Archeologische begeleiding Hoofdweg, Molenweg en Stelterweg te Godlinze, gemeente Delfzijl (GR)

<p>Aanleiding tot de hier beschreven archeologische begeleiding (AB) is de aanleg van riolering aan de Hoofdweg, Molenweg en een deel van de Stelterweg te Godlinze. Hiertoe is over een lengte van 550 m een sleuf door de as van genoemde wegen gegraven. Gezien de bodemverstorende ingrepen die met de rioolaanleg gepaard gaan en de zeer hoge archeologische waarde van de dorpswierde Godlinze heeft gemeente Delfzijl besloten de rioolwerkzaamheden onder archeologische begeleiding te laten uitvoeren. Dit onderzoek is uitgevoerd conform de Wet op de Archeologische Monumentenzorg. In opdracht van de Gemeente Delfzijl heeft MUG Ingenieursbureau, afdeling Archeologie, de archeologische begeleiding uitgevoerd. </p><p>De wierde van Godlinze heeft een doorsnede van circa 500 m en behoort daarmee tot één van de grotere wierden in de provincie Groningen. De wierde ligt in Oost-Fivelingo en ontstond in de middenijzertijd (circa 500 voor Chr.) op een kwelderwal aan de boezem van de Fivel. Godlinze is vooral bekend vanwege een grafveld dat in 1919 werd opgegraven. Dit grafveld, daterend uit de vroege middeleeuwen, bevatte zowel inhumaties als crematies, en was rijk aan bijgiften, waaronder opvallend veel wapens. </p><p>Bij de archeologische begeleiding is gebleken dat de wierde van Godlinze nauwelijks verstoord is door recente bodemingrepen. Onder het bestaande wegdek van de Hoofdweg en Molenweg liggen oudere voorgangers van deze weg, deels voorzien van bermsloten. Beide wegen zijn waarschijnlijk aangelegd in de 16e of 17e eeuw. De oudste weg bestaat uit een kleiweg, pas op het eind van de 19e eeuw worden de wegen bestraat. De overige aangetroffen vondsten en sporen zijn te dateren tussen circa 700 en 1400.</p><p>Direct onder de kleiweg ligt een opgebrachte wierdelaag uit de 12e of 13e eeuw. Tussen circa 1 en 3 m-mv is sprake van wierdelagen die dateren van de 8e tot de 11e eeuw. In deze periode lijkt sprake te zijn van een geleidelijke ophoging met lagen mest, plaggen en klei. Opvallend element in de gelaagdheid zijn aslagen, die in een groot deel van het centrum van de wierde voorkomen. Deze lagen zijn gedetermineerd als in situ stooklagen en lagen die afkomstig zijn van het afspoelen of uitruimen van stookplaatsen. Eén zo’n stookplaats is daadwerkelijk in de rioolsleuf aangetroffen: een stookvloer met mantelresten van een 8e- of 9e-eeuwse oven met hieronder een bijzondere verhardingslaag: Deze laag bestond uit onder meer uit metaalslakken, fragmenten maalsteen, stukken graniet en aardewerk uit diverse archeologische periodes. Onder het aardewerk bevindt zich onder andere RWG-aardewerk uit de late 2e en 3e eeuw. Het aantreffen van dit aardewerk in een context uit de 8e/9e eeuw is bijzonder, niet alleen vanwege de datering, maar ook omdat dit aardewerk normaliter niet in het terpen- en wierdengebied wordt aangetroffen, en zeker niet zo noordelijk. </p><p>Verder zijn asresten aangetroffen afkomstig van één of meerdere afgebrande gebouwen. Deze resten kenmerken zich als een pakket van brand- en aslagen met daartussen een rommelige laag (deels) verbrand materiaal. </p><p>Op de top van de wierde, ter hoogte van de kerk, is sprake van een geringe spoordichtheid. Wellicht lag hier een dobbe of de voortzetting van de nog aanwezige gedeeltelijke gracht rond de kerk van Godlinze. Op de bovengrens van deze dempingslagen, in de overgangszone naar de oude kleiweg, werd een gave pelgrimsinsigne gevonden, afkomstig uit Neuss en te dateren tussen 1475-1525. Op de insigne staat een afbeelding van de heilige Quirinus. </p><p>Met uitzondering van enkele aardewerkscherven zijn geen resten uit de late ijzertijd tot en met de merovingische tijd gevonden. Sporen en vondsten uit deze periode liggen dieper verborgen in de wierde van Godlinze.</p><p>Het is verleidelijk de afgebrande gebouwen in verband te brengen met ‘grootse’ historische gebeurtenissen als de verovering van de noordelijke kustgebieden door de Franken in de 8e eeuw (en daarmee de link te leggen met het bekende grafveld van Godlinze), of met rooftochten door Vikingen in onze kuststreken in de 9e en 10e eeuw, temeer omdat er aanwijzingen zijn dat er mogelijk sprake is van minstens twee afgebrande huizen. Het onderhavige onderzoek is daarvoor echter veel te kleinschalig en onder zeer beperkende omstandigheden uitgevoerd. Alleen grootschalig en gedetailleerd archeologisch onderzoek te Godlinze zou dergelijke theorieën kunnen bevestigen of ontkrachten.</p>