Opgravingen op de Hessenberg. Onderzoek in de noordoostvleugel van het voormalige klooster Hessenberg en Arme Kinderen Weeshuis, Archeologische Berichten Nijmegen - Briefrapport 178

<p>Uit Rapport 50, p. 138 t/m p.141 Conclusie voorganger bouwdeel F door F. de Roode<br>"Onder de weggebroken parterrevloer in bouwdeel of vleugel F zijn goed geconserveerde funderingen aangetroffen in aanleg daterend uit de tweede helft van de 15e en gebruikt tot in de nieuwe tijd (fig. 7.15). Structuur 4, de twee zuilen, is toe te schrijven aan de verbouwingsfase uit 1936-1938 (par. 8.4.5). De west-oost georiënteerde fundering waarop de twee meest zuidelijke pijlers van de plattegrond zijn geplaatst, behoren tot structuur 3.<br>Structuur 3 is toe te schrijven aan de huidige vleugel F, die in 1878 nieuw werd aangelegd (par. 8.4.3). Hiervoor werd aangrenzende grond door het bestuur van het Rooms Katholieke Weeshuis aangekocht. Ook moest bestaande bebouwing van het weeshuis, o.a. de linnenkamer en een aangrenzend onbekend pand blijkbaar wijken. Voor de funderingen van deze nieuwe vleugel zijn de bakstenen gebruikt afkomstig van de gesloopte bebouwing. Een deel van de oude kelderplattegrond bleef in deze fase behouden. De oudste structuren 1 en 2 vormden gezamenlijk een noord-zuid georiënteerde plattegrond, vermoedelijk in gebruik als 2 kelders. De grootste kelder wordt gevormd door structuur 1, de kleinere kelder door structuur 2. Vermoedelijk gaat het om een parterre?: de benedenverdieping bevond zich op begane grondniveau. Het vloerpeil lag respectievelijk op 21,14 en 21,17 m +NAP. Gezien de machinale 19e-eeuwse bakstenen en het gebruikte cement in de zuidoostelijke toegangstrap werd deze trap in 1878 vernieuwd. De kelderruimtes zijn op het laatst (nog in de 20e eeuw) benut als opslag voor steenkolen.<br>Op grond van de gebruikte baksteenformaten (26?/?25?×?13?/?12,5?×?5,5?/?6?/?6,5 cm), de gebruikte kalkmortel, de tienlagenmaten (70-71 cm) en op grond van de bouwhistorische dateringen uit 2013 (bijvoorbeeld de kelder in bouwdeel B) zou de plattegrond (structuur 1-2) in aanleg uit de periode 1450-1500 kunnen dateren. Vermoedelijk heeft deze parterre toebehoord bij een onbekende oostvleugel van het klooster Hessenberg, als parallelle tegenhanger van de westelijke verbindingsvleugel (bouwdeel C) tussen het hoofdgebouw van het klooster en de kapel. In de bouwhistorische rapportage van 2013 werd al de opmerking geplaatst dat de steekkap die in het gewelf is gemaakt bij de kelderdoorgang van bouwdeel A naar bouwdeel F dermate zorgvuldig is gemaakt, dat men zou vermoeden dat hier al eerder een doorgang is geweest. <br>Uit de combinatie (fig. 7.15) van de archeologische data met beide plattegronden van 1832 en 1860) valt de 15e-eeuwse westelijke fundering (S14) exact samen met de oostelijke muur van de 19e-eeuwse linnenkamer (nr. 17 op fig. 7.15).<br>Deze westelijke buitenmuur vormde in de 19e eeuw (tot aan de sloop in 1878) de begrenzing met de speelplaats voor meisjes (nr. 19 op fig. 6). De zuidelijke keldermuur (S1) valt onder de noordmuur van de mangelruimte (nr. 12. op hetzelfde plattegrond uit 1860). De zware oostelijke dragende (buiten??)muur (S6) valt niet samen met een bekende perceelsbegrenzing. In de 19e eeuw lag ten oosten van deze muur een binnenplaats.<br>Geconcludeerd wordt dat er een tot nu toe onbekende 15e-eeuwse (1450-1500) oostvleugel, zeer waarschijnlijk behorend bij de uitbreidingsfase van het klooster Hessenberg is aangetroffen. Deze conclusie is mede ingegeven door het vermoeden van de bouwhistorici (2013) van een oudere toegang tussen de kelder van hoofdgebouw (bouwdeel A) en de parterre in noordoostvleugel (F). De gebruikte baksteenformaten, kalkmortel en tienlagenmaat komen exact overeen met de formaten en tienlagenmaat in bouwdeel B en met de formaten en tienlagenmaat in de opgegraven funderingen van de verbindingsvleugel C. Ook hier werd een kelder (souterrain) aangetroffen met een binnenmaat van ca. 7,20 m (lengte)?×?4,35 m (breedte) en een buitenmaat (inclusief funderingen) van ca. 8,35 m (lengte)?×?5,90 m (breedte) m. De rode (17e-eeuwse) plavuizenvloer (22?×?22?×?3,7 cm) lag hier op ca. 18,80 m +NAP."</p>