'een welteneering staande gruttery'

<p>Eind december 2017 is in het pand Vierbeentjes 10 een laag grond afgegraven en hierbij kwamen diverse archeologische sporen tevoorschijn. Het pand waarin het onderzoek plaatsvond, is waarschijnlijk in de eerste helft van de 18de eeuw gebouwd. Uit historische bronnen is bekend dat in het voormalige pakhuis in 1753 een grutterij is gevestigd. Deze grutterij hoorde bij een winkel in grutterswaren die aan de Prinsenstraat stond. De grutterij heeft gefunctioneerd tot 1901, dus in totaal bijna 150 jaar. In de grutterij werden korrels van boekweit en granen gedroogd, gereinigd, gesorteerd, gebroken, geschud en gezeefd. De meeste machines die hiervoor werden gebruikt, stonden los op de vloer en zij hebben daarom geen sporen achtergelaten in het gebouw of in de grond. Toch zijn in het pand zowel bouwhistorisch als archeologisch diverse sporen teruggevonden die samenhangen met de grutterij. Het gaat in de eerste plaats om een cirkelvormige muur met een diameter van 3,9 meter aan de achterkant van het pand. Dit is duidelijk een restant van de rosmolen. De muur is zeer waarschijnlijk de binnenste begrenzing van het looppad van het paard. In het midden van de cirkel, op de plek van de spil, is geen fundament gevonden. Waarschijnlijk is dit door latere activiteiten in het gebouw verdwenen. In twee zolderbalken van het pand zijn ogen en inkepingen aanwezig die samenhangen met de bevestiging van de rosmolen aan de zolderbalken. Ook een steunbeer tegen de zijgevel van het pand hangt samen met de rosmolen: deze moest de extra krachten op de gevel opvangen.</p><p>Hiernaast zijn aan de voorkant van het gebouw twee ronde fundamenten gevonden (diameter 1,65 en 1,85 meter) met een rechthoekig fundament daar tegenaan. Het gaat hier om de stookoven, van waaruit de erboven gelegen eest (droogoven) op de zolder werd verhit. Van deze eest, een rechthoekige bakstenen bak, resteert één van de muren op de zolder. De plek waar de schoorsteen in de eest uit kwam, was in 2017 nog zichtbaar in de houten zoldervloer. Naast de ovens lag een grote ronde put. De functie hiervan is niet zeker, mogelijk gaat het om een waterput of een doppenbak. In een doppenbak werden de boekweitdoppen verzameld, een afvalproduct van de grutterij, die weer werden gebruikt om de stookoven op te branden. Bij het graafwerk zijn verder zogenaamde eesttegels gevonden. Zij hebben oorspronkelijk als vloer in de eest gelegen. Tevens zijn diverse dunne aardewerken buizen gevonden, ook zij komen vermoedelijk uit de droogoven. Op zeker moment is de rosmolen buiten gebruik gesteld. Of dit in 1901 was, toen het pandfunctie van grutterij verloor, of al iets eerder, is niet zeker. Op de plek van de rosmolen is vervolgens een binnenmuur gebouwd, waardoor aan de achterkant een aparte ruimte ontstond. In deze ruimte is een ondiepe put gemaakt, waarvan de functie niet duidelijk is. Ook is waarschijnlijk een asput gemaakt naast de stookoven.</p>