Bureauonderzoek, Verkennend en Karterend Booronderzoek Archeologie Plangebied Woeziksestraat 457 te Wijchen Gemeente Wijchen

Hamaland Advies heeft in opdracht van mevrouw G. Offerein van Pieter Oosterhout Buro voor Architectuur een archeologisch bureauonderzoek een verkennend en karterend booronderzoek uitgevoerd voor een bestemmingsplanwijziging ten behoeve van de geplande nieuwbouw van twee woonhuizen. Omdat het een bestemmingsplanwijziging betreft worden alle bouwkavels van totaal circa 11.260 m2 als één onderzoeksgebied beschouwd. Het onderzoeksgebied bestaat uit drie deellocaties, te weten op hetzelfde perceel als de Woeziksestraat 457 (vanaf nu aangeduid als ‘‘kavel Woeziksestraat’’) met een omvang van circa 6.500 m2 en in het weiland ten oosten van dit perceel. De kavels in dit weiland bestaan uit een oostelijk perceel met een omvang van circa 3.000 m2 (vanaf nu aangeduid als ‘‘kavel weiland’ oost) en een (optioneel) westelijk perceel van circa 1.760 m2 (vanaf nu aangeduid als ‘‘kavel weiland’ west’). Wanneer beide kavels in het weiland bedoeld worden, worden ze aangeduid met ‘‘kavel weiland’’. De diepte van de geplande bodemverstoringen is onbekend, maar bedraagt waarschijnlijk minstens 80 cm-mv (vorstvrij funderen). Het plangebied ligt buiten de bebouwde kom van Wijchen. Het deelgebied ‘kavel Woeziksestraat’ ligt volgens de archeologische beleidskaart in een gebied met een hoge archeologische verwachting en het deelgebied ‘kavel weiland’ ligt binnen een AMK-terrein (12034). Tevens is hier binnen deze kavel een vindplaats aangetoond met catalogusnummer 468. Dit houdt in dat archeologisch onderzoek in beide deelgebieden noodzakelijk is bij bodemingrepen met een oppervlakte groter dan 100 m2 waarbij aangetoond moet worden, door middel van een rapport, hoe het met de archeologische waarden in de ondergrond gesteld is. De aard en omvang van het AMK-terrein en de vindplaats worden in paragraaf 2.3 besproken. Vanwege de overschrijding van de vrijstellingsgrens is door Hamaland Advies een KNA conform bureauonderzoek en een verkennend en karterend booronderzoek uitgevoerd waarbij een gespecificeerd archeologische verwachtingsmodel is opgesteld en advies voor eventueel vervolgonderzoek is geformuleerd. Conclusie Op grond van de bestudeerde bronnen kan geconcludeerd worden dat het plangebied een hoge trefkans heeft op archeologische resten uit de periode van het Paleolithicum tot en met de Nieuwe Tijd. De trefkans op resten uit de Tweede Wereldoorlog is laag. Het deelgebied ‘kavel Woeziksestraat’ ligt op een dekzandwelving en mogelijk deels op een dekzandrug. Het deelgebied ‘kavel weiland’ ligt op een dekzandrug. In beide deelgebieden is en loopodzolgrond aanwezig. Deelgebied ‘kavel Woezikseweg’ is in het verleden bebouwd geweest (vanaf minstens 1820) terwijl het deelgebied ‘kavel weiland’ altijd een agrarische functie heeft gekend. Volgens het rapport van RAAP uit 1992 is ‘kavel Woezikseweg’ in het verleden afgegraven (mogelijk voor zandwinning). Voor ‘kavel weiland’ is in dit rapport aangegeven dat hier waarschijnlijk nog een gave (intacte) vindplaats aanwezig is omdat het natuurlijke reliëf nog bestaat, hoewel niet uitgesloten kan worden dat de aspergeteelt tot een bodemverstoring heeft geleid. Door de relatief hoge ligging is het plangebied zowel geschikt voor jagers/verzamelaars als voor landbouwende samenlevingen vanaf de Late Steentijd. In theorie kunnen vindplaatsen uit alle perioden aanwezig zijn. Resultaten booronderzoek Uit de onderzoeksresultaten van het verkennend booronderzoek is gebleken dat in het deelgebied ‘kavel Woeziksestraat’ sprake is van een bodemverstoring tot in de top van de Chorizont. In de deelgebieden ‘kavel weiland’ oost en ‘kavel weiland’ west is sprake van een oude cultuurlaag onder de bouwvoor of de subrecente ophogingslagen. In de cultuurlaag zijn fragmenten verbrande leem, houtskool en aardewerk uit de periode Midden IJzertijd – Vroeg Romeinse tijd aangetroffen die duiden op een nederzettingslocatie. De oude cultuurlaag gaat geleidelijk over in de C-horizont. Selectieadvies Vanwege de aanwezigheid van een oude cultuurlaag met archeologische indicatoren die duiden op een nederzetting uit de periode Midden IJzertijd – Vroeg Romeinse tijd adviseert Hamaland Advies om in deelgebied ‘kavel weiland’ oost of ‘kavel weiland’ west, afhankelijk van welk perceel de grondeigenaar gaat ontwikkelen, archeologisch vervolgonderzoek in de vorm van een proefsleuvenonderzoek uit te voeren. In deelgebied ‘kavel Woeziksestraat’ wordt geen vervolgonderzoek noodzakelijk geacht vanwege de subrecente bodemverstoring tot in de C-horizont. Door deze bodemverstoring is het sporenniveau verstoord. Archeologische resten worden hier niet meer verwacht en Hamaland Advies adviseert daarom om dit deelgebied vrij te geven voor de voorgenomen ontwikkelingen. SelectiebesluitOp 17 september 2018 heeft mw. E. van der Linden het conceptrapport getoetst. De opmerkingen zijn verwerkt in deze definitieve rapportage. In de beoordeling wordt het advies van Hamaland Advies onderschreven: “Ik kan me dan ook vinden in jullie advies: vrijgave voor het perceel Woeziksestraat 457 en vervolgonderzoek (in eerste instantie proefsleuvenonderzoek, en indien nodig ook opgraving) in geval van ontwikkeling op het andere perceel.”Voorbehoud Het uitgevoerde onderzoek is op zorgvuldige wijze verricht volgens de algemeen gebruikelijke inzichten en methoden. Het archeologisch onderzoek is erop gericht om de kans op het aantreffen dan wel vernietigen van archeologische waarden bij bouwwerkzaamheden in het plangebied te verkleinen. Verder dient te allen tijde bij het afgeven van een omgevingsvergunning de wettelijke meldingsplicht (Erfgoedwet 1-7-2016, art. 5.10 en 5.11) kenbaar te worden gemaakt, om het documenteren van toevalsvondsten te garanderen: “Degene die anders dan bij het doen van opgravingen een zaak vindt waarvan hij weet dan wel redelijkerwijs moet vermoeden dat het een monument is (in roerende of onroerende zin), meldt die zaak zo spoedig mogelijk bij onze minister”. Deze aangifte dient te gebeuren bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed in Amersfoort en de verantwoordelijke ambtenaar van de gemeente Wijchen.Hamaland Advies（哈马兰德咨询公司）受Pieter Oosterhout建筑事务所的G. Offerein女士委托，针对两项新建住宅的土地用途变更规划，开展了考古案头调查（archaeological bureau research）与勘探测绘钻探调查。本次调查涉及总占地面积约11260平方米的全部建筑地块，统一作为一处研究区域。该研究区域分为三个分区地块：即与Woeziksestraat街457号同属一个宗地的地块（以下简称"Woeziksestraat地块"），占地面积约6500平方米；以及该宗地东侧农田内的两处地块——占地面积约3000平方米的东侧农田地块（以下简称"东侧农田地块"），与占地面积约1760平方米的可选西侧农田地块（以下简称"西侧农田地块"）。若同时指代东侧与西侧农田地块，则统称为"农田地块"。 本次规划的土壤扰动深度暂未明确，预估至少为80厘米（以非冻层基底为准）。规划区域位于Wijchen（维赫恩）市建成区之外。根据考古政策地图，"Woeziksestraat地块"所在区域考古潜力较高；"农田地块"则属于AMK（Archeological Monument Map，考古古迹地图）场地（编号12034），且该地块内已发现一处登记编号为468的考古遗址。这意味着，当土方工程占地面积超过100平方米时，两个分区地块均需开展考古调查，并通过提交报告论证地下考古价值现状。AMK场地与考古遗址的性质与规模将在第2.3节详述。 因超出豁免阈值，Hamaland Advies已按照KNA（Kwaliteitsnorm Archeologie，考古质量标准）完成案头调查与勘探测绘钻探调查，建立了定制考古潜力模型，并拟定了后续调查建议。 ## 结论 基于本次研究的文献资料，可得出如下结论：规划区域内存在较高概率出土旧石器时代至近代的考古遗存，第二次世界大战时期遗存的出土概率较低。"Woeziksestraat地块"位于沙垄隆起带，部分区域可能覆盖沙脊；"农田地块"则位于沙脊之上。两个分区地块均发育普通灰化土（loamy podzol soil）。"Woeziksestraat地块"自至少1820年起便有建筑活动，而"农田地块"长期以来均为农业用地。根据1992年RAAP的报告，"Woeziksestraat地块"曾被开挖（可能用于采砂）；而针对"农田地块"，该报告指出由于原始地貌尚存，此处大概率存在一处保存完好的遗址，但不排除芦笋种植造成土壤扰动的可能。由于地势相对较高，本规划区域既适配狩猎采集社会，也自晚石器时代起适配农耕社会，理论上各时期的考古遗址均有可能存在。 ## 钻探调查结果 本次勘探钻探调查结果显示，"Woeziksestraat地块"的土壤扰动已达到C层土壤（soil horizon C）顶部。"东侧农田地块"与"西侧农田地块"的耕作层或近期堆积层下方存在古文化层。该文化层中发现了中期铁器时代至早期罗马时期的烧土块、木炭与陶器碎片，表明此处曾存在定居点。古文化层逐渐过渡至C层土壤。 ## 选址建议 鉴于"东侧农田地块"与"西侧农田地块"内存在指向中期铁器时代至早期罗马时期定居点的考古遗迹指标，Hamaland Advies建议：根据土地所有者拟开发的地块，对"东侧农田地块"或"西侧农田地块"开展试掘槽调查作为后续考古工作。由于"Woeziksestraat地块"的土壤扰动已达到C层土壤，其遗迹层位已被破坏，无需开展后续调查，因此Hamaland Advies建议准予该分区地块进行计划开发。 ## 审批决定 2018年9月17日，E. van der Linden女士对报告草案进行了审核，相关意见已纳入本最终报告。审核意见批准了Hamaland Advies的建议："我完全认可你们的建议：准予Woeziksestraat街457号地块开发，并针对另一地块的开发开展后续考古调查（优先开展试掘槽调查，必要时可进行正式发掘）。" ## 备注 本次调查严格遵循通用考古规范与方法开展，旨在降低规划区域内建筑工程中发现或损毁考古价值的风险。在发放建筑许可时，需始终明确告知法定申报义务（依据2016年7月1日《遗产法》第5.10、5.11条），以确保偶然发现的记录工作得以落实："任何人若非通过正式发掘发现其知晓或理应知晓为古迹（包括动产与不动产），应尽快向主管部长报告该发现。"该申报需提交至阿默斯福特的荷兰国家文化遗产局（Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed）与维赫恩市负责相关事务的公职人员。