ปัญหาการบังคับใช้พระราชกำหนดการประกอบธุรกิจสินทรัพย์ดิจิทัล พ.ศ. 2561: ศึกษากรณีการเสนอขายโทเคนดิจิทัลต่อประชาชน

ในการประกอบธุรกิจจะต้องมีเงินทุน ซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญในการประกอบธุรกิจ การตัดสินใจเลือกแหล่งเงินทุนจึงเป็นสิ่งที่สำคัญประการหนึ่ง โดยจะต้องเลือกแหล่งเงินทุนที่เหมาะสมกับลักษณะของธุรกิจ เข้าถึงง่าย และมีค่าใช้จ่ายไม่สูง แหล่งเงินทุนสำหรับการประกอบธุรกิจโดยส่วนใหญ่มักจะมาจากการกู้ยืมเงินจากสถาบันการเงิน ซึ่งการกู้ยืมจากสถาบันการเงินนั้นเหมาะสำหรับธุรกิจที่มีข้อมูลการดำเนินธุรกิจและการเดินบัญชีด้านการเงินกับสถาบันการเงินมาแล้วช่วงระยะเวลาหนึ่ง แต่อย่างไรก็ตาม ธุรกิจที่เพิ่งเริ่มต้นประกอบธุรกิจ ไม่ว่าจะเป็นธุรกิจสตาร์ทอัพ (Startup) ธุรกิจวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (SMEs) และธุรกิจที่มีขนาดเล็กอื่น ๆ ซึ่งอาจยังไม่มีข้อมูลการดำเนินธุรกิจ การเดินบัญชีด้านการเงิน และหลักประกันอื่น ๆ ตามที่กำหนดเพียงพอสำหรับการกู้ยืมเงินจากสถาบันการเงิน ทำให้ไม่มีความน่าเชื่อถือ ด้วยเหตุนี้ จึงทำให้เข้าถึงแหล่งเงินทุนจากสถาบันการเงินได้ยาก ดังนั้นการประกอบธุรกิจโดยใช้แหล่งเงินทุนจากการระดมทุนจากตลาดทุนเป็นอีกทางเลือกหนึ่ง เช่น ธุรกิจเงินร่วมลงทุน (Venture Capital) การออกหุ้นเสนอขายต่อประชาชนทั่วไป (Initial Public Offering: IPO) การระดมทุนผ่านระบบคราวด์ฟันดิง (Crowdfunding) เป็นต้น ปัจจุบันมีการเปลี่ยนแปลงเทคโนโลยีไปอย่างรวดเร็ว โดยมีการนำเทคโนโลยีคอมพิวเตอร์และเครือข่ายอินเทอร์เน็ตมาเป็นสื่อกลางในการกำหนดการซื้อขายแลกเปลี่ยน ทำให้เกิดการระดมทุนผ่านเครือข่ายอินเทอร์เน็ตรูปแบบใหม่ในตลาดทุน เรียกว่า “การเสนอขายโทเคนดิจิทัลต่อประชาชน” หรือ “Initial Coin Offering” (ICO) ซึ่งเป็นการระดมทุนโดยใช้เทคโนโลยีบล็อกเชน (Blockchain) และคริปโทเคอร์เรนซี (Cryptocurrency) โดยจะออกโทเคนดิจิทัลเพื่อนำมาแลกเปลี่ยนกับคริปโทเคอร์เรนซี ซึ่งโทเคนดิจิทัลจะกำหนดให้สามารถแสดงสิทธิของผู้ถือโทเคนดิจิทัลได้อย่างหลากหลาย โทเคนดิจิทัลบางลักษณะอาจเข้าข่ายเป็นตราสารทางการเงินที่มีการให้ผลตอบแทนและสิทธิต่าง ๆ ที่เป็นหลักทรัพย์ ทำให้มีลักษณะคล้ายกับการเสนอขายหลักทรัพย์ต่อประชาชน (IPO) การระดมทุนด้วยการเสนอขายโทเคนดิจิทัลต่อประชาชนดังกล่าวเป็นที่นิยมและเติบโตอย่างมากทั่วโลกภายในระยะเวลาอันรวดเร็ว เนื่องจากเป็นช่องทางเข้าถึงแหล่งเงินทุนที่สะดวก รวดเร็ว และมีค่าใช้จ่ายไม่สูง จึงเป็นที่นิยมในกลุ่มธุรกิจสตาร์ทอัพ (Startup) หลายประเทศทั่วโลกจึงให้ความสำคัญในการกำกับดูแลการเสนอขายโทเคนดิจิทัลต่อประชาชน ประเทศไทยเป็นที่มีกฎหมายเฉพาะในการกำกับดูแลการเสนอขายโทเคนดิจิทัลต่อประชาชนและการประกอบธุรกิจสินทรัพย์ดิจิทัล คือ พระราชกำหนดการประกอบธุรกิจสินทรัพย์ดิจิทัล พ.ศ. 2561 ซึ่งกำหนดให้สำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ หรือสำนักงาน ก.ล.ต. เป็นหน่วยงานที่มีอำนาจในการกำกับดูแลตามพระราชกำหนดดังกล่าว อย่างไรก็ดี ปัจจุบันได้มีการพัฒนาการเสนอขายโทเคนดิจิทัลต่อประชาชนรูปแบบใหม่ เช่น Security Token Offering (STO) Initial Exchange Offering (IEO) Initial DEX Offering (IDO) เป็นต้น รวมทั้งมีการประกอบธุรกิจสินทรัพย์ดิจิทัลที่มีความหลากหลายมากยิ่งขึ้น วิทยานิพนธ์เล่มนี้ผู้เขียนได้มุ่งเน้นการศึกษาถึงสถานะของโทเคนดิจิทัล ซึ่งใช้ในการเสนอขายโทเคนดิจิทัลต่อประชาชน ลักษณะการทำงานด้านระบบคอมพิวเตอร์ หลักการและแนวคิดการเสนอขายโทเคนดิจิทัลต่อประชาชนในรูปแบบต่าง ๆ โดยศึกษาเปรียบเทียบกับการเสนอขายหลักทรัพย์ต่อประชาชน รวมทั้งศึกษาปัญหาการบังคับใช้พระราชกำหนดการประกอบธุรกิจสินทรัพย์ดิจิทัล พ.ศ. 2561 และกฎหมายอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้อง โดยยังไม่มีความชัดเจนและเหมาะสม อาทิเช่น กฎหมายยังไม่ครอบคลุมไปถึง “Security Token” และหลักเกณฑ์บางประการยังไม่เหมาะสมกับธุรกิจสตาร์ทอัพ (Startup) เช่น ค่าธรรมเนียมการเสนอขายโทเคนดิจิทัล เป็นต้น ดังนั้นมีความจำเป็นต้องศึกษาและทบทวนกฎหมาย ซึ่งจะนำมาสู่การแก้ไขปรับปรุงกฎหมาย หรือบัญญัติกฎหมายลำดับรองเพิ่มเติม เพื่อให้กฎหมายมีความชัดเจนและเหมาะสมในการกำกับดูแลการเสนอขายโทเคนดิจิทัลต่อประชาชน และการประกอบธุรกิจสินทรัพย์ดิจิทัลที่เปลี่ยนแปลงไป รวมทั้งเพื่อให้สอดคล้องและเหมาะสมกับธุรกิจสตาร์ทอัพ (Startup) ด้วย