทีนอยด์เป็นบวกและสูง ส่วนสายพันธุ์ L8 มีค่า GCA สำหรับองค์ประกอบผลผลิต คุณภาพทางประสาทสัมผัส และปริมาณแป้งเป็นบวกและสูง แต่มีค่า GCA สำหรับลักษณะทางการเกษตรเป็นลบ ดังนั้นสายพันธุ์เหล่านี้จึงเหมาะสมสำหรับการพัฒนาเป็นสายพันธุ์แม่ที่จะให้ลูกผสมที่มีลักษณะดังกล่าวดี ในขณะที่สายพันธุ์ W1 มีค่า GCA สำหรับผลผลิต องค์ประกอบผลผลิต คุณภาพทางประสาทสัมผัส ปริมาณแคโรทีนอยด์ และปริมาณน้ำตาลเป็นบวกและสูง จึงเหมาะสมสำหรับการพัฒนาเป็นสายพันธุ์พ่อที่จะให้ลูกผสมที่มีลักษณะดังกล่าวสูง และสายพันธุ์ W2 มีค่า GCA สำหรับลักษณะทางการเกษตรเป็นลบ จึงเหมาะสำหรับเป็นสายพันธุ์พ่อที่ให้ลูกผสมที่มีต้นเตี้ยและอายุเก็บเกี่ยวสั้น เมื่อพิจารณาความสามารถในการรวมตัวเฉพาะ (SCA) พบว่า คู่ผสม L6/W2 และ L6/W3 มีค่า SCA สำหรับผลผลิต ปริมาณแคโรทีนอยด์ และปริมาณน้ำตาลเป็นบวกและสูง จึงเหมาะสำหรับจะใช้เป็นข้าวโพดข้าวเหนียวหวานลูกผสมที่มีลักษณะดังกล่าวดี คู่ผสม L5/W1 มีค่า SCA สำหรับคุณภาพทางประสาทสัมผัส และปริมาณน้ำตาลเป็นบวกและสูง เหมาะสำหรับใช้เป็นลูกผสมที่มีคุณภาพการบริโภคที่ดี ในขณะที่คู่ผสม L6/W1 และ L8/W2 มีค่า SCA สำหรับลักษณะทางการเกษตรต่ำ เหมาะสำหรับจะใช้เป็นลูกผสมที่ให้ต้นเตี้ย และอายุเก็บเกี่ยวสั้น ซึ่งลูกผสมที่ผ่านการคัดเลือกในครั้งนี้ ควรจะมีการทดสอบในหลายสภาพแวดล้อม เพื่อคัดเลือกลูกผสมที่มีเสถียรภาพและเผยแพร่พันธุ์ต่อไป