บทบาทของคณะกรรมการหมู่บ้านในการเสริมสร้างความเข้มแข็งของหมู่บ้าน/ชุมชน

การศึกษาวิจัยเรื่อง “บทบาทของคณะกรรมการหมู่บ้านในการเสริมสร้างความเข้มแข็งของหมู่บ้าน/ชุมชน” มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) เพื่อวิเคราะห์บทบาทและอำนาจหน้าที่ของคณะกรรมการหมู่บ้าน/ชุมชน ในการเสริมสร้างความเข้มแข็งของหมู่บ้าน/ชุมชน 2) เพื่อวิเคราะห์ปัจจัยที่ส่งผลต่อการเสริมสร้างความเข้มแข็งในการบริหารงานหมู่บ้าน/ชุมชน โดยกลไกคณะกรรมการหมู่บ้าน 3) เพื่อระบุปัญหา อุปสรรค และสังเคราะห์ข้อเสนอแนะเกี่ยวกับการปฏิบัติหน้าที่ของคณะกรรมการหมู่บ้านเพื่อรองรับต่อการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้น โดยเป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ มีการค้นคว้าข้อมูลจากเอกสาร ระเบียบกฎหมาย นโยบาย ยุทธศาสตร์ เอกสารราชการ และงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง รวมถึง มีการเก็บข้อมูลจากการสัมภาษณ์ข้าราชการส่วนกลาง ส่วนภูมิภาค ประชาชนทั่วไป และคณะกรรมการหมู่บ้าน บ้านไผ่สี ตำบลสระลงเรือ อำเภอห้วยกระเจา และบ้านเขาใหญ่ ตำบลท่ามะขาม อำเภอเมืองกาญจนบุรี จังหวัดกาญจนบุรี แล้วรวบรวมข้อมูลเพื่อทำการวิเคราะห์และสรุปผลจากผลการศึกษาสรุปได้ว่า คณะกรรมการหมู่บ้านเป็นกลไกที่ถูกจัดตั้งขึ้นตามกฎหมาย โดยมีโครงสร้างประกอบไปด้วยด้านต่าง ๆ ที่เกิดจากคนในพื้นที่หลากหลายภาคส่วน เพื่อขับเคลื่อนการพัฒนาในระดับพื้นที่ โดยปัจจัยที่ส่งผลให้หมู่บ้านเกิดความเข้มแข็ง ภายใต้การบริหารงานเชิงพื้นที่ด้วยกลไกของคณะกรรมการหมู่บ้าน จำเป็นที่จะต้องอาศัยการบูรณาทรัพยากร การความร่วมมือ ตลอดจนองค์ความรู้จากทุกภาคส่วนในพื้นที่ อันเป็นการสร้างการบริหารงานแบบมีส่วนร่วม รวมถึงการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ร่วมกันอย่างต่อเนื่อง เพื่อสร้างสังคมแห่งการเรียนรู้ โดยนำปัญหาและความต้องการในพื้นที่เป็นตัวตั้ง และกำหนดแนวทางการพัฒนาหมู่บ้านให้เป็นไปในทิศทางเดียวกัน ภายใต้การรับรู้ร่วมกันของคนในหมู่บ้าน อันจะเป็นการตอบสนองความต้องการของหมู่บ้านได้อย่างแท้จริง ดังนั้น การพัฒนาเชิงพื้นที่หรือใช้พื้นที่เป็นตัวตั้ง (Area Based Approach) จึงเป็นเป้าหมายและทิศทางหลักในการเสริมสร้างความเข้มแข็งในระดับหมู่บ้าน/ชุมชนสำหรับปัญหาและอุปสรรคที่เกิดขึ้นต่อการส่งเสริมความเข้มแข็งให้กับหมู่บ้าน/ชุมชน ของคณะกรรมการหมู่บ้าน ได้แก่ ด้านงบประมาณ ที่ไม่เพียงพอต่อการบริหารจัดการของคณะกรรมการหมู่บ้านในการพัฒนาพื้นที่ ด้านความรู้ความสามารถของคณะกรรมการหมู่บ้าน ที่ยังขาดเทคนิคในการดำเนินการเพื่อเสริมสร้างศักยภาพหลายประการ การได้รับการยอมรับและความเป็นตัวตนของคณะกรรมการหมู่บ้าน ขาดการได้รับการสนับสนุนส่งเสริมจากหน่วยงานของรัฐอย่างต่อเนื่อง และการไม่ได้รับความร่วมมือจากประชาชนในพื้นที่ ซึ่งเป็นปัญหาที่ท้าทายสำหรับคณะกรรมการหมู่บ้านในการสร้างความเข้มแข็งให้ชุมชน ทั้งนี้ คณะกรรมการหมู่บ้านต้องเป็นองค์กรที่สามารถปรับตัวให้สอดคล้องกับพลวัตทางสังคมที่เปลี่ยนแปลงไป สามารถกำหนดออกแบบการพัฒนาหมู่บ้านด้วยตนเองภายใต้การใช้ต้นทุนทางสังคมที่มีอยู่ และประสานความร่วมมือจากหน่วยงานต่าง ๆ นั่นคือหัวใจของการเป็นหมู่บ้านที่เข้มแข็งนั่นเอง