Proefsleuvenonderzoek - variant archeologische begeleiding Stadsweg Ten Boer (gem. Groningen)

<p>Van 2 september tot 8 november 2024 heeft Antea Group een archeologische begeleiding uitgevoerd aan de Stadsweg, Reigerstraat en Ticheldobben in Ten Boer. Aanleiding voor dit onderzoek zijn de werkzaamheden van Enexis bij het aanleggen van een nieuwe laag- en middenspanningskabel. De werkzaamheden in open ontgraving hebben plaatsgevonden onder archeologische begeleiding (protocol proefsleuven, 4003).
</p><p>
De werkzaamheden bestonden uit het graven van diverse sleuven met een gemiddelde diepte van 1 m -mv en een gemiddelde breedte van 1 m. De totale lengte van het begeleidde tracé was 527 m. Het totale oppervlak van de open ontgraving bedroeg ca. 350 m2.
Tijdens het vooronderzoek was een verwachting opgesteld voor het aantreffen van bewoningsresten vanaf de ijzertijd. Op basis van de ligging werden er wierdelagen, resten van bewoning en resten en/of funderingen van voorgaande boerderijen verwacht. Langs de historische dorpskern loopt tevens een historische weg, de Stadsweg waar het huidige plangebied overheen loopt, dus ook daarvan werden vooraf resten van oude infrastructuur verwacht.
Het plangebied ligt buiten de wierde Ten Boer, maar nog wel op dezelfde oeverwal. Nabij de dorpskern van Ten Boer lagen wel enkele verspreide huizen, maar het grootste deel van het plangebied loopt hier door agrarisch gebied. Dit gebied is pas in de 20e eeuw bebouwd geraakt. Hier werden voornamelijk resten gerelateerd aan agrarische werkzaamheden en oude infrastructuur verwacht. Uit het veldonderzoek is gebleken dat de grond in het plangebied voor 90 procent is verstoord. In het gehele tracé aan de Stadsweg bevindt zich een 20-35 cm dikke laag met zand (wegcunet). Onder het wegcunet zit een laag geel zand. Daar onder ligt een donker bruingrijs kleiig pakket waarin brokken puin aanwezig zijn. Hoogstwaarschijnlijk is dit een oude geroerde bouwvoor van leek-/woudeerdgrond gemengd met puin.</p><p>

Daarnaast zijn enkele archeologische sporen aangetroffen. De aangetroffen spooraarden betreffen recente verstoringen, een afvalkuil en een fundering. Deze sporen zijn (sub)recent.
</p><p>

In werkput 1 werd een afvalkuil met gesmeed ijzer en vlakglas aangetroffen bij Stadsweg 69. Deze kuil is waarschijnlijk minder dan 100 jaar oud en lag op een plek waar toen geen bebouwing was. Mogelijk is er een verband met een smidse van de familie Pesman, die begin 19e eeuw op 150 meter afstand stond. Dit sluit echter niet goed aan bij de 20e-eeuwse datering van de kuil. In werkput 4 is muurwerk gevonden bij de Reigerstraat, vermoedelijk uit de 17e of 18e eeuw. Hoewel hier in de 19e eeuw geen bebouwing meer stond, kan het gaan om een bijgebouw dat hoorde bij een van de omliggende erven, zoals dat van Jan Bouwsema of dokter Reddengius.
</p><p>

Bij toekomstig onderzoek in de directe nabijheid van het huidige plangebied blijft de mogelijkheid bestaan dat buiten de verstoorde zones nog intacte archeologische lagen aanwezig zijn. Hoewel deze nu niet zijn aangetroffen, kunnen in minder verstoorde delen van het wierdengebied waar Ten Boer deel van uitmaakt alsnog sporen van oudere bewoning of structuren worden verwacht.
</p><p>

Revisiebeheer:</p><p>

Dit eindrapport is op 17-02-2026 goedgekeurd door het bevoegd gezag, zijnde de gemeente Groningen.</p>