Urk Val van Urk, Marine Prehistoric Sampler

<p>In het kader van het Programma Maritiem Erfgoed Nederland heeft de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) ADC Maritiem en Baars-CIPRO (BC) opdracht gegeven voor een onderzoek met de Marine Prehistory Sampler (MPS) in de Val van Urk in het IJsselmeer. De MPS is een bemonsteringstechniek voor afgedekte pleistocene landschappen in waterbodems. Het betreft een pilotproject met als twee doelen: 1) de bepaling van de efficiëntie van de MPS, (2) de verbetering van de methode om de toepasbaarheid te vergroten. Het vormt een voortzetting van de methodologische analyse van het eerste project met de MPS in het Markermeer in het kader van de versterking Houtribdijk.<br>Het onderzoeksgebied ligt ten westen van Urk en van dit gebied zijn steekboringen beschikbaar, zodat de monsterdieptes op voorhand bepaald konden worden. Het onderzoek heeft in totaal 30 monsters van ongeveer 1 m3 in 5 dagen opgeleverd op een diepte tussen de 9 en 12 meter –NAP. De huidige inschatting is dat 6-8 monsters in een 10-urige werkdag haalbaar moeten zijn. De diepteligging van de bemonsterde context in de waterbodem bedroeg 4 tot 7 meter (waterkolom 5 meter).<br>Tijdens het onderzoek vormden de geoarcheologische resultaten geen hoofddoelstelling. Desondanks is op basis van de resultaten van de MPS monsters een bemonsteringsstrategie gevolgd die gericht was op het opsporen van een vuursteenvindplaats. De vondst van enkele afslagen heeft duidelijk gemaakt dat de randzone van een vuursteenvindplaats is aangetroffen.<br>Gebleken is dat de opeenvolging van handelingen bij een MPS monstername van invloed is op de opbrengst (hoeveelheid opgezogen materiaal). Eerst wordt de overgang van basisveen naar dekzand in zijn geheel over de zeef gebracht, wat leidt tot een aanzienlijke hoeveelheid organisch materiaal op de zeef. Vervolgens hangt de MPS gedurende het grootste deel van de monstername op één hoogte in het dekzand, wat leidt tot hoofdzakelijk zand met enkele stenen als insluitingen. Ten slotte wordt aan het einde van de monstername de diepte van de ontstane monsterkuil gemeten door de MPS maximaal te laten zakken. In deze fase wordt over het algemeen relatief veel grover materiaal opgezogen. Uit het bovenstaande kan geconcludeerd worden dat MPS monsters weliswaar goed zijn in te meten in termen van XYZ, maar dat de opbrengst gemengd is met zowel oudere als recentere materialen: macroresten uit basisveen en riviergrind (Kreftenheye).</p>